ORGELPROMS

populaire orgelmuziek

Het orgel

 

                                                                                                             

Foto: Stefan Verberckmoes

Het orgel van de Antwerpse Sint-Michielskerk werd gebouwd in 1909 door de firma Stevens uit Duffel. Het werd vervaardigd volgens het toen gangbare pneumatische systeem. Het orgel bevatte 40 registers, verdeeld over 3 manualen en pedaal.

Na 1923 (precieze datum is niet bekend, gezien de aard eerder na de jaren 50) werden enkele wijzigingen in de dispositie aangebracht: De Gambe op het hoofdwerk werd vervangen door een Cymbel (3 rangen) en de Quinte van het positief werd een Sesquialter (door een terts-rang toe te voegen). Het pedaal kreeg er een Fluit 4' bij. Later (wellicht in de 70er jaren) werd de Sesquialter van het positief naar het Hoofdwerk verhuist en de Cymbel verhuisde naar het Reciet waar hij de plaats van de Picolo 1' innam. Op het positief werd de Unda Maris verwijderd en werd een Tierce toegevoegd. 

In 1989 werd het orgel volledig gerenoveerd: het pneumatisch besturingssysteem werd vervangen door een betrouwbaarder elektrische tractuur. Spijtig genoeg werden tijdens deze restauratie ook enkele waardevolle, typisch romantische, registers opgeofferd met als bedoeling het orgel "geschikter" te maken voor de barokliteratuur. Het is de bedoeling het orgel de komende jaren terug te vervolledigen en uit te breiden.  Concreet werd de terts-rang van de Sesquialter van het Hoofdwerk verwijderd en deze werd dus een Quint 2 2/3. De Tierce van het positief behield enkel nog zijn discant, de baskant werd verwijderd. Verder werden Op het hoofdwerk de Bombarde 16', op het positief de Trompette 8' en Clarinette 8', op het Reciet de Voix humaine 8' en op het pedaal de Violoncelle 8' en de Flūte 4' verwijderd. Deze laatste was echter wellicht een transmissie. Volgende registers werden toegevoegd: Kromhoorn op het positief (vervaardigd uit de weggenomen voix humaine van het reciet) en Koraalbas 4' en Ruispijp 2r in het pedaal (transmissieregister).

Tijdens deze restauratie werd ook een nieuw koororgel geplaatst achter het Hoogaltaarciborium, dit orgel wordt bespeeld door de speeltafel op het hoogkoor maar kan ook gedeeltelijk bespeeld worden vanaf het groot orgel op het oksaal. Momenteel werden reeds enkele registers terug vervolledigd en zijn de blaasbalg en alle membranen vernieuwd waardoor het orgel in optimale toestand verkeert.

De laatste jaren werd het orgel terug aangevuld met op het Hoofdwerk de Terts-rang van de Sesquialter, de baskant van de Terts op het positief, de voix humaine op het reciet. Op de plaats van de oorspronkelijke trompet van het positief werd geopteerd voor een Larigot 1 1/3, ter aanvulling van de aliquoten op dit klavier en de Kromhoorn werd vervangen door een originele Clarinette van Geurts uit de jaren 20 die uit het orgel van de Sint-Andrieskerk werd gehaald. In de toekomst hopen we ook terug een Bombarde 16' op het Hoofdwerk te plaatsen alsook een Subbas 32' in het pedaal. Momenteel telt het orgel dus 40 registers (+ 4 registers van het koororgel).

Er werd dus bewust geopteerd om het orgel niet naar zijn oorspronkelijke toestand te brengen maar de in de loop der jaren ontstane toestand te respecteren en daar waar mogelijk het daardoor ontstane instrument te optimaliseren en in dezelfde geest verder aan te vullen. Dit maakt het instrument bijzonder geschikt voor een zeer breed repertoire, meer specifiek voor het Frans-Belgische orgel repertoire van +/- 1850 tot vandaag de dag. Het instrument neemt daarmee een unieke plaats in in het Belgisch orgellandschap. 

Dispositie koororgel:

Man. I: Bourdon 8'*, Prestant 4'*, Fluit 4'*, Octaaf 2'*, Kwint 1 1/3'

Man. II: Bourdon 8', Fluit 4', Nasard 2 2/3', Fluit 2' (unit-systeem)

Ped: Subbas 16', Bas 8'

*= bespeelbaar vanaf het Groot Orgel

Dispositie Groot Orgel:

Man.I: Prestant 16', Bourdon 16', Prestant 8', Flūte Harm. 8', Bourdon 8', Prestant 4', Flūte oct.4', Sesquialter 2s, Octaaf 2', Mixtuur 3-4s, Bombarde 16'*, Trompet 8', Klaroen 4'

Man.II: Dwarsfluit 8', Nachthoorn 8', Salicionaal 8', Fluit 4', Kwint 2 2/3', Veldfluit 2', Terts 1 1/3', Larigot 1 1/3, Clarinette 8'

Man.III: Bourdon 16', Prestant 8', Bourdon 8', Wilgenpijp 8', Zweving 8', Principaal 4', Octaaf 2', Cimbel 3s, Trompet 8', Hobo 8', Voix humaine 8'

Ped.: Subbas 32'*,Prestant 16', Subbas 16', Oktaafbas 8', Bas 8', Koraalbas 4', Ruispijp 2s, Bazuin 16', Trompet 8'

Zweltredes voor Man. II en III, tremulanten voor II en III

Deelbare combinaties, koppelingen: P+I, P+II, P+III, I+II, I+III, II+III

III+III 16, III+II 16, III+I 16*

*in voorbereiding

Foto: Peter Van de Velde

U kan meewerken aan de voltooiing van het instrument door een bedrag naar keuze te storten op Rek. Nr. BE30 7795 9165 8911 t.n.v. "Michielsconcerten" met de vermelding "Orgel-restauratie". Vanaf 120 euro wordt u in alle publicaties en concertprogramma's vermeld als donateur en ontvangt u voor alle activiteiten rond het orgel 2 vrijkaarten.

 Videolinks:

http://www.youtube.com/watch?v=67zVQUtlZwI

http://www.youtube.com/watch?v=anU130SX6L8

http://www.youtube.com/watch?v=Ma_U-B5H5bg

https://www.youtube.com/watch?v=bU2o4Pcz9T8&list=PLG6Hw9q8lVlZFXjWfo5DryFWxIWKR9co4