Հայաստանի Հանրապետություն
Hajastani Hanrapetut'jun
Republik Armenien
|
|
աշխարհագրություն
Հայաստանը սահման ունի Թուրքիայի, Ադրբեջանի, Իրանի և Վրաստանի հետ:
Հայաստանը լեռնաին երկիր է – 90% ը 1.000 մետր ծովի մակարդակից բարձր է: Ամենաբարձր լեռը Արագած լեռն է (4.090 մ): Ամէնամեծ լիճը Հայաստանին Սեվանա լիճն է 1.417 ք կմ:
Հայաստանի մեծ քաղաքները.
- Երևան: 1.093.499
- Գյումրի: 148.383
- Վանաձոր: 101.099
- Վաղարշապատ: 49.514
- Հրազդան: 40.796
բնակչութիւն
Հայաստանի բնակչութիւնը պակսեր է 740.000 են 780.000: Մեծամասնութիւնը Ռուսաստան գացած է: 5. դարուն Մեսրոպ Մաշտոց ըստէխձելե հայկական քիրը, վորը մինչև այսոր կը քորցացուի:
Հայաստանի կրոնկը Հայ Առաքելական եկեղէցին է:
պատմություն
Հայերի պատմությունը սկսվում է հնդեվրոպական մյուս ժողովուրդների պատմության հետ միասին ,երբ սկսվէց նախահայրենիքից տարբեր ժողովուրդների նախնիների վերաբնակեցումը աշխարհի տարբեր մասեր:Նախահայրենիքների մասին կան մի քանի վարկածներ:Ըստ վերջին վարկածի նախահայրենիքը գտնվել է Հայկական լեռնաշխարհում և Իրանական սարահարտի հյուսիսում:(հեղ.Իվանով ,Գամկրելիձե) Մի քանի 1000 տարի առաջ գերմանացիների,կելտերի,թոխարների ,սլավոնների և այլ հնդեվրոպ.ժողովուրդների նախնիները հեռացան նշված տարածքներից,ամենաքիչը տեղաշարժվեցին հայերի ,իրանցիների,խեթերի նախնիները:
Ժողովուրդների բաժանման գործընթացը սկսվել է խեթերի բաժանումից:Ամենավերջում այս տարածքում ապրել են հույների,հնդիրանցիների և հայերի նախնիները,դրա պատճառով հայերենին մոտ են հնդեվր. բարբառներից հունարենը ,հետո հնդիրանական լեզուները: Հայկական պետություն եղել է Ուրարտուից շատ առաջ:Աքքադական արքաՍարգոնի մ.թ.ա. 24 -րդ դարի արձանագրությունում նշվում է Արմանում երկրի անունը:Նրա թոռ Նարամ Սինը նույնպես նշում է Արմանում երկրի անունը ցուցակի 11րդ տեղում: Մթա 13-15 դարերում խեթական արձանագրությունում նշվում է Հայասա երկիրը ,որը ամեն հայի համար պարզ է, թե ինչ երկիր է:
Մթա 9-6 դարերում ասորեստանյան արձանագրությունում նշվում է Ուրարտու երկիրը :Շատերը կարծում են,թե այս երկիրը հայերի հետ կապ չունի:Լուծումը տալիս է Դարեհի Բեհիսթունյան արձանագրությունը,որտեղ պարզ երևում է,որ ասորերեն Ուրարտուն պարսկերեն Արմինան է(Հայք):Հայ ժողովուրդը այսպես կոչված Ուրարտուի գլխավոր տարրն է կազմել: Դա է ապացուցում արձանագրությունների լեզվում բնիկ հնդեվրոպական հայերեն բառերի փոխառությունները:
Մանրամասները կարող եմ ուղարկել :Գրեք pargev@coltel.ru Ներքևի գրածը մասսամբ սխալ է: Հետագայում կուղղենք:
850 են մինչև 600 քրիսդոսեն արաչ Ուրարդը կոչւաձ ասքը կապրեր այսորվա Հայաստանը. 518 ի քրիսդոսեն արաչ Հայաստանը պարսկսկն կայստութիւնի մաս կըլլա, մինչև 334 են 323 քրիսդոսեն արաչ ալեքսանտեր մէձի կայստութիւնին մեչ ըլլա:
190 քրիսդոսեն արաչ , հայաստանը զատ դաքավորութիւն կ՛ունենա: 95 են մինչել 55 քրիսդոսեն արաչ, Հայաստանը տիքրան դաքավորի (տիքրան մեց)տակ կը մեցնա քասբիան ձովեն մինչև միչերկրական ձով :
Տրդատ III. 301 դվականին քրիստոըուդիւնը պետական կրոնք կնե: Հայաստանը արաչին քրիստոնեա քախաքը կլլա:
387 ին Րումեացիները և պարսիկները բաշեցին մեց Հայաստան իրարու մէչ: 405 ին Մեսրոպ Մաշդոձ հայկական այբուբենը ըսդեղձըձ:
1080 ին Հայերը կիկիկիաի մեչ բոկր Հայաստան կը՛ստեղցեն:
1828 են մինչև 1918 հիւսիս Հայաստանը Րուսաստանեն կը քրավւի: 1918 ին Հայաստանը արաչին անկաղութիւնը կունենա, մինչև 1920 սովյեդական միպւդեան կը մտնե:
Աբրիլ 24,1918 ին, օսմանեան կայսրութիունի պզտիկ դուրքերը հայըրուն սուրեաի անապատը կը խրկէն, վորուն պաչարով 1,5 մլլիոն հայ կը մահանան:
- »»: ին, սովեդական միուդիւն բաշանելե վէրչ, Հայաստանը անկաղ միուդիւն եղավ: Բայց հարաւայի մասը, վորը շատ ավելի մեց է, դուրքիաի կը մնա:
Հայաստանը և Ասերպեչանը անկաղուդենեն վերչ կը պատերասմեն Արցաւի համար, վորտեխ շատը հայ կ՛ապրին: 1994 ին մայիսին, զինադադար կը վորոշւի, յերբ հայերը արդեն Լեռնային Ղարաբաղ և ուրիշ 7 շրջան քրավացեին: Այսոր Լեռնային Ղարաբաղ կարաւարուդիւն կասմեր է, բայց մինչև այսօր ալ համացայնութիւն չը՛քտնըվեցաւ երկու քաղաքներուն մէչ:
Քաղաքներ
- Արագածոտն
- Արարատ
- Արմավիր
- Գեղարքունիք
- Կոտայք
- Լոռի
- Շիրակ
- Սյունիք
- Տավուշ
- Վայոց ձոր
- Երեվան
