Wat zijn de oorzaken van de immense staatsschuld?

We leggen eerst uit hoe het extreme consumptiegedrag van de Amerikaan ontstaan is, daarna gaan we in op de gevolgen van ‘tax cuts’ en tenslotte behandelen we de extreme uitgave aan ‘The Departement of Denfense’.

Extreem consumptie gedrag 
Sinds 2000 is het bedrag dat de Amerikaanse huishoudens sparen zo sterk gedaald, dat het nu zelfs negatief is. In Amerika lag dit bedrag in de jaren negentig rond de 10 procent. Sindsdien is het gaan dalen, zo hard zelfs dat de besparingen nu op -1.5 procent van het inkomen ligt (zie grafiek onder). Dit is sinds de economische crisis van 1929 niet meer voorgekomen.

De Amerikaanse overheid is wat consumptie gedrag betreft niet veel anders dan haar burgers. Ook de overheid ‘ontspaart’ President Bill Clinton zorgde nog voor een overschot tijdens de hoogconjunctuur van eind jaren negentig. Maar sinds George W. Bush de macht heeft, veranderde dat. De economie zat aanvankelijk tegen, Bush verlaagde belastingen en de oorlogen in Afghanistan en daarna Irak zijn duur.

De Amerikaanse economie is langzamerhand veranderd van een huishouding die gebaseerd was op inkomen in een huishouding die is gebaseerd op bezit. In de jaren negentig zijn de Centrale banken erachter gekomen dat het gevecht tegen inflatie was afgelopen. De Centrale banken samen met natuurlijk de Verenigde Staten hebben de rente sindsdien behoorlijk verlaagd. Die steeds lagere rente heeft de prijs van bezit, van aandelen tot huizen, flink doen stijgen. Het hoogtepunt (dieptepunt) werd bereikt na de beurscrash in 2001. De Amerikaanse rente heeft toen een jaar lang op 1 procent gestaan.

Cijfers over stijging waarde van bezit:
De goedkope financiering van bezit heeft grote structurele gevolgen. De waarde van alle Amerikaanse aandelen was vroeger bijvoorbeeld altijd rond 60 procent van het BBP. Dat is nu, zelfs na het dalen van
de beurzen, 120 procent. De waarde van huizen in de VS schommelde altijd
rond 100 procent van het bbp. Dat is, dankzij een enorme stijging van de
woningprijzen in de afgelopen jaren, opgelopen tot 165 procent.

 Bron: VPRO programma Tegenlicht

De Amerikaanse burger voelt zich door de stijging van het vermogen rijk. Ondanks dat hun reële inkomen de laatste jaren niet gestegen is. Ze zijn meer uit gaan geven, wat leidt tot meer lenen. Als onderpand wordt het extra vermogen gebruikt. Het lenen gebeurt bij de rest van de wereld. Geen wonder dat de consumptie door huishoudens nu al ruim 70 procent van het nationale inkomen bedraagt. Zo hoog is dat aandeel nog nooit geweest.

Belastingverlaging
Belastingverlaging, er zijn weinig punten waar de huidige Amerikaanse president George W. Bush geliefd om is. Maar hij weet in zijn ‘overtuigende’ toespraken met twee woorden de Amerikaanse burger te plezieren ’Tax cuts’. Zo preekt hij sinds hij minister president van de VS geworden is dat het geld uit de groeiende economie, niet de staat, maar de hardwerkende Amerikaanse burger toebehoort. Bush houdt de Amerikaanse burger tevreden met minimale belasting percentages. Maar welke invloed heeft dit op de staatsschuld?

Natuurlijk heeft belastingverlaging een positieve invloed op de economie. Het stimuleert de economie omdat de koopkracht van de bevolking stijgt. Dit leidt tot een grotere vraag naar goederen en services. Dit werkt volgens de ‘suply-side-economics’. Wat leidt tot meer productie, meer banen. Deze nieuwe banen brengen ook weer extra geld in het laatje voor. – Het multiplier effect –
De belastingverlaging stimuleert de economie zeker als de lagere inkomens minder belasting hoeven te betalen. Van deze inkomens weet je namelijk zeker dat ze hun extra geld uitgeven en dat het zo dus direct terug keert in de economie. Als je de belasting van de hoge inkomens verlaagt, dan betekent dit vaak dat de rijkere meer vermogen krijgen, maar niet dat dit extra vermogen in de economie terug komt. Men is het er dus over eens dat de tax cuts kan leiden tot een economische groei en een groei van het aantal banen, mits je de juiste tarieven verlaagt. Maar welke problemen leveren de belastingverlaging op?

Richard Kogan, volgens hem blijkt uit Congressional Budget Office data echter dat belastingverlaging leidt tot een enorm deel van de Amerikaanse staatsschuld. Het betreft over 2003 en 2004 bijna drie keer zoveel (zie staafdiagram onder) als de kosten voor de oorlog en de bezetting in Afghanistan en Irak, de kosten voor de wederopbouw van de aanval op de Twin Towers op 11 september, verhoogde uitgave van het ministerie ‘Homeland security’ en de strijd tegen terrorisme wereldwijd. Ook voorspelt Richard dat de belastingverlaging zal leiden tot nog sterker groeiende tekorten.

Jaarlijkse uitgaven Verenigde Staten aan drie verschillende groepen. Hier zie je hoeveel dollars de VS jaarlijks misloopt aan de 'tax cuts'

De Republikeinen denken er zelf natuurlijk anders over. Ze beweren dat tax-cuts slechts een stimulans is om de aanbodzijde te stimuleren. House Budget Committee chairman Jim Nussle zei over tax cuts:  “Tax cuts do not cause deficits.…You only borrow money in Washington for spending.  These are spending-driven deficits.”

Defensie uitgaven
623 miljard dollar, zo veel vraagt de Amerikaanse president Bush het Congres voor de defensiebegroting in het fiscale jaar 2008. Dat is in nominale termen het grootste jaarlijkse bedrag voor defensie ooit. Toch gaat de begroting, die 5 februari van dit jaar door het Witte Huis werd gepresenteerd, uit van een geleidelijke verbetering, die moet uitmonden in een overschot per 2012.
De Amerikaanse geschiedenis staat bol van de oorlogen. Sinds de Tweede Wereldoorlog hebben de Verenigde Staten deelgenomen aan zeker vijf oorlogen; Korea Oorlog, Vietnam Oorlog, Eerste Golfoorlog en de oorlog in Afghanistan. Momenteel voeren de Verenigde Staten oorlog in Irak.

Al deze oorlogen kosten enorm veel geld. Hier volgt een overzicht van de door de Verenigde Staten gevoerde oorlogen en hoeveel ze naar schatting hebben gekost.

De Tweede Wereldoorlog
Dertig procent van het BBP werd aan de Tweede Wereldoorlog besteed.

Korea Oorlog
Deze oorlog kostte de Verenigde Staten op het toppunt van de strijd veertien procent van het BBP. De totale kosten van de oorlog in Korea voor de Amerikanen worden geschat op 691 miljard dollar.

Vietnam oorlog
De Vietnam oorlog was bijna net zo duur, de kosten bedroegen dan ook naar schatting 650 miljard dollar. Dit bedrag kwam toen neer op negen procent van het BBP.

Oorlog Afghanistan en Irak (Oorlog tegen terrorisme)
Volgens the House Appropriations Committee (heeft de leiding over het bepalen van de exacte uitgaven van de Amerikaanse regering) is er tot nu toe (januari 2007) zo’n 471 miljard dollar uitgegeven aan de oorlog tegen terrorisme. Hoewel een andere econoom denkt dat dit eerder rond de 507 miljard dollar ligt.
Twee analisten Harvard Prof. Linda Bilmes en Columbia Prof. Joseph Stiglitz denken dat dit eerder rond de 2 biljoen dollar ligt!
Volgens de Irak Studie Groep van oud-minister James Baker kost de oorlog in Irak de Amerikaanse regering per maand alleen al 8 miljard dollar.

Al deze bovengenoemde oorlogen hebben allemaal behoorlijk veel geld gekost, en zoals President Bush zelf al zei leidt dit tot een grote staatsschuld: “But this nation has got a deficit because we have been through a war. … And we had an emergency and a recession, which affected the revenue growth of the U.S. Treasury.”

Bron qoute: http://www.whitehouse.gov/news/releases/2003/04/20030424-3.html.

Replubikeinen vs. Democraten
Ondanks de slechte economische omstandigheden blijkt uit de geschiedenis ook dat er een verschil zit tussen Republikeinse en Democratische presidenten. De Republikeinen geven veel geld uit aan oorlogen en zorgen voor veel belastingverlagingen. De Democraten echter hebben de laatste eeuw de staatschuld minder hard laten stijgen, of zelfs doen dalen.

Staatsschuld in biljoenen: Blauw: Democraten Rood: Republikeinen