De staatsschuld van de Verenigde Staten

Zoals het hoort, zijn de besparingen in een economie gelijk aan de
investeringen. Als er nu minder wordt gespaard, maar evenveel geïnvesteerd wordt, dan moet het verschil dat ontstaan is uit het buitenland komen: overschotten van andere landen. Er ontstaat dan een tekort op de lopende rekening van de betalingsbalans.
Je kunt het ook bekijken via de consumptie: het bedrag dat niet wordt
gespaard maar uitgegeven. Amerikanen geven veel meer uit dan ze verdienen. En de rest van de wereld moet bijspringen om het verschil te overbruggen. Dit is wat er in de Verenigde Staten is gebeurd. Bedrijven zetten wel geld opzij, maar het bedrijfsleven is daar helaas de enige mee. De overheid en de consument doen dit echter niet. (meer hierover in H5, consumptie gedrag).

De mondiale economische groei heeft als basis de enorme Amerikaanse leningen. Amerika heeft een tekort op de handelsbalans en de betalingsbalans van ongekende grootte. De staatsschuld neemt dagelijks gemiddeld met zo’n 3 miljard dollar to. Dit geld moet ergens vandaan komen. Wie financiert deze jaarlijkse schuld van 800 miljard dollar, hoe doen ze dit en waarom?

Buitenlandse investeerders kopen bijvoorbeeld Amerikaanse bedrijven, of investeren geld om in de VS een vestiging te openen. Beleggers kopen Amerikaanse aandelen. Maar de grootste bron van financiering is de buitenlandse aankoop van Amerikaanse
staatsschuld. Die is, in de vorm van staatsobligaties, oftewel treasuries,
voor iedereen te koop. Dit is de zogenaamde Public Debt.
Europa heeft nauwelijks een overschot op zijn betalingsbalans, dus daar komt
netto weinig geld vandaan. Het antwoord op de vraag wie Amerika financiert, hangt samen met de Amerikaanse overconsumptie. Het zijn namelijk de
Aziatische landen, Amerika's
grootste leveranciers van goederen, die het
meeste geld voorschieten. ,,De Verenigde Staten consumeren boven hun stand, en Azië vindt daarin een dankbare afzetmarkt - die het zelf voor het
grootste deel financiert”, zegt Irene Cheung, strateeg voor ABN Amro, Singapore.
De Aziaten hebben nog een reden om dollars te kopen. Ze houden de koers van de dollar op peil, door aandelen te kopen. Zo houden zij hun eigen munten laag
tegenover de Amerikaanse munt. Het voordeel hiervan is natuurlijk dat de export van hun eigen producten relatief gezien goedkope import blijft voor de Amerikanen.

Japan koopt daarom al een flink aantal jaren Amerikaanse staatsobligaties, maar minderde de aankopen begin 2005. China heeft echter het tempo van dollar aankopen opgevoerd. De precieze cijfers zijn ons onbekend, wel weten we dat in 2005 de valutareserves van Japan en China inmiddels respectievelijk al bijna 600 miljard en ruim 500 miljard dollar bedroegen. Deze gegevens komen van het Internationaal Monetair Fonds (IMF).

De twee belangrijkste landen die zo de Amerikaanse staatschuld financieren zijn dus Japan en China. Samen met andere Aziatische beleggers en Aziatische centrale banken bezitten zij al rond een kwart van de vlottende, verhandelbare Amerikaanse staatsschuld.

Schuld gehouden door buitenland en internationale investeerders (dollars in miljarden)

Behalve de Aziatische investeerders nemen ook olieproducerende landen als Saudi-Arabië een flink deel van de Amerikaanse staatschuld voor hun rekening. Door hun gestegen olie-inkomsten hebben ze hun dollarbeleggingen opgevoerd.

Dit lenen van Amerika leidt blijkbaar tot een juist klimaat, waar de wereldeconomie zich wel bij voelt. Amerika consumeert, Azië levert en financiert de afzet van zijn eigen goederen.