|
|
|||||
| صفحه قرآن | |||||
|
اشباع :
به معنی سیر کردن و در اصطلاح تجویدی تبدیل حرکت کوتاه به کشیده است . در هاء ضمیراشباع حرکت ضمه به واو و کسره به یاء،در مواردمشخص، رخ می دهد. هاء ضمیر:منظور ضمیر متصل مفرد مذکر غائب است. هاء ضمیر بسته به موقعیتش در جمله به دو صورت(اشباع شده و بدون اشباع) خوانده می شود.
موارد اشباع هاء ضمیر: هرگاه ما قبل و ما بعد هاءضمیر متحرک باشد،در حالت وصل، اشباع می شود. ماقبل هاء ضمیرمورد نظر ما در صورت متحرک بودن می تواند مکسور،مضموم ویا مفتوح باشد.اگر ما قبل هاء ضمیر مکسور بود حرکت هاء کسره است(به جز موارد استثنا) که در صورت متحرک بودن ما بعد هاء ضمیر، تبدیل به یاء مدی می شود(سمعِهِ وبصَرِهِ، غِشاوه) که سمعهی و بصرهی تلفظ می شود.اگر ماقبل هاء ضمیرمضموم یا مفتوح بود،هاء ضمیر مضموم است که در صورت متحرک بودن حرف بعد از هاء ضمیر، ضمه ی هاء ضمیر به واو مدی تبدیل می شود(مالُهُ وَولدُه، انَّهُ عَلیم) که مالُهُو و إنّهُو خوانده می شود. یَرضَهُ لَکم: در این کلمه با اینکه ماقبل و ما بعد هاء ضمیر متحرک است ولی هاء ضمیر بدون اشباع خوانده می شود.چون در اصل یرضاه بوده و الف حذف شده است(چون این کلمه در آیه جزای شرط بوده و باید مجزوم شود و جزم آن به حذف الف است) نکته: اگر ماقبل هاء ضمیر صدای کشیده باشد، حکم ساکن را دارد و هاء ضمیر اشباع نمی شود.
موارد عدم اشباع هاء ضمیر: در صورتی که ما قبل یا ما بعد یا هر دو طرف هاء ضمیر ساکن باشد، یا ماقبل هاء ضمیر صدای کشیده(حروف مدی ) بیاید،هاء ضمیر اشباع نمی شود و با حرکت کوتاه تلفظ می شود.چه در حالت وقف و چه وصل.
مضموم بدون اشباع:خُذوهُ فَغلّوه،فَأتیاهُ فُقولا، فَسَبّحهُ وَادبارَالسّجود، اتَیناهُ حُکماً،یَعلَمهُ الله، لَهُ المُلک(الف حرف ناخواناست و حساب نمی شود و ملاک لام هست که ساکن می باشد)هیمنطور در منهُ اسمُهُ که چون سین ساکن است ضمیر اشباع نمی شود. مکسور بدون اشباع: فیهِ هُدیً لِلمُتّقین،یَأتیهِ المَوت،ألَیهِ المَصیر،بِهِ الّذینَ
استثناء: هاء ضمیر در فیه مُهانا (69فرقان)،در روایت حفص، اشباع می شود.فیهی مُهانا هاء ضمیردرکلمه ی أرجِه (111اعراف و36شعرا) و فَألقِه(28نمل) در قرائت عاصم و همزه و روایت حفص ساکن است و در رسم الخط نیز به صورت ساکن نوشته شده است و اشباع نمی شود. نکته:اگر هاء آخر کلمه جزو ماده ی اصلی کلمه بوده و ضمیر نباشد اشباع نمی شود. فَواکِهُ، یَفقَهُ، نَفقَهُ
|
