Δημήτρης Λιθοξόου

Δημήτρης Λιθοξόου

Πληθυσμός και οικισμοί της περιοχής Αλμωπίας (Μογλενών)

Πριν και μετά την «ανταλλαγή» των πληθυσμών

μέρος πρώτο

Συγκεντρωτικά στοιχεία

Τα γεωγραφικά όρια της εδώ εξεταζόμενης περιοχής Αλμωπίας (ή Μογλενών ή Καρατζόβας), είναι εκείνα της επαρχίας Αλμωπίας της απογραφής του 1928 και ο αριθμός των οικισμών 55.

Σύμφωνα με το σύνολο των επί μέρους αριθμών, που παρουσιάζονται αναλυτικά ανά οικισμό στη συνέχεια, πριν την έναρξη των βαλκανικών πολέμων, υπήρχαν στην περιοχή 39.950 περίπου κάτοικοι. Από αυτούς, 30.700 ή το 76,8% του πληθυσμού μιλούσαν μακεδονικά. Όσοι είχαν ως μητρική γλώσσα τη μακεδονική, διακρίνονταν σε 19.950 μουσουλμάνους και 10.750 χριστιανούς. Οι τελευταίοι πάλι, χωρίζονταν σε 8.190 εξαρχικούς και 2.560 πατριαρχικούς.

Στην περιοχή ζούσαν ακόμα 2.800 μουσουλμάνοι Τούρκοι, 3.250 μουσουλμάνοι Βλάχοι, 2.150 χριστιανοί Βλάχοι (κυρίως ρουμανικών φρονημάτων) και τέλος 1.050 χριστιανοί με αδιευκρίνιστη μητρική γλώσσα (κυρίως Τσιγγάνοι που ζούσαν μαζί με Μακεδόνες και Βλάχους).

Μέχρι και το 1924, οι 26.000 μουσουλμάνοι που ζούσαν στην περιοχή υποχρεώθηκαν να μεταναστεύσουν στην Τουρκία. Επίσης σύμφωνα με τα στοιχεία του Βούλγαρου Владимир Руменов, 1.233 εξαρχικοί μετανάστευσαν μεταξύ 1913-1928 στη Βουλγαρία και τη Γιουγκοσλαβία. Από την άλλη, η ελληνική διοίκηση εγκατέστησε στην επαρχία Αλμωπίας χιλιάδες πρόσφυγες.

Ο νόμιμος πληθυσμός (δηλαδή το σύνολο των δημοτών, των απογραφέντων εντός της κοινότητας ή αλλού) της επαρχίας Αλμωπίας, σύμφωνα με τα στοιχεία της απογραφής του 1928, ήταν 28.219 άτομα. Από αυτά, 26.977 ήταν δημότες παρόντες κατά την απογραφή. Οι δημότες που απογράφηκαν σε άλλο δήμο ή κοινότητα ήταν 1.242. Επιπλέον απογράφηκαν στην επαρχία 1.233 ετεροδημότες και 27 αλλοδαποί. Έτσι ο πραγματικός πληθυσμός ανερχόταν το 1928 σε 28.237 άτομα.

Αυτά τα 28.237 άτομα, διακρίνονται πρώτον σε πρόσφυγες και μη πρόσφυγες, δεύτερον ως προς τον τόπο της γέννησής τους και τρίτον ως προς τη μητρική γλώσσα και τη θρησκεία που έχουν.

Σύμφωνα με την πρώτη διάκριση, το 1928 υπήρχαν στην Αλμωπία 15.880 πρόσφυγες (το 56,2% του πραγματικού πληθυσμού). Οι μη πρόσφυγες, δηλαδή οι γηγενείς και οι λίγοι καταγόμενοι από άλλα μέρη του ελληνικού κράτους, κυρίως οι υπάλληλοι του κρατικού μηχανισμού με τις οικογένειές τους, ήταν 12.357 (28.237 μείον 15.880). Οι πρόσφυγες χωρίζονταν επίσης σε εκείνους που ήρθαν πριν ή μετά τη «μικρασιατική καταστροφή» του 1922. Σύμφωνα με αυτό το χωρισμό, 1.351 πρόσφυγες ήρθαν πριν και 14.529 μετά το 1922. Ας σημειωθεί πως ο αριθμός των προσφύγων που ήρθε πριν το 1922, δεν εμφανίζεται στην απογραφή του 1928 αναλυτικά ανά οικισμό (όπως εκείνος όσων ήρθαν μετά το 1922), αλλά μόνο συγκεντρωτικά ανά επαρχία.

Ως προς τον τόπο γέννησης των απογραφέντων: α) στον οικισμό που απογράφηκαν γεννήθηκαν 13.700 άτομα, β) σε διαφορετικό οικισμό της επαρχίας Αλμωπίας, από εκείνον που απογράφηκαν, γεννήθηκαν 530, γ) σε άλλη επαρχία του ίδιου νομού, δηλαδή στις επαρχίες Γιαννιτσών ή Εδέσσης, γεννήθηκαν 184 άτομα (από αυτά 129 γεννήθηκαν στις πόλεις-έδρες των δύο επαρχιών και 55 σε χωριά, δ) σε άλλο νομό της Μακεδονίας γεννήθηκαν 406 άτομα (από αυτά 89 γεννήθηκαν σε πόλεις και 317 σε χωριά), ε) σε άλλο διαμέρισμα του κράτους γεννήθηκαν 220, στ) στη Μικρά Ασία γεννήθηκαν 7.058, ζ) στον Πόντο γεννήθηκαν 3.608, θ) στην Ανατολική Θράκη γεννήθηκαν 1.652, ι) στον Καύκασο γεννήθηκαν 640, ια) τέλος, σε άλλα μέρη του εξωτερικού γεννήθηκαν 239 άτομα.

Ας σημειωθεί επίσης, πως ο αριθμός των γεννηθέντων συνολικά στο εξωτερικό ήταν 13.197, δηλαδή 2.683 άτομα λιγότερα από τον αριθμό των προσφύγων. Αυτό προφανώς συμβαίνει, γιατί στους πρόσφυγες συνυπολογίζονταν και όσα από τα παιδιά τους γεννήθηκαν εντός της ελληνικής επικράτειας.

Με βάση τη γλώσσα και τη θρησκεία των απογραφέντων έχουμε τα εξής επίσημα αποτελέσματα: Ορθόδοξοι Έλληνες 19.306 άτομα, Μακεδονοσλαύοι Ορθόδοξοι 5.840, Τούρκοι Ορθόδοξοι 2.395, Κουτσοβλάχοι Ορθόδοξοι 689, άλλοι 7 άτομα.

Αυτά είναι τα συγκεντρωτικά στοιχεία της απογραφής του 1928 για την επαρχία Αλμωπίας.

Μη αξιόπιστα και εμφανώς παραποιημένα, είναι από την απογραφή του 1928 τα στοιχεία που αφορούν τη γλώσσα (όχι τη θρησκεία) των απογραφέντων. Το γεγονός αυτό θα αποδειχθεί στη συνέχεια, συγκρίνοντας τους αριθμούς των ανωτέρω επιμέρους τριών κατηγοριών.

Εκείνο που πρέπει να υπογραμμιστεί εδώ πριν συνεχίσουμε, είναι ότι σύμφωνα με όλες τις πηγές τις εποχής, στην εξεταζόμενη περιοχή που σε μεγάλο βαθμό ταυτιζόταν με την υποδιοίκηση Ενωτίας του 1920 ή παλαιότερα τον καζά Καρατζόβας (Καρατζά Αμπάτ) ή τα Μογλενά, δεν υπάρχει πριν τους βαλκανικούς πολέμους, οικισμός ή ακόμα και γειτονιά όπου να ζουν άτομα με μητρική γλώσσα την ελληνική. Στην περιοχή δεν υπάρχουν γλωσσικά Έλληνες. Όπου συναντάμε αναφορά σε «Έλληνες» του τόπου, πρέπει να αποκωδικοποιούμε το χαρακτηρισμό αυτό της ελληνικής εθνικής προπαγάνδας και να τον διαβάζουμε ως «χριστιανοί πατριαρχικοί», ή μη ελληνόφωνοι κάτοικοι της περιοχής που ανήκαν στο Ρουμ μιλέτ (Rum millet): στη θρησκευτική κοινότητα των Ρωμιών, των χριστιανών της αυτοκρατορίας που είχαν ως θρησκευτικό αρχηγό των πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως.

Επομένως από τους απογραφέντες του 1928, μιλούσαν ελληνικά μόνον όσοι πρόσφυγες δεν ήταν τουρκόφωνοι και όσοι ήρθαν από άλλες περιοχές του κράτους για να στελεχώσουν τη διοίκηση. Ο αριθμός αυτός δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να ήταν μεγαλύτερος του συνολικού αριθμού των προσφύγων μείον των Τούρκων Ορθοδόξων, συν των γεννηθέντων σε άλλη περιοχή της Ελλάδας εκτός της Μακεδονίας, δηλαδή του αριθμού 13.705 (15.880 μείον 2.395, συν 220).

Αν αφαιρέσουμε από τον επίσημο και παραποιημένο αριθμό των «ελληνοφώνων» της απογραφής του 1928, τον προαναφερόμενο αριθμό του μέγιστου δυνατού των πραγματικά ελληνοφώνων, προκύπτει ο αριθμός 5.601 (19.306 μείον 13.705). Αν αυτός ο αριθμός μοιραστεί αναλογικά και προστεθεί στον αριθμό των απογραφικά εμφανιζόμενων ως Μακεδονοσλαύων (: Μακεδόνων) και Κουτσοβλάχων (: Βλάχων), τότε ο αριθμός των δύο αυτών γλωσσικών κοινοτήτων ανεβαίνει σε 10.850 (5.840 συν 5.010) και 1.280 (689 συν 591) άτομα αντίστοιχα.

Σύμφωνα με αυτή τη μέθοδο υπολογισμού του πληθυσμού, οι απογραφέντες το 1928 στην Αλμωπία (όλοι τους χριστιανοί), διακρίνονταν ως προς τη μητρική τους γλώσσα, σε 13.700 Έλληνες, 10.850 Μακεδόνες, 2.400 Τούρκους και 1.280 Βλάχους.

Υπολογίζοντας στη συνέχεια, με βάση τα αναλυτικά στοιχεία που ακολουθούν, τους παρόντες δημότες ανά οικισμό για το 1928, διακρίνοντάς τους σε πρόσφυγες και γηγενείς, και χαρακτηρίζοντας τους δεύτερους ως προς τη μητρική γλώσσα τους, φτάνουμε στους εξής συγκεντρωτικούς αριθμούς για την επαρχία: 26.575 άτομα ήταν οι δημότες που ζούσαν μόνιμα στα χωριά τους Πρόκειται για έναν αριθμό που βρίσκεται πολύ κοντά σε εκείνο των 26.977 ατόμων της ημέρας της απογραφής (16.5.1928).

Από αυτούς τους 26.575 παρόντες δημότες, 9.430 γηγενείς έχουν ως μητρική γλώσσα τη μακεδονική και 1.280 γηγενείς έχουν ως μητρική γλώσσα τη βλάχικη. Υπάρχουν ακόμα 1.190 γηγενείς που δεν μπορούμε με σιγουριά να προσδιορίσουμε τη γλώσσα τους. Ξέρουμε πάντως πως είναι Μακεδόνες, Βλάχοι και Τσιγγάνοι. Υπάρχουν τέλος 200 ελληνόφωνοι παλαιοελλαδίτες (διοικητικοί υπάλληλοι) και 14.475 πρόσφυγες, που – όπως προαναφέραμε – οι περισσότεροι μιλούν ελληνικές διαλέκτους των περιοχής της καταγωγής τους, ενώ υπάρχει και ένας σημαντικός αριθμός τουρκόφωνων προσφύγων.

Σημείωση: Ο υπολογισμός του αριθμού των κατοίκων ανά οικισμό στη συνέχεια α) κατά θρησκεία και γλώσσα για το 1912 και β) σε γηγενείς και πρόσφυγες για το 1928, γίνεται από μένα έχοντας ως βάση τις πληροφορίες που αναφέρονται στις πηγές που παραθέτω. Μακεδόνες θεωρώ όσους έχουν ως μητρική γλώσσα τη μακεδονική, όπως εξ άλλου χαρακτήριζε με αυτό το όνομα τη συγκεκριμένη γλώσσα και το ελληνικό κράτος στην επίσημη απογραφή πληθυσμού του 1920, αντιδιαστέλλοντάς την τόσο από την βουλγαρική όσο και από την σερβική. Για περισσότερα βλέπε: http://www.freewebs.com/onoma/glos.htm

Όσοι έχουν ως μητρική γλώσσα την μακεδονική χαρακτηρίζονται στις πηγές, ανάλογα με το συγγραφέα και τα ιδεολογικοπολιτικά – εθνικά φρονήματά του, ως Μακεδόνες, Βούλγαροι, Βουλγαρίζοντες, Σλάβοι ή Ορθόδοξοι Έλληνες. Σεβόμενος τις πηγές, αφήνω τους χαρακτηρισμούς των συγγραφέων. Μόνο στην περίπτωση του Χαλκιόπουλου, ερμηνεύω τα λεγόμενά του.

Οι οικισμοί

1. Βόλτσιστα / Volčista. Μετονομάστηκε σε Υδρέα και στη συνέχεια σε Υδραία. Σήμερα είναι οικισμός του δήμου Αριδαίας, του νομού Πέλλης. Ο πληθυσμός του το 1912 ήταν περίπου 100 πατριαρχικοί Μακεδόνες. Η ελληνική διοίκηση εγκατέστησε το 1924 στο χωριό έναν αριθμό χριστιανών προσφύγων. Το 1928 υπολογίζεται πως υπήρχαν εδώ 140 πρόσφυγες και 140 γηγενείς Μακεδόνες.

1a. Πηγές:

Volčista [Αυστριακός Χάρτης].

Βούλτσιστα καζά Καρατζά Αμπάτ [Χάρτης Κοντογόνη].

Volcista, λειτουργία πατριαρχικού σχολείου και εκκλησίας [Χάρτης Κοντογιάννη].

Вълчища / Енидже-Вардарска каза, 110 χριστιανοί Βούλγαροι [Кънчов 1900].

Volchichta / Caza de Yenidje Vardar, χριστιανικός πληθυσμός: 240 πατριαρχικοί [Brancoff].

Βούλτσιστα Καρατζόβας, κάτοικοι 220 ορθόδοξοι Ελληνίζοντες (: πατριαρχικοί) [Χαλκιόπουλος 1910].

Βόλτσιστα Εδέσσης, 118 άτομα (69 άρρενες και 49 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Βόλτσιστα Ενωτίας, αποτέλεσε οικισμό της κοινότητας Σούμπουσκου [ΦΕΚ 152 / 8.7.1918].

Влчиште, 20 σπίτια χριστιανών Σλάβων [Милојевић 1920].

Βόλτσιστα Ενωτίας, 125 άτομα (72 άρρενες και 53 θήλεις) [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Βόλτσιστα σε Υδρέα [ΦΕΚ 41 / τομ. Β΄ 1922].

Βούλτσιστα (Υδρέα) γραφείου Εδέσσης, έγινε μικτός οικισμός γηγενών και προσφύγων. Μέχρι το 1926 εγκαταστάθηκαν 37 προσφυγικές οικογένειες (149 άτομα) [ΕΑΠ].

Υδρέα (Βόλτσιστα) Αλμωπίας, 291 άτομα (153 άρρενες και 138 θήλεις), εκ των οποίων 132 ήταν πρόσφυγες πού ήρθαν μετά το 1922 (65 άρρενες και 67 θήλεις). Ομοδημότες ήταν 286 και ετεροδημότες 5 [Απογραφή 1928].

Υδραία Αλμωπίας, 230 άτομα (230 άρρενες και 227 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Волчишта (В’лчишта), το 1912 οι κάτοικοι του χωριού ήταν χριστιανοί Μακεδόνες. Σύμφωνα με στατιστική της εξαρχίας ζούσαν εδώ 122 άτομα. Το 1940 τα 2/3 του χωριού ήταν Μακεδόνες και το 1/3 πρόσφυγες [Симовски].

Στις επόμενες απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός ήταν --> 1951: 469, 1961: 487, 1971: 503, 1981: 506, 1991: 484, 2001: 462.

Υψόμετρο 120 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

2. Γκάμπριστα ή Γκάμπροφτσι / Gabrišta ή Cabrovci. Μετονομάστηκε σε Δωροθέα. Σήμερα είναι οικισμός του δήμου Αριδαίας, του νομού Πέλλης. Ο πληθυσμός του το 1912 ήταν περίπου 850 Μακεδόνες, εκ των οποίων 650 ήταν μουσουλμάνοι και 200 χριστιανοί πατριαρχικοί. Μετά την υποχρεωτική αναχώρηση των μουσουλμάνων για την Τουρκία και την εγκατάσταση των προσφύγων, το 1928 ζούσαν στο χωριό 410 πρόσφυγες και 220 γηγενείς Μακεδόνες.

2a. Πηγές:

Gabrovci (Gabeš) [Αυστριακός Χάρτης].

Γαμπρόφτσι καζά Καρατζά Αμπάτ, μικτός οικισμός χριστιανών και μουσουλμάνων [Χάρτης Κοντογόνη].

Gabrevci, λειτουργία πατριαρχικού σχολείου και εκκλησίας [Χάρτης Κοντογιάννη].

Габровци / Енидже-Вардарска каза, 666 Βούλγαροι (96 χριστιανοί και 570 μουσουλμάνοι) [Кънчов 1900].

Gabrovtzi / Caza de Yenidje Vardar, χριστιανικός πληθυσμός: 128 πατριαρχικοί Βούλγαροι [Brancoff 1905].

Γκαμπρόφτσι Καρατζόβας, κάτοικοι 215 ορθόδοξοι Έλληνες (: πατριαρχικοί) και 650 μουσουλμάνοι [Χαλκιόπουλος 1910].

Γκάμπροφτσα Εδέσσης, 852 άτομα (428 άρρενες και 424 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Γάβριτσα Ενωτίας, αποτέλεσε ομώνυμη κοινότητα μαζί με τον οικισμό Ρανισλάβ [ΦΕΚ 152 / 8.7.1918].

Габровци, 124 σπίτια Σλάβων (22 χριστιανών και 102 μουσουλμάνων) και 7 σπίτια χριστιανών Τσιγγάνων [Милојевић 1920].

Γάβριστα Ενωτίας, 683 άτομα (369 άρρενες και 314 θήλεις) [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Γάβριστα σε Δωροθέα [ΦΕΚ 41 / τομ. Β΄ 1922].

Γαύριστα (Δωροθέα) γραφείου Εδέσσης, έγινε μικτός οικισμός γηγενών και προσφύγων. Μέχρι το 1926 εγκαταστάθηκαν 106 προσφυγικές οικογένειες (434 άτομα) [ΕΑΠ].

Δωροθέα (Γάβριστα) Αλμωπίας, 630 άτομα (302 άρρενες και 328 θήλεις), εκ των οποίων 412 ήταν πρόσφυγες πού ήρθαν μετά το 1922 (186 άρρενες και 226 θήλεις). Ομοδημότες ήταν 629 και ένας ετεροδημότης [Απογραφή 1928].

Δωροθέα Αλμωπίας, 888 άτομα (430 άρρενες και 458 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Габришта, το 1912 οι κάτοικοι του οικισμού ήταν χριστιανοί και μουσουλμάνοι Μακεδόνες. Σύμφωνα με στατιστική της εξαρχίας υπήρχαν εδώ 228 χριστιανοί και 614 μουσουλμάνοι. Το 1940 τα 3/4 του πληθυσμού ήταν πρόσφυγες Μικρασιάτες και οι υπόλοιποι Μακεδόνες [Симовски].

Στις επόμενες απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός ήταν --> 1951: 691, 1961: 658, 1971: 680, 1981: 617, 1991: 595, 2001: 633.

Υψόμετρο 170 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

3. Γκόρνο Πόζαρ / Gorno Požar. Μετονομάστηκε σε Άνω Λουτράκι στη συνέχεια σε Άνω Λουτράκιον. Οικισμός της κοινότητας Λουτρακίου της επαρχίας Αλμωπίας. Ο πληθυσμός του το 1912 ήταν περίπου 1.700 εξαρχικοί Μακεδόνες. Οι περισσότεροι κάτοικοι του κατέβηκαν και εγκαταστάθηκαν στο Ντόλνο Πόζαρ, ενώ μερικοί μετανάστευσαν στη Βουλγαρία. Το 1928 είχαν απομείνει εδώ 160 Μακεδόνες. Ο οικισμός εγκαταλείφθηκε μετά τον πόλεμο.

3a. Πηγές:

Požar [Αυστριακός Χάρτης].

Πόζαρ καζά Καρατζά Αμπάτ, χριστιανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Pojar, λειτουργία εξαρχικού σχολείου [Χάρτης Κοντογιάννη].

Ποζιάρσκο Βοδενών, 100 χριστιανικές οικογένειες [Σχινάς 1886].

Пожарско / Воденска каза, 2.004 χριστιανοί Βούλγαροι [Кънчов 1900].

Pojarsko / Caza de Voden (Vodena), χριστιανικός πληθυσμός: 2.240 εξαρχικοί Βούλγαροι, λειτουργία ενός εξαρχικού σχολείου με δύο δασκάλους και 52 μαθητές [Brancoff 1905].

Πόζαρ Καρατζόβας, κάτοικοι 1.270 σχισματικοί Βουλγαρίζοντες (: εξαρχικοί Μακεδόνες) [Χαλκιόπουλος 1910].

Πόζιαρ Άνω και Κάτω Εδέσσης, 1.803 άτομα (952 άρρενες και 851 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Άνω Πόζαρ Αλμωπίας, αποτέλεσε οικισμό της κοινότητας Πόζαρ [ΦΕΚ 80 / 14.4.1919].

Горно Пожарско, 170 σπίτια χριστιανών Σλάβων [Милојевић 1920].

Πόζαρ Άνω Ενωτίας, 79 άτομα (43 άρρενες και 36 θήλεις) [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Άνω Πόζαρ σε Άνω Λουτράκιον [ΦΕΚ 41 / τομ. Β΄ 1922].

Άνω Λουτράκι (Άνω Πόζαρ) Αλμωπίας, 159 άτομα (82 άρρενες και 77 θήλεις) Δεν απογράφηκε κανένας πρόσφυγας. Ομοδημότες ήταν 157 και ετεροδημότες δύο [Απογραφή 1928].

Άνω Λουτράκιον Αλμωπίας, 185 άτομα (102 άρρενες και 83 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Горно Пожар, το 1912 όλοι οι κάτοικοι ήταν χριστιανοί Μακεδόνες. Σύμφωνα με στατιστική της εξαρχίας ζούσαν εδώ 2.080 άτομα, το 1940 το σύνολο του πληθυσμού ήταν Μακεδόνες. Στο τέλος του εμφυλίου πολέμου το χωριό ερήμωσε, καθώς οι περισσότεροι κάτοικοι του χωριού κατέβηκαν στο Ντόλνο Πόζαρ (Κάτω Λουτράκι), ενώ αρκετοί κατέφυγαν στη Γιουγκοσλαβία [Симовски].

4. Γκόρνο Ράντιβο / Gorno Radivo. Μετονομάστηκε σε Άνω Κορυφή. Οικισμός της κοινότητας Κάτω Κορυφής, της επαρχίας Αλμωπίας. Ο πληθυσμός του το 1912 ήταν περίπου 140 εξαρχικοί Μακεδόνες. Το 1928 ζούσαν στο χωριό 200 Μακεδόνες. Το χωριό καταστράφηκε κατά τη διάρκεια της κατοχής και του εμφυλίου. Το 1949 οι περισσότεροι κάτοικοί του κατέφυγαν στη Γιουγκοσλαβία.

4a. Πηγές:

Gorno Rodivo [Αυστριακός Χάρτης].

Άνω Ρόδοβον καζά Καρατζά Αμπάτ, χριστιανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Rodivo, λειτουργία εξαρχικού σχολείου [Χάρτης Κοντογιάννη].

Горно Родиво / Воденска каза, 200 χριστιανοί Βούλγαροι [Кънчов 1900].

Gorno Radovo / Caza de Voden (Vodena), χριστιανικός πληθυσμός: 184 εξαρχικοί Βούλγαροι, λειτουργία ενός εξαρχικού σχολείου με ένα δάσκαλο και 15 μαθητές [Brancoff 1905].

Άνω Ρόδοβον Καρατζόβας, κάτοικοι 125 σχισματικοί Βουλγαρίζοντες (: εξαρχικοί Μακεδόνες) [Χαλκιόπουλος 1910].

Ρόδοβον Άνω Εδέσσης, 161 άτομα (92 άρρενες και 69 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Άνω Ρόδοβον Αλμωπίας, αποτέλεσε οικισμό της κοινότητας Σαρακίνοβον [ΦΕΚ 80 / 14.4.1919].

Горно Родиво, 37 σπίτια χριστιανών Σλάβων [Милојевић 1920].

Άνω Ρόδοβον Ενωτίας, 159 άτομα (81 άρρενες και 78 θήλεις) [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Άνω Ράδοβον σε Άνω Κορυφή [ΦΕΚ 148 / 13.6.1925].

Άνω Κορυφή (Άνω Ράδοβον) Αλμωπίας, 206 άτομα (110 άρρενες και 96 θήλεις). Δεν υπήρχε κανένας πρόσφυγας. Ομοδημότες ήταν 201 και ετεροδημότες δύο [Απογραφή 1928].

Άνω Κορυφή Αλμωπίας, 326 άτομα (172 άρρενες και 154 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Горно Радиво, τόσο το 1912, όσο και το 1940, το σύνολο του πληθυσμού ήταν Μακεδόνες. Στο τέλος του εμφυλίου πολέμου το χωριό ερήμωσε καθώς άλλοι κάτοικοί του κατέφυγαν στη Γιουγκοσλαβία και άλλοι εγκαταστάθηκαν στο Ντόλνο Ράντιβο (Κάτω Κορυφή) [Симовски].

«Οι Γερμανοί έκαψαν το χωριό το 1942. Οι πιο πολλοί κάτοικοι πέρασαν στη Δημοκρατία της Μακεδονίας» [Παπαδημητρίου].

5. Γκόρνο Τούρμανλι / Gorno Turmanli. Μετονομάστηκε σε Άνω Ροδωνιά. Σήμερα είναι οικισμός του δήμου Αριδαίας, του νομού Πέλλης. Ο πληθυσμός του το 1912, μαζί με το Ντόλνο Τούρμανλι, ήταν περίπου 360 μουσουλμάνοι Τούρκοι. Το 1924 όλοι οι κάτοικοι του χωριού έφυγαν αναγκαστικά στην Τουρκία και στη θέση τους εγκαταστάθηκαν χριστιανοί πρόσφυγες. Το 1928 ο αριθμός των τελευταίων ήταν 100 άτομα.

5a Πηγές:

Turman [Αυστριακός Χάρτης].

Τουρμανλή καζά Καρατζά Αμπάτ, μουσουλμανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Тороминъ Махале / Воденска каза, 550 μουσουλμάνοι Τούρκοι [Кънчов 1900].

Τουρμανλί Καρατζόβας, κάτοικοι 725 μουσουλμάνοι [Χαλκιόπουλος 1910].

Τουρμανλή Εδέσσης, 338 άτομα (157 άρρενες και 181 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Τουρμανλή Ενωτίας, αποτέλεσε οικισμό της κοινότητας Τσάκων Μαχαλά [ΦΕΚ 152 / 8.7.1918].

Турман Махала, 35 σπίτια μουσουλμάνων Τούρκων [Милојевић 1920].

Τουρμανλή Ενωτίας, 282 άτομα (147 άρρενες και 135 θήλεις) [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Τουρμανλή σε Ροδωνιά [ΦΕΚ 97 / 18.3.1926].

Τουρμανλή (Ροδωνιά Άνω και Κάτω) γραφείου Εδέσσης, έγινε καθαρά προσφυγικός οικισμός. Μέχρι το 1926 εγκαταστάθηκαν 65 προσφυγικές οικογένειες (261 άτομα) [ΕΑΠ].

Άνω Ροδωνιά Αλμωπίας, 103 άτομα (56 άρρενες και 47 θήλεις), εκ των οποίων πέντε ήταν πρόσφυγες πού ήρθαν μετά το 1922 (δύο άρρενες και τρεις θήλεις). Ομοδημότες ήταν 102 και ετεροδημότης ένας [Απογραφή 1928].

Άνω Ροδωνιά Αλμωπίας, 127 άτομα (56 άρρενες και 71 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Горно Турманли, το 1912 ζούσαν εδώ μουσουλμάνοι Γιουρούκοι Τούρκοι. Από το 1924 και μετά όλοι οι κάτοικοι είναι πρόσφυγες [Симовски].

Στις επόμενες απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός ήταν --> 1951: 63, 1961: 91, 1971: 60, 1981: 45, 1991: 85.

Υψόμετρο 160 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

6. Γκόρνο Τσερνέσεβο / Gorno Tsrnšesevo. Μετονομάστηκε σε Άνω Γαρέφειον και στη συνέχεια σε Γαρέφειον. Στους οδικούς χάρτες αναγράφεται ως Άνω Γαρέφειο. Σήμερα είναι οικισμός του δήμου Αριδαίας, του νομού Πέλλης. Ο πληθυσμός του το 1912 ήταν περίπου 200 πατριαρχικοί Μακεδόνες. Το 1928 ζούσαν στο χωριό 250 Μακεδόνες.

6a. Πηγές:

Črniševo [Αυστριακός Χάρτης].

Τσερνέσοβον καζά Καρατζά Αμπάτ, μικτός οικισμός χριστιανών και μουσουλμάνων [Χάρτης Κοντογόνη].

Cornisevo, λειτουργία πατριαρχικού σχολείου και εκκλησίας [Χάρτης Κοντογιάννη].

Τσερνέσιοβον Βοδενών, 25 χριστιανικές και 80 μουσουλμανικές οικογένειες [Σχινάς 1886].

Църнешево / Воденска каза, 790 Βούλγαροι (210 χριστιανοί και 580 μουσουλμάνοι) [Кънчов 1900].

Tzirnechovo / Caza de Voden (Vodena), χριστιανικός πληθυσμός: 160 πατριαρχικοί Βούλγαροι, λειτουργία ενός πατριαρχικού σχολείου με ένα δάσκαλο και 6 μαθητές [Brancoff 1905].

Τσερνέσοβο Καρατζόβας, κάτοικοι 170 ορθόδοξοι Έλληνες (: πατριαρχικοί) και 695 μουσουλμάνοι [Χαλκιόπουλος 1910].

Τσερνέσοβον Εδέσσης, 1.075 άτομα ( 544 άρρενες και 531 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Τσερνέσοβον Αλμωπίας, αποτέλεσε οικισμό της κοινότητας Μπαχόβου [ΦΕΚ 80 / 14.4.1919].

Црнишево, 220 σπίτια Σλάβων (49 χριστιανών και 171 μουσουλμάνων) [Милојевић 1920].

Τσερνέσοβον Ενωτίας, 821 άτομα (407 άρρενες και 414 θήλεις) [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Τσερνέσοβον σε Γαρέφη [ΦΕΚ 346 / 4.10.1926].

Τσερνέσοβον (Γαρέφι) γραφείου Εδέσσης, έγινε μικτός οικισμός γηγενών και προσφύγων. Μέχρι το 1926 εγκαταστάθηκαν 24 προσφυγικές οικογένειες (103 άτομα) [ΕΑΠ].

Γαρέφη (Τσερνέσοβον) Αλμωπίας, 426 άτομα (211 άρρενες και 215 θήλεις), εκ των οποίων 110 ήταν πρόσφυγες πού ήρθαν μετά το 1922 (56 άρρενες και 54 θήλεις). Ομοδημότες ήταν 310 και ετεροδημότες 116 [Απογραφή 1928].

Άνω Γαρέφειον Αλμωπίας, 513 άτομα (247 άρρενες και 266 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Горно Црнешево, το 1912 όλοι οι κάτοικοι ήταν χριστιανοί Μακεδόνες. Σύμφωνα με στατιστική της εξαρχίας ζούσαν εδώ 214 άτομα, τόσο το 1940, όσο και μετά τον πόλεμο, το σύνολο του πληθυσμού είναι Μακεδόνες [Симовски].

Στις επόμενες απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός ήταν --> 1951: 485, 1961: 563, 1971: 405, 1981: 363, 1991: 338.

Υψόμετρο 220 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

7. Γκοστέλιουμπι ή Κόστελιουπ / Gostoljubi ή Kosteljup. Μετονομάστηκε σε Κωνστάντεια και στη συνέχεια σε Κωνσταντία. Σήμερα είναι οικισμός του δήμου Εξαπλατάνου, του νομού Πέλλης. Ο πληθυσμός του το 1912 ήταν περίπου 1.000 μουσουλμάνοι Μακεδόνες. Το 1924 όλοι οι κάτοικοι του χωριού μετανάστευσαν αναγκαστικά στην Τουρκία και στη θέση τους εγκαταστάθηκαν πρόσφυγες, κυρίως από τον Πόντο. Το 1928 ο αριθμός των προσφύγων ήταν 780 άτομα.

7a. Πηγές:

Gosteljube [Αυστριακός Χάρτης].

Κοστελούπ καζά Καρατζά Αμπάτ, μουσουλμανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Гостолюби / Енидже-Вардарска каза, 1.300 μουσουλμάνοι Βούλγαροι [Кънчов 1900].

Γκοστελούδι Καρατζόβας, κάτοικοι 350 μουσουλμάνοι [Χαλκιόπουλος 1910].

Κοστουλούπ Εδέσσης, 608 άτομα (256 άρρενες και 352 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Κωστελούπ Ενωτίας, αποτέλεσε ομώνυμη κοινότητα μαζί με τους οικισμούς Νοβοσέλτσι και Πρόδρομος [ΦΕΚ 152 / 8.7.1918].

Гостољубе, 184 σπίτια μουσουλμάνων Σλάβων [Милојевић 1920].

Κωστελούπ Ενωτίας, 1.197 άτομα (633 άρρενες και 564 θήλεις), 272 οικογένειες [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Κωστελούπ σε Κωνσταντεία [ΦΕΚ 148 / 13.6.1925].

Κωστελούπ (Κωσταντεία) γραφείου Εδέσσης, έγινε καθαρά προσφυγικός οικισμός. Μέχρι το 1926 εγκαταστάθηκαν 165 προσφυγικές οικογένειες (741 άτομα) [ΕΑΠ].

Οι περισσότεροι πρόσφυγες που ήρθαν μιλούσαν ποντιακά [Χατζησαββίδης].

Κωνστάντεια (Κωστελούπ) Αλμωπίας, 785 άτομα (385 άρρενες και 400 θήλεις), εκ των οποίων 775 ήταν πρόσφυγες πού ήρθαν μετά το 1922 (379 άρρενες και 396 θήλεις), Ομοδημότες ήταν 774 και ετεροδημότες 11, 33 δημότες Απογράφηκαν αλλού [Απογραφή 1928].

Κωσταντία Αλμωπίας, 1.144 άτομα (570 άρρενες και 574 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Гостољуби (Костољуби), το 1912 ζούσαν εδώ μουσουλμάνοι Μακεδόνες. Από το 1924 και μετά κατοικούν στο χωριό πρόσφυγες Μικρασιάτες [Симовски].

Στις επόμενες απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός ήταν --> 1951: 994, 1961: 1.029, 1971: 802, 1981: 719, 1991: 724, 2001: 759.

Υψόμετρο 180 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

8. Ένι Μάαλα ή Γένι Μάχαλα / Eni Maala ή Jeni Mahala. Μετονομάστηκε σε Μικροχώρι, στη συνέχεια Μικροχώριον. Οικισμός της κοινότητας Πιπεριών, της επαρχίας Αλμωπίας. Ο πληθυσμός του το 1912 ήταν περίπου 170 μουσουλμάνοι Τούρκοι. Το 1924 όλοι οι κάτοικοι του χωριού έφυγαν αναγκαστικά στην Τουρκία και στη θέση τους ήρθαν χριστιανοί πρόσφυγες. Το 1928 ο αριθμός των τελευταίων ήταν 70 άτομα.

8a. Πηγές:

Ени Махале / Воденска каза, 200 μουσουλμάνοι Τούρκοι [Кънчов 1900].

Γενή Μαχαλά Ενωτίας, αποτέλεσε οικισμό της κοινότητας Μπίτζιο Μαχαλά [ΦΕΚ 152 / 8.7.1918].

Јени Махала, 35 σπίτια μουσουλμάνων Τούρκων [Милојевић 1920].

Γενή Μαχαλά Ενωτίας, 103 άτομα (55 άρρενες και 48 θήλεις) [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Γενή Μαχαλά σε Μικροχώρι [ΦΕΚ 346 / 4.10.1926].

Γενή Μαχαλέ (Μικροχώρι) γραφείου Εδέσσης, έγινε καθαρά προσφυγικός οικισμός. Μέχρι το 1926 εγκαταστάθηκαν 19 προσφυγικές οικογένειες (66 άτομα) [ΕΑΠ].

Μικροχώρι (Γενή Μαχαλά) Αλμωπίας, 70 άτομα (38 άρρενες και 32 θήλεις), εκ των οποίων 70 ήταν πρόσφυγες πού ήρθαν μετά το 1922 (38 άρρενες και 32 θήλεις), Ομοδημότες ήταν 68 και δύο ετεροδημότες [Απογραφή 1928].

Μικροχώριον Αλμωπίας, 95 άτομα (43 άρρενες και 52 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Ени Маала (Јени Махала), το 1912 ζούσαν εδώ μουσουλμάνοι Γιουρούκοι Τούρκοι. Το 1924 η ελληνική διοίκηση εγκαθιστά στο χωριό πρόσφυγες, στη θέση των μουσουλμάνων που μετανάστευσαν [Симовски].

Στις επόμενες απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός ήταν --> 1951: 102, 1961: 75, 1971: 41.

Υψόμετρο 160 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

9. Ζμπόρσκο ή Σμπόρσκο / Zborsko ή Sborsko. Μετονομάστηκε σε Πευκωτόν. Στους οδικούς χάρτες αναγράφεται ως Πευκωτό. Σήμερα είναι οικισμός του δήμου Αριδαίας, του νομού Πέλλης. Ο πληθυσμός του το 1912 ήταν περίπου 1.100 εξαρχικοί Μακεδόνες. Μεγάλος αριθμός κατοίκων του χωριού μετανάστευσε στη Βουλγαρία. Το 1928 είχαν απομείνει εδώ 180 Μακεδόνες.

9a Πηγές:

Zborsko [Αυστριακός Χάρτης].

Σμπόρσκο καζά Καρατζά Αμπάτ, χριστιανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Zborsko, λειτουργία εξαρχικού σχολείου [Χάρτης Κοντογιάννη].

Сборско / Воденска каза, 350 χριστιανοί Βούλγαροι [Кънчов 1900].

Sborsko / Caza de Voden (Vodena), χριστιανικός πληθυσμός: 1.200 εξαρχικοί Βούλγαροι, λειτουργία ενός εξαρχικού σχολείου με δύο δασκάλους και 63 μαθητές [Brancoff 1905].

Σπόρσκο Καρατζόβας, κάτοικοι 220 ορθόδοξοι Έλληνες τρομοκρατούμενοι (: Μακεδόνες που προσχώρησαν στην εξαρχία) από το 1905 και 980 σχισματικοί Βουλγαρίζοντες (: παλαιοί εξαρχικοί) [Χαλκιόπουλος 1910].

Σμπόρτσκο Εδέσσης, 1.102 άτομα (567 άρρενες και 535 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Σμπόρτσκον Αλμωπίας, αποτέλεσε ομώνυμη κοινότητα [ΦΕΚ 378 / 1919].

Зборско, 260 σπίτια χριστιανών Σλάβων [Милојевић 1920].

Σμπόρτσκον Ενωτίας, 172 άτομα (91 άρρενες και 81 θήλεις), 44 οικογένειες [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Σμπόρτσκο σε Πευκωτόν [ΦΕΚ 97 / 18.3.1926].

Ρευστοποιήθηκαν 15 περιουσίες κατοίκων που μετανάστευσαν στη Βουλγαρία [Μιχαηλίδης].

Πευκωτόν (Σμπόρτσκον) Αλμωπίας, 189 άτομα (97 άρρενες και 92 θήλεις). Yπήρχε μία γυναίκα πρόσφυγας πού ήρθε μετά το 1922. Ομοδημότες ήταν 187 και ετεροδημότες 2 [Απογραφή 1928].

Πευκωτόν Αλμωπίας, 292 άτομα (163 άρρενες και 129 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Сборско (Зборско), πριν τους βαλκανικούς πολέμους ήταν ένα χριστιανικό μακεδονικό χωριό. Σύμφωνα με στατιστική της εξαρχίας ζούσαν τότε εδώ 930 άτομα. Μέχρι το 1920 μεγάλος αριθμός κατοίκων κατέφυγε στη Βουλγαρία. Το 1940 ήταν ένα αμιγώς μακεδονικό χωριό [Симовски].

«Στην γερμανική κατοχή, το χωριό έγινε ορμητήριο του ΕΛΑΣ. Μια μέρα, μεγάλη δύναμη Γερμανών με καμιόνια ανέβηκαν στο χωριό, το έκαψαν και το ισοπέδωσαν. Πολλοί κάτοικοί του εγκαταστάθηκαν δίπλα στο προσφυγικό χωριό Βορεινό» [Παπαδημητρίου].

Στις επόμενες απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός ήταν --> 1951: 0, 1961: 198, 1971: 228, 1981: 244, 1991: 268.

Υψόμετρο 680 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

10. Ίζβορ / Izvor. Μικρός εξαρχικός μακεδονικός οικισμός δυτικά του χωριού Τρέστενικ / Θηριόπετρα, που ερήμωσε την εποχή των βαλκανικών πολέμων. Το 1912 ζούσαν εδώ 100 εξαρχικοί Μακεδόνες. Ο έρημος οικισμός μετονομάστηκε το 1919 σε Ανάβρα.

10a. Πηγές:

Izvor [Αυστριακός Χάρτης].

Ίσβορον καζά Καρατζά Αμπάτ, χριστιανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Изворъ / Енидже-Вардарска каза, 70 χριστιανοί Βούλγαροι [Кънчов 1900].

Izvor / Caza de Yenidje Vardar, χριστιανικός πληθυσμός: 80 εξαρχικοί Βούλγαροι [Brancoff 1905].

Ίσβορ Καρατζόβας, κάτοικοι 125 σχισματικοί Βουλγαρίζοντες (: εξαρχικοί Μακεδόνες) [Χαλκιόπουλος 1910].

Ίσβορον Εδέσσης, έρημο [Απαρίθμηση 1913].

Ίσβορον Αλμωπίας, αποτέλεσε οικισμό της κοινότητας Φούστανη [ΦΕΚ 80 / 14.4.1919].

Μετονομασία του οικισμού από Ίσβορον σε Ανάβρα [ΦΕΚ 97 / 18.3.1926].

Извор, πριν τους βαλκανικούς πολέμους ήταν ένα μικρό χριστιανικό μακεδονικό χωριό. Σύμφωνα με στατιστική της εξαρχίας ζούσαν τότε εδώ 30 άτομα. Το χωριό ερήμωσε στη συνέχεια [Симовски].

11. Καπίνιανι / Kapinjani. Μετονομάστηκε σε Εξαπλάτανον και στη συνέχεια σε Εξαπλάτανος. Σήμερα είναι οικισμός του δήμου Εξαπλατάνου, του νομού Πέλλης. Ο πληθυσμός του το 1912 ήταν περίπου 1.300 μουσουλμάνοι Μακεδόνες και 150 χριστιανοί (Μακεδόνες και Τσιγγάνοι). Το 1924 όλοι οι μουσουλμάνοι μετανάστευσαν αναγκαστικά στην Τουρκία και τη θέση τους πήραν χριστιανοί πρόσφυγες. Το 1928 υπήρχαν εδώ 1.400 πρόσφυγες και 200 γηγενείς.

11a Πηγές:

Kapinjani [Αυστριακός Χάρτης].

Καπίνιανη καζά Καρατζά Αμπάτ, μικτός οικισμός χριστιανών και μουσουλμάνων [Χάρτης Κοντογόνη].

Капиняни / Енидже-Вардарска каза, 1.575 Βούλγαροι (175 χριστιανοί και 1.400 μουσουλμάνοι) [Кънчов 1900].

Kapineni / Caza de Yenidje Vardar, χριστιανικός πληθυσμός: 200 πατριαρχικοί Βούλγαροι [Brancoff 1905].

Καπίνιανι Καρατζόβας, κάτοικοι 65 ορθόδοξοι Έλληνες (: πατριαρχικοί) και 87 μουσουλμάνοι [Χαλκιόπουλος 1910].

Καπίνιανη Εδέσσης, 1.561 άτομα (846 άρρενες και 715 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Καπίνιανη Ενωτίας, αποτέλεσε ομώνυμη κοινότητα [ΦΕΚ 152 / 8.7.1918].

Капињане, 260 σπίτια μουσουλμάνων Σλάβων και 28 χριστιανών Τσιγγάνων [Милојевић 1920].

Καπίνιανη Ενωτίας, 1.520 άτομα (827 άρρενες και 693 θήλεις), 376 οικογένειες [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Καπίνιανη σε Εξαπλάτανον [ΦΕΚ 148 / 13.6.1925].

Καπίνιανη (Εξαπλάτανος) γραφείου Εδέσσης, έγινε μικτός οικισμός γηγενών και προσφύγων. Μέχρι το 1926 εγκαταστάθηκαν 412 προσφυγικές οικογένειες (1.554 άτομα) [ΕΑΠ].

Εξαπλάτανον (Καπίνιανη) Αλμωπίας, 1.569 άτομα (775 άρρενες και 794 θήλεις), εκ των οποίων 1.264 ήταν πρόσφυγες πού ήρθαν μετά το 1922 (610 άρρενες και 631 θήλεις). Ομοδημότες ήταν 1.566και 3 ετεροδημότες. Απογράφηκαν αλλού 88 δημότες [Απογραφή 1928].

Εξαπλάτανος Αλμωπίας, 2.156 άτομα (1.048 άρρενες και 1.108 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Капињани, το 1912 οι κάτοικοι του οικισμού ήταν χριστιανοί και μουσουλμάνοι Μακεδόνες. Σύμφωνα με στατιστική της εξαρχίας υπήρχαν εδώ 178 χριστιανοί και 1.450 μουσουλμάνοι. Το 1940 η πλειοψηφία των κατοίκων ήταν Θρακιώτες και Μικρασιάτες πρόσφυγες, ενώ υπήρχαν και 300 Μακεδόνες [Симовски].

Στις επόμενες απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός ήταν --> 1951: 1.974, 1961: 2.028, 1971: 2.049, 1981: 2.109, 1991: 2.069, 2001: 1.768.

Υψόμετρο 125 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

12. Καρά Ντερέ Βόντενσκι / Kara Dere Vodenski. Μετονομάστηκε σε Μαυρόλακκον και στη συνέχεια σε Μαυρόλακκος Εδέσσης. Οικισμός της κοινότητας Αψάλου της επαρχίας Αλμωπίας. Το 1912 ήταν ένα μουσουλμανικό τουρκικό χωριό 200 ατόμων. Το 1924 όλοι οι κάτοικοί του έφυγαν στην Τουρκία και στη θέση τους ήρθαν λίγοι χριστιανοί πρόσφυγες. Ο αριθμός των τελευταίων το 1928 ήταν 35 άτομα. Ο οικισμός ερήμωσε πριν τον πόλεμο.

12a. Πηγές:

Karadere [Αυστριακός Χάρτης].

Καρά Δερέ Βοδενών Εδέσσης, 190 άτομα (91 άρρενες και 99 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Καρά Δερέ Βοδενών Ενωτίας, αποτέλεσε οικισμό της κοινότητας Δραγομάνιτσα [ΦΕΚ 152 / 8.7.1918].

Воденска Карадере, 30 σπίτια μουσουλμάνων Τούρκων [Милојевић 1920].

Καρά Δερέ Βοδενών Ενωτίας, 129 άτομα (67 άρρενες και 62 θήλεις) [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Καρά Δερέ Βοδενών σε Μαυρόλακκον Βοδενών [ΦΕΚ 148 / 13.6.1925].

Καρά Δερέ Εδέσσης (Μαυρόλακος Εδέσσης) γραφείου Εδέσσης, έγινε καθαρά προσφυγικός οικισμός. Μέχρι το 1926 εγκαταστάθηκαν 9 προσφυγικές οικογένειες (32 άτομα) [ΕΑΠ].

Μαυρόλακκος Εδέσσης (Καρά Δερέ) Αλμωπίας, 35 άτομα (15 άρρενες και 20 θήλεις), όλα πρόσφυγες πού ήρθαν μετά το 1922 (15 άρρενες και 20 θήλεις). Και τα 35 ήταν ομοδημότες [Απογραφή 1928].

Кара Дере Воденски, μικρό μουσουλμανικό τουρκικό χωριό που ερήμωσε με την αναχώρηση των κατοίκων του για την Τουρκία το 1924 [Симовски].

13. Καρά Ντερέ Πάζαρσκι/ Kara Dere Pazarski. Οικισμός της κοινότητας Δραγομάνιτσας της υποδιοίκησης Ενωτίας. Το 1912 ζούσαν εδώ 190 μουσουλμάνοι Τούρκοι. Το 1924 ερήμωσε, καθώς όλοι οι κάτοικοί του μετανάστευσαν αναγκαστικά στην Τουρκία. Το έρημο χωριό μετονομάστηκε σε Μαυρόλακκον Γενιτσών.

13a. Πηγές:

Karadere [Αυστριακός Χάρτης].

Καρά Δερέ καζά Γιανιτσών, μουσουλμανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Кара Дере / Енидже-Вардарска каза, 80 χριστιανοί Βούλγαροι και 165 μουσουλμάνοι Τούρκοι [Кънчов 1900].

Καρά Δερέ Γιαννιτσών, 184 άτομα (89 άρρενες και 95 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Καρά Δερέ Γενιτσών Ενωτίας, αποτέλεσε οικισμό της κοινότητας Δραγομάνιτσα [ΦΕΚ 152 / 8.7.1918].

Пазарска Карадере, 30 σπίτια μουσουλμάνων Τούρκων [Милојевић 1920].

Καρά Δερέ Γενιτσών Ενωτίας, 139 άτομα (74 άρρενες και 65 θήλεις) [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Καρά Δερέ Γενιτσών σε Μαυρόλακκον Γενιτσών [ΦΕΚ 148 / 13.6.1925].

Кара Дере Пазарски, μικρό μουσουλμανικό τουρκικό χωριό που ερήμωσε με την αναχώρηση των κατοίκων του για την Τουρκία το 1924 [Симовски].

14. Καρλάντοβο ή Κάρλατ / Karladovo ή Karlat. Μετονομάστηκε σε Μηλιάς και στη συνέχεια σε Μηλέα. Στους οδικούς χάρτες αναγράφεται ως Μηλιά. Σήμερα είναι οικισμός του δήμου Εξαπλατάνου, του νομού Πέλλης. Ο πληθυσμός του το 1912 ήταν περίπου 750 μουσουλμάνοι Μακεδόνες. Το 1924 οι κάτοικοι του χωριού μετανάστευσαν αναγκαστικά στην Τουρκία και τη θέση τους πήραν χριστιανοί πρόσφυγες. Το 1928 ο αριθμός των προσφύγων ήταν 660 άτομα.

14a. Πηγές:

Karalad [Αυστριακός Χάρτης].

Καραλάτ καζά Καρατζά Αμπάτ, μουσουλμανικός οικισμός [Χάρτης Κοντογόνη].

Кърладово / Воденска каза, 200 μουσουλμάνοι Βούλγαροι [Кънчов 1900].

Καρλάδοβον Καρατζόβας, κάτοικοι 200 μουσουλμάνοι [Χαλκιόπουλος 1910].

Καρλάτ Εδέσσης, 789 άτομα (416 άρρενες και 373 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Καρλάτ Ενωτίας, αποτέλεσε ομώνυμη κοινότητα μαζί με τους οικισμούς Ρούζινο και Νιχώρι [ΦΕΚ 152 / 8.7.1918].

Карладово, 260 σπίτια μουσουλμάνων Σλάβων [Милојевић 1920].

Καρλάτ Ενωτίας, 605 άτομα (330 άρρενες και 275 θήλεις) [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Καρλάτ σε Μηλιάς [ΦΕΚ 97 / 18.3.1926].

Καρλάτ (Μηλιάς) γραφείου Εδέσσης, έγινε μικτός οικισμός γηγενών και προσφύγων. Μέχρι το 1926 εγκαταστάθηκαν 169 προσφυγικές οικογένειες (508 άτομα) [ΕΑΠ].

Μηλιάς (Καρλάτ) Αλμωπίας, 668 άτομα (322 άρρενες και 316 θήλεις), εκ των οποίων 615 ήταν πρόσφυγες πού ήρθαν μετά το 1922 (296 άρρενες και 319 θήλεις). Ομοδημότες ήταν 664 και ετεροδημότες τέσσερις [Απογραφή 1928].

Μηλέα Αλμωπίας, 982 άτομα (484 άρρενες και 498 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Карладово, το 1912 οι κάτοικοι του οικισμού ήταν χριστιανοί και μουσουλμάνοι Μακεδόνες. Σύμφωνα με στατιστική της εξαρχίας υπήρχαν εδώ 150 χριστιανοί και 700 μουσουλμάνοι. Το 1940 τα ¾ του πληθυσμού της κωμόπολης ήταν πρόσφυγες Πόντιοι και οι υπόλοιποι Μακεδόνες [Симовски].

Στις επόμενες απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός ήταν --> 1951: 904, 1961: 970, 1971: 845, 1981: 787, 1991: 769, 2001: 677.

Το 1981 οι κάτοικοι του χωριού ήταν Μακεδόνες και πρόσφυγες χριστιανοί Τούρκοι [Boeschoten].

Υψόμετρο 143 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

15. Κοζούσανι / Kožušani. Μετονομάστηκε σε Φιλώτια και στη συνέχεια σε Φιλώτεια. Σήμερα είναι οικισμός του δήμου Εξαπλατάνου, του νομού Πέλλης. Ο πληθυσμός του το 1912 ήταν περίπου 1.100 Μακεδόνες (930 μουσουλμάνοι και 170 χριστιανοί πατριαρχικοί). Το 1924 οι μουσουλμάνοι μετανάστευσαν αναγκαστικά στην Τουρκία και στη θέση τους ήρθαν χριστιανοί πρόσφυγες. Το 1928 υπήρχαν στο χωριό 190 Μακεδόνες και 280 πρόσφυγες.

15a. Πηγές:

Kozušani [Αυστριακός Χάρτης].

Κουζούσανη καζά Καρατζά Αμπάτ, μικτός οικισμός χριστιανών και μουσουλμάνων [Χάρτης Κοντογόνη].

Козишоми (Кожушани) / Енидже-Вардарска каза, 1.222 Βούλγαροι (72 χριστιανοί και 1.150 μουσουλμάνοι) [Кънчов 1900].

Kouzichane / Caza de Yenidje Vardar, χριστιανικός πληθυσμός: 320 πατριαρχικοί Βούλγαροι [Brancoff 1905].

Κοζούσανη Καρατζόβας, κάτοικοι 170 ορθόδοξοι Έλληνες και 750 μουσουλμάνοι [Χαλκιόπουλος 1910].

Κουζιούσιανη Εδέσσης, 1.132 άτομα (567 άρρενες και 565 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Κουζούσιανη Αλμωπίας, αποτέλεσε ομώνυμη κοινότητα [ΦΕΚ 80 / 14.4.1919].

Кожушани, 241 σπίτια Σλάβων (36 χριστιανών και 205 μουσουλμάνων) και 5 σπίτια χριστιανών Τσιγγάνων [Милојевић 1920].

Κουζούσιανη Ενωτίας, 972 άτομα (492 άρρενες και 480 θήλεις), 245 οικογένειες [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Κουζούσιανη σε Φιλώτια [ΦΕΚ 41 / τομ. Β΄ 1922].

Κουζούσιανη (Φιλώτεια) γραφείου Εδέσσης, έγινε μικτός οικισμός γηγενών και προσφύγων. Μέχρι το 1926 εγκαταστάθηκαν 87 προσφυγικές οικογένειες (315 άτομα) [ΕΑΠ].

Φιλώτια (Κουζούσιανη) Αλμωπίας, 476 άτομα (262 άρρενες και 214 θήλεις), εκ των οποίων 276 ήταν πρόσφυγες πού ήρθαν μετά το 1922 (135 άρρενες και 141 θήλεις). Ομοδημότες ήταν 470, ετεροδημότες τέσσερις και αλλοδαποί δύο. Απογράφηκαν αλλού επτά δημότες [Απογραφή 1928].

Φιλώτεια Αλμωπίας, 825 άτομα (407 άρρενες και 418 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Кожушани, το 1912 οι κάτοικοι του οικισμού ήταν χριστιανοί και μουσουλμάνοι Μακεδόνες. Σύμφωνα με στατιστική της εξαρχίας υπήρχαν εδώ 174 χριστιανοί και 966 μουσουλμάνοι. Το 1940 τα ¾ του πληθυσμού της κωμόπολης ήταν πρόσφυγες Μικρασιάτες και οι υπόλοιποι Μακεδόνες [Симовски].

Στις επόμενες απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός ήταν --> 1951: 561, 1961: 664, 1971: 682, 1981: 647, 1991: 677, 2001: 639.

Το 1981 οι κάτοικοι του χωριού ήταν Μακεδόνες και πρόσφυγες [Boeschoten].

Υψόμετρο 190 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

16. Κοστούρινο ή Κοστούρενι / Kosturino ή Kostureni. Μετονομάστηκε σε Ξυφόνεια, στη συνέχεια Ξυφώνια και τελικά Ξιφιανή. Σήμερα είναι οικισμός του δήμου Αριδαίας, του νομού Πέλλης. Ο πληθυσμός του το 1912 ήταν περίπου 700 Μακεδόνες (520 μουσουλμάνοι και 180 χριστιανοί πατριαρχικοί). Το 1924 οι μουσουλμάνοι μετανάστευσαν αναγκαστικά στην Τουρκία και στη θέση τους ήρθαν χριστιανοί πρόσφυγες. Το 1928 υπήρχαν στο χωριό 400 πρόσφυγες και 230 Μακεδόνες.

16a. Πηγές:

Kusturjan [Αυστριακός Χάρτης].

Κωστούριανη καζά Καρατζά Αμπάτ, μικτός οικισμός χριστιανών και μουσουλμάνων [Χάρτης Κοντογόνη].

Kosturjan, λειτουργία πατριαρχικού σχολείου και εκκλησίας [Χάρτης Κοντογιάννη].

Κουστούρινη Βοδενών, 20 χριστιανικές και 100 μουσουλμανικές οικογένειες [Σχινάς 1886].

Костурени (Костурчани) / Воденска каза, 950 Βούλγαροι (250 χριστιανοί και 700 μουσουλμάνοι) [Кънчов 1900].

Kostoureni / Caza de Voden (Vodena), χριστιανικός πληθυσμός: 280 πατριαρχικοί Βούλγαροι, λειτουργία ενός πατριαρχικού σχολείου με ένα δάσκαλο και 10 μαθητές [Brancoff 1905].

Κωστούριανι Καρατζόβας, κάτοικοι 280 ορθόδοξοι Έλληνες (: πατριαρχικοί) και 470 μουσουλμάνοι [Χαλκιόπουλος 1910].

Κωστούργιαννη Εδέσσης, 722 άτομα (375 άρρενες και 347 θήλεις) [Απαρίθμηση 1913].

Κωστούργιαννη Ενωτίας, αποτέλεσε ομώνυμη κοινότητα μαζί με τους οικισμούς Ζλάτινα και Ρούδινον [ΦΕΚ 152 / 8.7.1918].

Костурени, 110 σπίτια Σλάβων (20 χριστιανών και 90 μουσουλμάνων) [Милојевић 1920].

Κωστούργιαννη Ενωτίας, 710 άτομα (374 άρρενες και 336 θήλεις) [Απογραφή 1920].

Μετονομασία του οικισμού από Κωστούργιαννη σε Ξυφόνεια [ΦΕΚ 41 / τομ. Β΄ 1922].

Κουστούργιανη (Ξιφώνεια) γραφείου Εδέσσης, έγινε μικτός οικισμός γηγενών και προσφύγων. Μέχρι το 1926 εγκαταστάθηκαν 107 προσφυγικές οικογένειες (426 άτομα) [ΕΑΠ].

Ξυφόνεια (Κωστούργιανη) Αλμωπίας, 640 άτομα (318 άρρενες και 322 θήλεις), εκ των οποίων 375 ήταν πρόσφυγες πού ήρθαν μετά το 1922 (190 άρρενες και 185 θήλεις). Ομοδημότες ήταν 626 και ετεροδημότες 14 [Απογραφή 1928].

Ξυφώνια Αλμωπίας, 850 άτομα (443 άρρενες και 407 θήλεις) [Απογραφή 1940].

Μετονομασία του οικισμού από Ξυφώνια σε Ξιφιανή [ΦΕΚ 16 / τομ. Α΄ 1953].

Костурино, το 1912 οι κάτοικοι του οικισμού ήταν χριστιανοί και μουσουλμάνοι Μακεδόνες. Σύμφωνα με στατιστική της εξαρχίας υπήρχαν εδώ 268 χριστιανοί και 1.234 μουσουλμάνοι. Το 1940 ο μισός πληθυσμός ήταν πρόσφυγες και ο άλλος μισός γηγενείς Μακεδόνες [Симовски].

Στις επόμενες απογραφές ο πραγματικός πληθυσμός ήταν --> 1951: 823, 1961: 889, 1971: 944, 1981: 923, 1991: 879, 2001: 120.

Το 1981 οι κάτοικοι του χωριού ήταν Μακεδόνες και Πόντιοι [Boeschoten].

Υψόμετρο 120 [Λεξικό ΕΣΥΕ].

17. Λέσκοβο / Leskovo. Μετονομάστηκε σε Τρία Έλατα. Οικισμός της κοινότητας Αρχαγγέλου, της επαρχίας Αλμωπίας που ερήμωσε μετά τον εμφύλιο πόλεμο. Ο πληθυσμός του το 1912 ήταν περίπου 580 εξαρχικοί Μακεδόνες. Οι περισσότεροι κάτοικοι του μετανάστευσαν στη Βουλγαρία. Η ελληνική διοίκηση εγκατέστησε στο χωριό έναν αριθμό προσφύγων. Το 1928 υπήρχαν εδώ 120 πρόσφυγες και 40 γηγενείς Μακεδόνες.

17a. Πηγές:</