Knisja Arcipretali Santwarju Mosta

Informazzjoni dwar ir-Rotunda u festi f'Malta

 

 

 

L-origini tal-kelma 'Mosta' jew 'Musta', bhal ta' kull lokalita` ohra fil-gzejjer Maltin,

hija suggett ghall-kontroversja.  Achille Ferres u Gorg Grognet (l-arkitett tar-Rotunda) qalu li l-kelma 'Mosta' gejja mill-verb Gharbi mistur (mohbi).  Izda studjuzi ohra bhal D. G. Bellanti sostnew li l-kelma 'Mosta'  tfisser 'centru' jew 'post centrali'.  Din hija l-opinjoni ta' Temi Zammit, P.P. Saydon, Ninu Cremona u Prof. Guze` Aquilina. 

 

The derivation of the word ‘Mosta’ or ‘Musta’, like that of many localities in the Maltese Islands, is subject to controversy.  Achille Ferres and George Grognet, the Rotunda’s architect, maintain that ‘Mosta’ is derived from the Arabic verb tistor (to conceal) and its derived adjective mistur (hidden).  D.G. Bellanti believes, however, that the word, though still of Arabic origins, means ‘centre’ or ‘central’.  This is also the opinion of scholars as Temi Zammit, P.P. Saydon, Ninu Cremona and Prof. Guze` Aquilina.  Considering the geographical location of Mosta, more or less in the centre of the island. 

 

 

 

 

 

Arma tal-Mosta:

The Mosta Coat-of-Arms:

 

Aktar minn mitt sena ilu fil-Mosta kienet diga’ tintuza l-arma tal-Mosta ghalkemm din ma kinetx ufficjali.  Din insibuha kemm fil-Knisja taghna kif ukoll fuq xi standardi ta’ socjetajiet Mostin.  Sfortunatament meta twaqqfu l-Kunsill Lokali din l-arma twarrbet u saret ohra minflokha.  Il-Kunsill ma setax jaccetta li stemma li kien ilha ghal tant snin titwarrab qiesu ma gara xejn.  Ghalhekk saret talba ufficjali biex tigi addotta l-arma li kien ilha tintuza fil-Mosta ghal snin twal.  Din it-talba fl-ahhar giet accettata skond ittra li d-Direttur tal-Kunsill Lokali kiteb lill-Kunsill Lokali tal-Mosta nhar is-16 ta’ Jannar 2007.  Hekk l-istemma l-antika issa nistghu nghidu li saret l-istemma ufficjali tal-lokalita’ tal-Mosta.

 

Some 100 years ago a coat of arms was already used in Mosta although this was not official.In fact it can be found in The Archpresbyteral Church and also on the banners of some Mosta societies.Unfortunately, on establishment of the Mosta Local Council this coat-of-arms was not used anymore and another version was issue. However the Mosta Local Council could not accept the fact that the old coat-of-arms would be discarded as if it never existed.Therefore it requested that the original coat-of-atms would be the official escutcheon of Mosta. This request was accepted as in the letter that the Director of Local Councils sent to the Mosta Local Council on January 16, 2007. Finally, one can say that Mosta is enjoying officially its original coat-of-arms.

 

 

 

 L-istorja tal-Mosta, Kappillani u Arciprieti:

 

History of Mosta, Parish Priests and Archpriest:

 

 

Click above for more information.

 

 

 

Harsien Patrimonju Mosti:

 

Wara laqgha ghall-Mostin li saret fis-Sala tal-Komunità fic-Centru Civiku tal-Mosta, nhar id-29 ta’ Marzu 2005, intghazel grupp ta’ persuni li kellhom jiffurmaw kumitat biex titwaqqaf ghaqda gdida. Din l-ghaqda kellha tiehu hsieb il-wirt Mosti. Dawn il-persuni iltaqghu numru ta’ drabi u fasslu statut u identifikaw x-xoghol li kellhom jaghmlu. Delegazzjoni ltaqghet b’mod ufficjali mas-Sindku tal-Mosta, is-Sur Joe De Martino,  biex jigu spjegati lilu l-parametri li kellha f’rasha din l-ghaqda gdida rigward il-harsien tal-wirt tal-Mosta. Gew ukoll iccarati il-kuntatti li kellu jkun hemm bejn il-Kunsill Lokali u l-ghaqda l-gdida.

 

Kien is-27 ta’ Gunju 2005 meta b’mod ufficjali din l-ghaqda laqqghet rapprezentanti mill-ghaqdiet tal-Mosta u individwi interessati u twaqqfet b’mod ufficjali. Issiehbu ukoll l-ewwel grupp ta’ persuni fl-ghaqda l-gdida.

 

L-isem ufficjali ta’ din l-ghaqda hu Harsien Patrimonju Mosti. L-ghan ewlieni hu li tkattar it-taghrif, u li thares, il-wirt naturali, arkeologiku, storiku u antropoligiku tal-Mosta.

 

Il-logo ta’ l-Harsien Patrimonju Mosti gie ddisinjat minn Joseph V. Sammut u gie pprezentat ufficjalment fl-ewwel laqgha generali tas-27 ta’ Gunju.

 

L-e-mail hu patrimonju_mosti@yahoo.com u l-indirizz postali hu c/o 33, Triq Ganni Vella, Mosta.

 

L-Ghaqda Harsien Patrimonju Mosti twaqqfet ghax s’issa ma kienx hemm grupp li specifikament jiehu hsieb, jghasses u jikkoordina dak kollu li ghandu x’jaqsam mal-wirt li hallewlna ta’ qabilna jew li tatna n-natura.  Hi ghaqda li bi hsiebha tahdem mill-qrib ma’ kull min jinteressah dan il-qasam u xogholha hu li theggeg fil-Mostin u dawk li jhobbu l-kultura u l-ambjent aktar attenzjoni lejn dak li hu wirt komuni.

 

Il-Harsien Patrimonju Mosti se tahdem biex fuq kollox tilhaq lit-tfal u z-zghzagh ghax dawn huma l-futur taghna. Ghalhekk theggeg tfal u zghazagh flimkien naturalment ma’ adulti, biex jissiehbu maghha u hekk jitghallmu u jiehdu sehem attiv fil-harsien ta’ dak kollu li hawn madwarna u li hu ta’ min jibza’ ghalih u jindokrah.

 

Inheggukom issiru membri fil-Harsien Patrimonju Mosti ghall-gid tal-Mosta taghna.

 

Il-kumitat prezenti tal-Harsien Patrimonju Mosti hu:

 

Dott George Cassar                    President u inkarigat mir-ricerka

Il-Perit Lawrence Gatt                Vici-President u konsulent fuq l-ambjent mibni

Is-Sur Jonathan Henwood           Segretarju u konsulent fuq l-ambjent naturali

Is-Sur Evan Mangion                  Kaxxier

Is-Sur Loreto J. Dalli                  Ufficjal ghar-relazzjonjiet pubblici

Is-Sur Lawrence Bonnici             Inkarigat mill-progetti

Is-Sinjura Charmaine Casha        Konsulenta fuq l-ambjent naturali

Is-Sur Robert Grech                   Inkarigat miz-zghazagh

Is-Sur Joseph V. Sammut           Inkarigat mill-progetti

Is-Sur Anton Spiteri                    Inkarigat mill-progetti

 

Il-Misteru tar-Rotunda.

 

F' Dawn l-ahhar snin Tony C. Cutajar kiteb ktieb bil-Malti ghaz-zghazagh u adulti . L-istorja hija dwar familja Mostija bl-esperjenzi kollha li ghaddew minnhom fl-ahhar gwerra. Fosthom naqraw dwar il-hbit mill-ajru, il-hajja fix-xelter, imwiet u qerda kbira, is-sagrificcji u l-qlubija li wrew il-Maltin, ir-razzjon ta’ l-ikel, il-kcejjen tal-gvern, il-konvoj ta’ Santa Marija li salva ‘l Malta, il-ferh tar-rebha, ecc. Fuq kollox, nigu wicc imb’wicc mat-tragedja l-kbira li setghet grat lir-Rotunda u lin-nies li kien hemm fiha li kieku hadet il-bomba li waqghet fuqha. Kien miraklu jew misteru? Insiru nafu wkoll l-isfond tal-bini tar-Rotunda, dwar l-Gharusa tal-Mosta, ecc.

 

These last few years, Tony C Cutajar has been writing in Maltese exclusively for young adults and teenagers. They have been complaining that there very few books in Maltese for them. And they were right. So far Tony has published 15 books for this age group and he can be considered as their only author. One of his recent books is IL-MISTERU TAR-ROTUNDA which deals with the terrible effects of the last war in Malta. In this story we meet a family from Mosta who go through a lot of very bad experiences. We get to know what our grandparents had to go through: the air raids, life in the shelters, death and destruction, the sacrifices and bravery of the Maltese people, the food rationing, the victory kitchens, the convoy of Santa Marija that saved Malta, the joy of victory, etc. Above all, we get to know about the great tragedy that could have happened to the Rotunda and the people inside the church if the bomb had exploded. Was it a miracle or a mystery? We also get to know the background about the building of the Rotunda, about the traditional and legendary Gharusa tal-Mosta and other stories in connection with Mosta.

 

This book only costs about Lm1.50 and can be obtained from Klabb Kotba Maltin, Merlin Library and other book stores.