
Hsieb Spiritwali ghall-Milied 2008:
Spiritual thought for Christmas 2008:
|
Biex taqra hsieb spiritwali kollu miktub minn Dun Christopher Galea : Aghfas hawn. To read the whole spiritual thought written by Fr. Christopher Galea: Click Here. |
IL-PRESEPJU TAGHNA L-MALTIN.
Ghal bosta minna l-Maltin, Milied minghajr presepju mhux Milied shih anzi jkun Milied bla sens, il-gibda taghna lejn il-presepju hija xi haga tradizzjonali gejja min mindu konna zghar. Fi ckunitna kien ikun l-ghors taghna naraw lil missierna jhejjilna dak il-presepju ckejken biex narmaw fi djarna. Il-Presepju huwa parti mill-Folklor taghna, li tradizzjonalment ifakkarna fill-grajja tat-twelid tal-Messija li maz-zmien ma baqax jikkonsisti fi grotta jew gharix imma f’mudell ta’wied jew rahal shih.
Jinghad li l-ewwel presepju fill-gzejjer Maltin kien dak li sar mill-patrijiet Dumnikani tal-Belt fl-1617 ohrajn jghidu li kienu s-sorijiet Benedittini fl-Imdina fl-1826. Barra dawn fis-snin ta' wara jissemmew presepji ohra bhal dak li kien jarma l-Belt Fra Benedetto Papale fl-1875 li kien sqalli li ghamel xi zmien jghix
Is-seklu dsatax gab mieghu sviluppi godda u hekk ukoll gara mill-presepju.
Xi familji sinjuri gewwa
Nistghu nghidu li ghalkemm dawn il-pasturi maghrufa ukoll bhala pasturi tas-sold, ghax daqshekk kienu jinbieghu, ma kienux xi kapolavur tal-arti pero kienu huma li taw l-imbuttatura li kellu bzonn il-presepju Malti. Wisq propabbli li din il-popolarita’ kienet wasslet biex f’kull dar kont issib xi forma ta' presepju jew grotta maghmula mill-karti tas-siment jew tal-gazzetti imwahhla ma xulxin jew inkella mibnija
Din it-tradizzjoni nisranija kompliet tidhol fid-djar Maltin bis-sahha tal-qaddis taghna l-Maltin San Gorg Preca fejn kien jinsisti mas-soci tal-MUSEUM li t'a kull sena ghall-Milied imqaddes kellhom jaghtu xi forma presepju jew grotta lit-tfal kolla li kienu jaghllmu. Barra dan lejliet il-Milied ta' l-1921 organizzaw l-ewwel purcissjoni bill-bambin Gesu`. Billi ma tantx kienu ppreparati ghal din il-purcissjoni, ma kellhomx Bambin addattat u meta marru biex jixtru wiehed ma sabu imkien. Kien ghalhekk issellfu wiehed minghand Patri Frangiskan mill-Belt. Il-Bambin zammu f’idejh wiehed mis-soci. Bhala tizjin kellhom ukoll fanali jixeghlu bl-acitilena. Flimkien ma ghad gmielu ta innijiet Maltin tal-Milied fost l-iktar popolari “Ninni La Tibkix Izjed” li inkitbet mill-patri Gizwita Indri Schembri
Mit-tieni gwerra dinjija 'l hawn il-presepju fil-gzejjer Maltin ha zvolta l-quddiem, fejn dahal l-eletriku, l-kolla tal-mastrudaxxa, l-injam, iz-zeba, l-gablow u l-pasturi bdew gejjin mill-Italja. Ghall hekk il-presepji bdew jikbru u jizbiehu artistikament, bdew jidhru ukoll xi presepji mekkanizzati, fejn propju l-ewwel wiehed li deher kien dak tal-istitut tas-sorijiet ta’Gesu Nazzarenu taz-Zejtun fl-1947. Il-pasturi ta' dan il-presepju li kienu antiki tal-injam u l-gibs imlibsin hwejjeg tad-drapp kienu nghataw lis-sorijiet
Fil-bidu tas-sittinijiet gewwa l-Mosta kien jintrama presepju mekkaniku tassew artistiku li kien jithaddem bl-ilma ,bicca xoghol kbira u sabiha
Li harget min idejn l-mejjet Giuseppi Fenech bniedem fenominali li konna nghidu: ‘dak li jaraw ghajnejh jaghmluh idejh’.
Illum il-gurnata il-presepju f’Malta ghamel passi ta' ggant bis-sahha tal-Ghaqda Hbieb tal-Presepju, il-kazini, centri parrokjali u individwi ohra li qeghdin jaghmlu kapolavuri tal-genn u il-gvern Malti flimkien mal-kunsilli Lokali qeghdin jaghtu importanza lil presepju taghna l-Maltin fejn qeghdin jigu organizzati kompetizzjonijiet fi klassijiet differenti u fl-istess hin dawn l-presepji qed ikun attrazzjoni turistika.
For us Maltese, A Christmas without a crib is not a Christmas at all; in fact,our attraction for the crib is something that starts from childhood. During our childhood, it used to be a great joy seeing grown-ups setting that small crib in our home. Apart from being a folklore relic, the crib is also a traditional reminder of the Messiah’s birth; eventually it developed from a small grotto or shed to a complex of a valley or a whole village.
The story goes that the first large crib in the
The nineteenth century was a century of developments; this also affected the crib. The famous Neapolitan crib began appearing in
These figures used to be sold at a rather cheap price and were not a work of art, however they helped in the development of the Maltese Crib. This made the crib very popular, to the extent that a crib made from cement sack bits or newspapers could be virtually found in every home. Other cribs were built from rubble stoned and coal-bits, which during this age of steam were often found in various areas.
The Maltese Saint, Father George Preca made a very important move in this area. The founder of the Christian Doctrine Society (MUSEUM) used to insisist with his fellows that they had to give a crib to the children they used to teach during Christmas time. But the most important was that he began the procession with the effigy of the Baby Jesus in 1921, in the town of
Following the Second World War, electricity, more advanced types of glue , wood and expanded polistyrene further strengthened the crib tradition. To add to this, more refined figures began to be imported from
In the early 1960’s a mechanical crib used to be exhibited in Mosta; it was a very artistic crib that was water-operated. This magnificent crib was the work of the late Joseph Fenech, a man of skilled and crafty hands.
The crib tradition did not disappear, on the contrary, it is becoming more popular. The Friends of the Crib Society, Clubs, Parish Centred and other individuals are making these cribs a masterpiece and they are often aided by the Maltese Government and Local Councils. Infact various crib competitions are being held. Apart from that, the cribs are being a tourist attraction.
Written by Greg Caruana.
Translated by Kevin Muscat