PARROCCA SANT' ANDRIJA

Il-Festi Solenni tal-Milied

Ħal Luqa u l-Milied ...

Kitba ta’ Neil Zammit

 

F’dan iż-żmien sabiħ tal-Milied, forsi ftit huma dawk li jieqfu ftit u japprezzaw dak kollu li hemm wara l-ħafna tradizzjonijiet sbieħ insara marbuta mat-twelid ta’ Ġesu’ Bambin.  Pajjiżna hu miżgħud b’dawn l-affarijiet sbieħ, u jkun għajb għalina jekk ma ngħamlux ħilitna kollha biex inżommu ħajja dan il-patrimonju reliġjuż li għaddewlna missirijietna. 

Tista’ ssemmi dak kollhu li jiġik f’rasek; in-novena tal-milied, il-purċissjoni bil-bambin tal-MUSEUM, il-presepju, il-funzjoni ġewwa l-knisja, il-ġulbiena, l-ikel u x-xorb tradizzjonali malti u tant u tant affarijiet oħra li jagħmel il-milied tagħna l-Maltin wieħed uniku fid-dinja kollha.

Iżda forsi ġieli ninsew illi l-parroċċa ta’ Ħal Luqa tat ukoll kontribut siewi f’dan il-qasam, tant li dak li nbeda snin ilu, illum jitqies bħala parti integrali mill-Milied Malti.

 

L-Għanja ‘Benniena ta’ Ġesu’ Bambin

L-aktar għanja maltija li baqgħet popolari f’kull żmien hija bla dubju ta’ xejn dik bl-isem ‘Benniena ta’ Ġesu’ Bambin’, jew kif inhi l-aktar magħrufa bħala ‘Ninni, la tibkix iżjed’.  Din l-għanja kitibha Patri Indri Schembri, Ġiżwita minn Ħal Luqa.  Din l-għanja saret popolari ħafna speċjalment mat-tfal tal-MUSEUM, fejn kienet u għadha titkanta waqt il-purċissjoni bil-bambin u f’attivitajiet oħra.    

Patri Schembri twieled fl-1805 u wara li temm l-istudji tiegħu, ħa l-quddiesa fl-1829.  Kien għalliem tal-Latin u r-Rettorika fis-Seminarju tal-Isqof, u fl-1839 telaq lejn Ruma fejn issieħeb mal-Kumpanija ta’ Ġesu’.  Meta ġie lura Malta, huwa beda jgħallem fl-iskola l-ġdida li fetħu l-Ġiżwiti fl-Imdina.  Wara, huwa ħadem ukoll bħala missjunarju ġewwa Alġiers mal-emigranti Maltin.  Miet f’Settembu tal-1875.

 

 

 

 

 

 

 

Il-Priedka tat-Tifel

Drawwa oħra antika li twieldet propju f’Ħal Luqa hija l-priedka tat-tifel.  Difatti, din il-priedka taf il-bidu tagħha lejn l-aħħar tas-seklu dsatax, meta t-tfajjel Ġorġ Sapiano kien għamel il-priedka tal-Milied ġewwa l-knisja parrokjali fl-1883.  It-tfajjel Ġorġ kien tgħallem bl-amment il-priedka u tant intlaqgħet tajjeb din l-idea illi mis-sena ta’ wara, kull Parroċċa bdiet tagħmel l-istess. 

Fl-imgħoddi, it-tifel kien ikun abbati u jien joħroġ minn wara l-altar maġġur jew mis-saġristija akkumpanjat minn żewġ abbatini oħra bl-akkolti fidejhom. Kien jitla' fuq il-pulptu u warajh kien ikun hemm is-suġġeritur (dak li għallimlu l-priedka) u kien joqgħod fuq it-taraġ biex jekk it-tifel jinsa’ xi vers, dan ikun pront jgħidulu.

Ġeneralment, il-priedka kienet tibda b’din it-tislima bil-latin – ‘Annuntio Vobis Gaudium Magnun’ li tfisser 'Se nagħtikom aħbar ta' ferħ kbir', waqt li kienet tispiċċa bil-frażi ‘Viva Ġesu’ Bambin’.  Il-miġemgħa preżenti mbgħad tinfexx f’ċapċipa kbira ta’ apprezzament u wara li jinżel minn fuq il-pulptu, iċ-ċelebrant jagħti rigal ta’ tifkira lit-tfajjel ċkejken.   

Fiż-żminijiet aktar riċenti, daħlet ukoll l-uzanza illi l-priedka tagħmilha tifla minflok tifel, jew saħansitra issir bħala djalogu bejn żewġt itfal.  Għad li hawn min jaqbel u min le dwar is-sehem tal-bniet f’din it-tradizzjoni sabiħa, xorta jibqa’ l-fatt illi l-priedka tat-tifel għadha popolari sa’ llum u nittamaw li tibqa’ fis-snin li ġejjin.

 

 

 

 

 

 

L-Altar tan-Nattivita’

Ma jistax jonqos illi f’parroċċa li għandha għeruq bil-bosta antiki marbuta maż-żmien tal-Milied, ikun hemm ukoll altar iddedikat lit-twelid ta’ Sidna Ġesu’ Kristu. Sal-ewwel snin tas-seklu għoxrin, dan l-altar kien magħruf bħala ta’ San Ġużepp.  Iżda wara li tpitter il-kwadru li naraw illum, dan l-altar sar magħruf bħala dak tan-Nattivita’.   

Il-kwadru sabiħ li naraw illum tpitter mill-magħruf Giuseppe Cali’ u tlesta fl-1908.  F’dan il-kwadru, il-kompożizzjoni kollha tiżviluppa madwar il-maxtura ta’ Ġesu’ Bambin.  Fl-isfond tidher il-belt ta’ Betlehem, bil-kewkba tiddi fis-sema mudlama.  Il-figura tal-Bambin Ġesu’ tinsab f’maxtura u hija imdawwla aktar sabiex tisboq lill-figuri l-oħra kollha.  Il-Madonna tinsab tħares kuntenta lejn it-tarbija, filwaqt li San Ġużepp qed iħares ‘l ġewwa, bħalli kieku qed jindokra lill-familja tiegħu minn kull hemm li jista’ jinqala.  Maġenb il-maxtura, fuq in-naħa l-oħra tal-Madonna, il-pittur Cali’ pitter ukoll tliet figuri femminili; waħda anzjana, waħda mezza-eta’, filwaqt li l-oħra tifla ta’ madwar ħames snin.  Dawn il-figuri kollha huma ibbilanċjata madwar il-maxtura, li hija ċ-ċentru tal-kwadru. 

Ta’ kull sena, dan l-altar jintrama kif jixraq għall-funzjoni solenni tal-Lejl tal-Milied.  Minn fuqu tibda t-transulazzjoni bil-bambin li jitwassal għal fuq l-altar maġġur għall-qima tal-miġemgħa.  Interessanti wkoll insemmu illi fl-2007, il-MaltaPost flimkien mal-Posta tal-Vatikan użaw din ix-xbieha fis-sett ta’ bollol maħruġ apposta fl-okkażjoni tal-festi tal-Milied.

 

 

 

Bibliografija

Dun Ġużepp Micallef – Ħal Luqa, Niesha u Ġrajjietha, 1975

Parroċċa Sant’Andrija – www.luqaparish.com