I. - Background of the Author

About Mark Twain (1835-1910)

                Samuel Langhorne Clemens, otherwise known as Mark Twain, was born on November 30, 1835, in the village of Florida, Missouri, to John Marshall and Jane Clemens. At the time of his birth, his father was a magistrate and a shopkeeper in Florida. As a father, John Marshall was a strict disciplinarian, while his wife was a compassionate woman with a natural sense of humor. Samuel Langhorne was affectionately called Sam. He had irregular schooling. At the age of twelve, soon after his father's demise, he became an apprentice for Missouri Courier. Later, he started writing interesting features for Hannibal Journal and The Western Union. At seventeen, he wrote a comic story entitled "The Dandy Frightening the Squatter" for Carpet Bag in Boston. The next five years Samuel traveled around America doing odd jobs in printing
and composing.

                In 1857, Sam got the opportunity to pilot a riverboat to New Orleans. He related this experience in a book called "Life on the Mississippi." When the Civil War began in 1861, he was forced to discontinue his voyage on sea. However, he joined his brother in Nevada and began speculating wildly in the silver mines. Later, he moved to Virginia City and established the newspaper, Territorial Enterprise. As a journalist, he met celebrities like Artemus Ward and wrote a variety of articles. He adopted the pen name Mark Twain on February 3, 1863. Shortly afterward, he wrote the story "Jumping Frog" and a collection of descriptive letters titled Sacramento Union, as well as the book Innocents Abroad. His pen name proved lucky as he quickly shot to fame with his writings.

                Sam married Olivia Langdon on February 4, 1869, after a long courtship. The marriage proved successful and fruitful. Shortly afterward, he bought a share in the Buffalo Express and worked for the paper for two years. The years ahead were full of promise. In 1871, he published Roughing It, a writing based on his excursion to Nevada with his brother. He next published Tom Sawyer in 1876. The Prince and the Pauper was published four years later.

                Mark Twain established his own printing house in 1885, and printed The Adventures of Huckleberry Finn, a sequel to Tom Sawyer. In 1889, he published the historical fantasy, A Connecticut Yankee in King Arthur's Court. In the following years,
he penned stray writings like The Joan of Arc, The Man that Corrupted Hadleyburg, Sketches New and Old and What is Man.

                 In 1894, Twain's publishing firm failed and he became bankrupt. His elder daughter died of meningitis, his second daughter developed epilepsy, and his wife

became a semi-invalid. Tense and restless, Mark Twain traveled from place to place. Finally, he succumbed to illness on April 20, 1910. With his death, the American literary world lost great humorist and a realist.

II. – Summary

A Connecticut Yankee In King Arthur's Court
by Mark Twain (1835 - 1910)

                The theme of this story is very similar to my first quote from  he book (below), but in the exact opposite sense, being that no matter how well you re-educate and retrain people to eliminate their superstitions, all it takes is a spurt to bring back those superstitions in full force; no matter how hard we strive, we cannot obtain a Utopian society.

                A Connecticut Yankee is a fantasy about how Hank Morgan is knocked unconscious in 19th-century Connecticut and awakens in King Arthur's England in 538. Over a span of 10 years, Morgan introduces profound changes into this society.

                The story is unfolded in a frame format. In Warwick Castle, England, the narrator meets Hank Morgan, who proceeds to tell how he was knocked on the head with a crowbar during a fight in Hartford. He awakens under a tree with a horseman staring at him, and is taken by this man to Camelot. Hank finishes up his story and retires to sleep; first, however, he gives the narrator a manuscript in which his entire history in Camelot is unfolded.

                The narrator begins reading the manuscript. In Camelot, Hank is sentenced to be burned at the stake, but is released when he fools King Arthur into thinking that he is responsible for darkening the sun, the result of an eclipse. He is named perpetual minister and executive to the king.

                Now a distinguished personage in the court, Hank goes about inventing little items to make his life more comfortable, such as soap, matches, books, pens, and ink. Hank is considered a one of the greatest men in England; even more important than his rival Merlin.

                Several years pass, and Hank has made profound changes in the English society. He has founded new industries, set up schools and trained teachers, and supported religious tolerance.

                One day, a woman named Sandy appears in court and tells of three ogres who have held her mistress and 44 beautiful girls captive for 26 years. Hank is given the commission to rescue these damsels in distress. Upon their journey, Hank and Sandy come upon the castle of Arthur's sister, Morgan le Fay, and go in to visit her. Morgan lives up to her reputation as a cruel woman. She even stabs a page when he accidentally touches her.

                The two travelers soon reach their destination, and Hank is surprised to learn that the captives' castle is really a pigsty, and that the beautiful girls are just pigs. Hank buys the pigs from the swineherds, who were Sandy's so-called ogres.

                Hank is informed of a holy fountain that has stopped running, and of how Merlin is trying to fix it. Hank goes to investigate, and finds out that it is an ordinary well with a leak. After fixing the leak, he makes a great show of breaking the spell over the fountain, and soon the fountain is working again.

                King Arthur appears in the countryside where Hank is staying. The two decide to tour the country in disguise, and soon set upon their way. After several adventures, Hank and the king are captured by slave traders, and are sold into bondage. Over a month later, their slave caravan enters London, where Hank unlocks his own chains but is unable to rescue the king. Hank is afterwards put in jail for fighting with whom he thought was the slave master, but turns out to be a stranger.

                After getting out of jail, Hank discovers that the slaves killed their master, and were sentenced to hanging the next day. Hank is captured, and the moment for the hanging arrives. As the king is being blindfolded, a contingent of 500 knights on bicycles ride in and save the day.

                Back at Camelot, Hank is preparing for his upcoming joust with Sagramour le Desirous, who thinks that Hank insulted him years previous. During the joust, Hank pulls out a revolver and kills Sagramour. Five hundred knights charge toward Hank, and he uses two revolvers on them, until they disperse in terror.

                Over the next few years, Hank continues making huge advances in the society. He invents the telegraph, telephone, steamships, and railways. Hanks marry Sandy, and have a baby with her. The family travels to France for the baby's health. While there, major events shake up Arthur's kingdom. A civil war erupts when Arthur learns of Launcelot's affair with Guenever. Arthur is killed in a battle with Mordred, his nephew. The Church grabs control of the country, and Hank proclaims that he is ruler until a new government is set up.

                The churches masses a huge army against Hank’s heavily guarded fortress, but are thoroughly destroyed in space of minutes when coming upon Hank's modern instruments of warfare. Hank and his 53 assistants are rulers of the land.

                Hank's experiences in the sixth century end when he is poisoned by a disguised Merlin in his fortress, and is condemned to sleep for 13 centuries. Merlin is soon after killed when bumping into an electric fence outside the fortress. The narrator then finishes up the manuscript, goes in to look at a sleeping Hank, and hears him mumbling and crying out about the main characters of the story.

                Meanwhile, trapped inside the cave by piles of dead bodies of the knights who had earlier attacked, Hank's men were slowly dying, choked by a poisonous gas given off by the rotting corpses. The gas did, in fact, kill everyone - except Hank. The last spell Merlin cast before he himself perished, caused Hank Morgan to sleep for thirteen hundred years - until wakened safely once again in his own century.

III. – Analysis

A.    Setting

§         England; 6th-century, during the reign Of King Arthur

B.     Characters/Characterization

Hank Morgan - The "Yankee" stranger who meets Mark Twain at Warwick Castle                              and proceeds to tell his fantastic tale of having lived in Camelot, the court of King Arthur in sixth century England. Morgan both tells his tale and produces a manuscript to explain how he, a modern man of nineteenth century England, came to live in the past and then was magically and unfortunately returned to the present. In Camelot, he is known as The Boss.

Clarence   -In Camelot, he is The Boss's right-hand man. Clarence is an enterprising young boy of the sixth century who befriends Hank Morgan and learns all the inventions and technologies of the future.

King Arthur -The famous king of Britain and the ruler of Camelot becomes the companion of The Boss on many adventures.

Mark Twain - The tourist-turned-narrator who meets Hank Morgan in Warwick Castle and is given the manuscript of his adventures in Camelot. While he is only a character in the first and last chapters, he is nonetheless the narrator and the framing device for much of the novel's structure and theme.

Merlin        -The magician of Camelot who holds sway over all the people, including the King, until The Boss arrives and threatens his status.

Sandy    -The informal name of Demoiselle Alisande la Carteloise. She accompanies The Boss on his errand to rescue the princesses from the clutches of three ogres. Later, she marries him and has his child.

Sir Kay the Seneschal - The knight who first spots Hank Morgan in Camelot and       brings him to the court of King Arthur.

Sir Launcelot - The most chivalrous and prominent of the Knights of the Round Table, he is defeated by The Boss in a duel. Later, he instigates a war with the Knights and the King.

Sir Dinaden    -  The official joker of the court. His jokes are stale and crude. Later, when he publishes the same jokes in a book, The Boss finds them intolerable and has him hanged.

Sir Sagramour Desirous - The knight who goes in search of the Holy Grail. Before he leaves, he challenges The Boss to a duel to be fought on his return.

Morgan Le Fay - The charming sister of Arthur and wife of King Orien. She is an autocratic ruler of her kingdom reputed for her cruelty.

    Marco         -  A charcoal burner. He plays the part of a good host when King Arthur and The Boss seek asylum in his house. However, after observing the eccentric behavior of his guests, he fears them and seeks the help of the villagers in capturing them.

       Dowley  -the boastful blacksmith whom The Boss befriends in the
market place.

Grip, An Earl - He pretends to rescue The Boss and the King from the angry villagers but sells them as slaves later.

Sir Mordred - King Arthur's nephew. He fights on his uncle's behalf and invites the wrath of the Church.

Sir Meliagraunce - He fights a duel with The Boss and gets wounded. Later, when The Boss tries to help, Meliagruance stabs him.

Hello-Central - the infant daughter of The Boss and Sandy.

C.    Plot

1.     Exposition

                He is knocked unconscious, Morgan finds himself in Camelot, he is to be executed, tells he will cover the sun, earth would die, they tell him he will be killed a day sooner. Hank Morgan is in 19^th Century America, and is hit on the head with a crowbar by a man in his factory. He awakens to find himself in Camelot, and is taken by Sir Kay to King Arthur's Court, where a story is made of his capture. Morgan is to be executed, but he uses his knowledge of a total solar eclipse to have himself seem a magician. In return for bringing the sun back, King Arthur makes him second in command of the kingdom, and he is given the title "The Boss."

2.     Conflict

            The eclipse came a day sooner than he expected, he is freed, made "The Boss" . The major conflict of this story is that Morgan wants to abolish knighthood and the monarchy, and put in its place a republic where all men are equal. In other words, the conflict is man versus society. His narrative, which begins in Chapter 2, starts from the moment of waking in Camelot. When he wakes, he is immediately captured by a Knight and led to the city. Once there, he is sentenced to die for speaking impertinently to the knight, whom he thinks is insane. Using his knowledge of astronomy, he remembers an eclipse that is about to happen and tells the superstitious people of Camelot that he will blot out the sun if he is not released. When the eclipse happens, the people think he is a terribly powerful magician. He is released and given a position of honor in society. The King's primary magician, Merlin, is jealous and skeptical of this new magician, and openly declares he is a fraud. The Boss, in an effort to bolster his position and humiliate the old magician, declares he will cause lightning from the sky to blow up Merlin's tower. With a few of his supporters, he produces explosives and a lightning rod and proceeds to put on a magnificent show of blowing up the old magician's tower.

3.     Rising Action

                     Morgan goes on adventure with Sandy, performs miracle in Village of Holiness, travels incognito with king, sold to a slave trader, saved by Sir Lancelot, combat against Sir Sagramor, kills him and several knights, married to Sandy, have child, things seem to go well. Just when he is basking under the glory of power and position, he is challenged by Sir Sagramour Le Desirous to fight a duel in a tournament. However, the date is unspecified since Sagramour is other Knights leaving to find the Holy Grail. The King and insist that the Boss must also go on a quest to prove his eligibility to face Sir Sagramour. He requests some time before he leaves in order to introduce education and technology in Camelot. With the help of Clarence he thus establishes schools, military academies, factories, telephones and telegraph operations, making Camelot very much like nineteenth century England. He does all this without the consent or knowledge of the church, which very much opposes modernizing Camelot since it will make the people more difficult to rule.

4.     Climax

                                              Morgan kills all the knights, but Merlin comes disguised as a woman, puts him to sleep for 13 centuries.    When Morgan and the King travel around disguised as peasants, they get into trouble with the common people and are sold to a slave trader. Morgan and Sandy go off on an adeventure to save a number of princesses in a castle, but it turns out to be a bunch of pigs in a pigsty, but to Sandy they are princesses. When Boss leaves Camelot, after his daughter falls ill, Sir Launcelot manipulates the stocks and antagonizes the other knights. He also angers the King by having an affair with the
Queen. The war that ensues retards the progress of Camelot and
destroys the inventions of the Boss. The church steps in and
resumes control of the state. All the efforts to modernize Camelot
are destroyed. In addition to these dramatic social developments,
Merlin casts a spell on The Boss in the midst of the crisis and
causes him to sleep well into the nineteenth century.

5.   Denouement  

                  Merlin reveals who he is, falls onto electric fence, face frozen with evil, delirious laugh. The conflict is resolved when Merlin puts Morgan to sleep for 1300 years, Morgan "loses the game" and things regress back to how they had been. The Boss wakes in nineteenth century England after having spent several years fighting to modernize the sixth century and criticizing a backward civilization. He finds Mark Twain, tells his story both verbally and on paper, and dies with a final wish to return to that backward time and place he realizes he loves dearly.

IV. – Recommendation

                I liked this story because the story is funny in some places and also because Morgan uses his 19^th Century knowledge to manipulate his surroundings, and he gradually gains control of the country. The only thing I didn't like about the story was some of the words used in the dialogue were hard to understand. Otherwise, I thought it to be a pretty good story.

V. – Difficult Words

1.     superstitions

              A belief, practice, or rite irrationally maintained by ignorance of the laws of nature or by faith in magic or chance.

2.     damsels

  A young woman or girl; a maiden.

3.     cruel

         Disposed to inflict pain or suffering.

4.     disguise

                To modify the manner or appearance of in order to prevent recognition.

5.     stranger

Out of the ordinary; unusual or striking; differing from the normal.

6.     adventures

An undertaking or enterprise of a hazardous nature; an undertaking of a questionable nature, especially one involving intervention in another state's affairs.

7.     Connecticut

A state of the northeast United States. It was admitted as one of the original Thirteen Colonies in 1788. Connecticut's coastline was explored by Dutch navigators after 1614, and in 1635 colonists from Massachusetts Bay began to settle in the Connecticut River valley. The Fundamental Orders, a constitution based on the consent of the governed, was adopted by the colony in 1639. Hartford is the capital and Bridgeport the largest city. Population: 3,295,669.

8.     Yankee

A native or inhabitant of New England; a native or inhabitant of a northern U.S. state, especially a Union soldier during the Civil War; a native or inhabitant of the United States.

9.     captives

One, such as a prisoner of war, who is forcibly confined, subjugated, or    enslaved.

10.  knights

A medieval tenant giving military service as a mounted man-at-arms to a feudal landholder; a medieval gentleman-soldier, usually highborn, raised by a sovereign to privileged military status after training as a page and squire.

 Lalaki sa Dilim ni Benjamin Pascual

I.                 INTRODUKSIYON:

1.    Kakayahan ng may akda sa pagsulat ng aklat.

A.   Talambuhay ng may akda.

                Unang nakilala bilang matinik na kuwentista si Benjamin P. Pascual bago sineryoso ang pagiging nobelista. Nagsimula siyang sumulat noong dekada 1950, sumubok mag-ambag sa komiks, hanggang hiranging maging staffer ng Liwayway. Pagkaraan ay hinirang si Pacual na magsulat sa Ace Publications, at di nagtagal ay inatasang maging staffer para sa mga komiks na Espesyal, Hiwaga, Pilipino, at Tagalog. Pinatunayan ni Pascual na may ibubuga siya sa pagsusulat kahit hindi siya nakatapos ng kursong Journalism sa Far Eastern University.

                Nagsulat din sa Ingles si Pascual, at nagawa niyang makapaglathala ng ilang kuwento sa Free Press at This Week Magazine. Sa 12 kuwento na naisulat niya, 6 ang di-nakapapasa. Naisip niya na magugutom siya pag ganoon lang ang buhay niya.

                Tinalikdan na ng batang Pascual ang pagsulat sa Ingles makaraang makapagbulay, at hinarap ang hamon sa pagsusulat sa sariling wika.

                Noong 1954, napabilang siya bilang manunulat, pagkaraan ay naging literary editor ng Liwayway, at nagtagal iyon hanggang 1980. Sa panahong ito, nasilayan ng mga mambabasa ang maiikling kuwento ni Pascual. Aniya’y tinatayang nakasusulat siya noon ng dalawang kuwento kada buwan.

                Pagsapit ng 1975, nag-iba ang ihip ng simoy sa panulat ng mangangatha. Sineryoso niyang magsulat ng

nobela. Tinatayang nakatapos ng 13 nobela si Pascual. Naging Filipino seksiyon editor si Pascual sa People’s Journal Tonight noong 1981, at ngayon ay editor ng popular na Valentine Romances.

B.   Iba pang aklat na isinulat ng may-akda.

                Bumukas ang pinto kay Benjamin P. Pascual doon sa larangan ng panitikang Filipino nang ilathala ng Liwayway ang kanyang kuwentong “Ang Kalupi” noong 1952. Mababanggit ang maiikling kuwentong “Landas sa Bahaghari” noong 1965 at “Di ko Masilip ang Langit” noong 1981. Isa marahil sa mga kontrobersiyal na akda ang “Tuta ng Tuta” noong 1972 na hinugot ng imprenta at nailabas lamang nang baguhin ang ilang tagpo at gawing “Panakip-butas” ang pamagat.

                Pinatunayan ni Pascual ang pambihirang bisa ng kanyang panulat sa nobelang “Utos ng Hari” noong 1975. Unang nalathala sa Liwayway ang Lalaki sa Dilim sa pamagat na Pssst … Ako ang Lalaki sa Dilim noong 1976. Pinakabago niyang akda ang “Sapalaran, Walang Tanungan” noong 1997. Ang pinakarurok naman na nobela niyang ginawa ay ang “Halik sa Apoy” noong 1985.

C.   Batayan ng pagsulat ng aklat.

         Ang mga batayan ng pagsulat ng aklat ay ang mga sumusunod:

                Ang una, inuulit ang ilang tagpo sa mga kabanata na nalalayo sa karaniwang pagkakasulat ng mga nobelang sadyang ipinaaklat. Ikalawa, payak at madaling intindihin ang wikang ginamit lalo’t hinaluan ng ilang Ingles na salita. Ikatlo, maikakahon iyong sentimental o romantiko dahil ang mga paksa ay dumuduyan sa pag-iibigan ng lalaki at babae.

II.             BUOD:

Lalaki sa Dilim

Ni: Benjamin P. Pacsual

                Sa una ay maaaring sabihin ng nakararami na macho at nangingibabaw ang lalaki sa Lalaki sa Dilim. Si Rafael ang sentro ng kuwento. Mayaman, edukado, ophthalmologist, tomador, at higit sa lahat, babaero. Samantala’y parang mahihina ang kalagayan ng mga babae. Pinakamatingkad si Ligaya, ang bulag, di-nakapag-aral, at biktima ng gahasa.Puwedeng idagdag na ang talinghaga ng liwanag ay nasa panig ng lalaki. Samantalang karimlan ang naghahari sa panig ng babae.

                Isang mahusay na ophthalmologist si Rafael ngunit nabulag ang kalooban dulot ng panlalaki ni Margarita (asawa ni Rafael) at ng pagtataksil ni Nick (asawa ni Marina at matalik na kaibigan ni Rafael). Nabulag din si Rafael sa panggagahasa kay Ligaya, at kaya nagpipilit na alisin ang bagay na kumukonsensiya sa kalooban. Mahilig din sa hostes (puta) si Rafael. At hindi niya namamalayang iyon ang bumubulag sa kanyang pandama upang masagap ang iba pang mahahalagang bagay sa daigdig. Maging sina Don Benito (mayamang ama ni Rafael) at Mr. Carrasco (ama ni Margarita) ay kapwa bulag din sa pangyayaring ang kanilang mga anak na nag-asawa ay mag-asawa lamang sa turing.

                Si Ligaya, bulag  sa aspektong pisikal ay maliwanag naman ang isip at loob hinggil sa pagbangon sa nangyaring karahasan. May pag-asa siyang makapag-aral muli, makapaghanap na matibay na ikabubuhay, at makatayo sa sariling mga paa. Bukod pa roon ang malinaw na pagpupunyagi na palakihin nang maayos ang anak na bunga ng gahasa, at ang pagtutol sa iminumungkahing aborsiyon ni Rafael. Si Marina (asawa ni Nick at kaibigan ni Rafael), na dating kaawa-awa ang kalagayan, ay dinapuan din ng suwerte dahil kahit inaabuso ng asawa ay nagpasiyang iahon sa lusak ang mga anak, ganap na hiwalayan ang asa, hanggang sukdulang paslangin ang magkaluguyong Nick (asawa ni Marina) at Margarita (asawa ni Rafael) upang ibangon ang puri. Si Aling Sela (ina ni Ligaya) ay natitiyak din na sumasagisag sa liwanag, bagaman maralita ay maalam sa buhay, handang magsakripisyo upang mabigyan ng kinabukasan ang mga anak, at siyang naging matibay na gabay ni Ligaya sa hirap man o ginhawa.

                Maging ang tagpo ng mga pangyayari ay puno ng matinding salungatan. Mayaman man ang panig ni Rafael at iba pang lalaki ay puno naman ng pighati at pasakit. Sa kabilang dako’y kahit salat sa pananalapi ang panig ni Ligaya’y maligaya’t malinaw ang gustong tahakin sa buhay. Nagbago rin ang dating barumbarong at naipaayos dahil sa perang ipinambayad sa nilikhang dahas at gahasa. Ang klinika ni Rafael na pangunahing paggagamutan ng mga bulag na pasyente ay naghunos na madilim na yungib ng nasabing tauhan para sa kanyang paglilinis kasalanan. Ang sanggol na ibig ipalaglag ni Rafael ay sa dakong huli’y nagdulot pa ng kagalakan sa kanya.

                Sa dulo’y mababatid na ang pisikal na pagkabulag ni Ligaya ang siyang nagbigay liwanag sa katauhang-dilim ni Rafael. Nagwakas lamang ang siklo nang kapwa luminaw ang paningin nina Rafael (dahil sa pag-ibig) at Ligaya (dahil sa matagumpay na operasyon). Samantala’y nagsanib din ang dalawang lunan na kinakatawanan nina Rafael (maykaya) at Ligaya (maralita) at nagluwal iyon ng bagong pag-asa sa dalawang tauhan.

A.   Paksa ng aklat.

                Maikakahong sentimental o romantiko ang paksa. Dahil dumuduyan sa pag-iibigan ng lalaki at babae ang kuwento. Na muling pinagtagpo ng tadhana upang maituloy ang unang pagkakamaling pag-ibig. Hanggang sa kapwa makakita ang mga damdaming nabulag. Na nagbunga naman ng kaaya-ayang resolusyon sa dalawang tauhan.

B.   Layunin ng aklat.

                Napakaselang usapin ang gahasa saan mang lipunan, at ipinamalas ni Benjamin P. Pascual kung gaano kabigat ang gayon sa buhay ng isang babaeng bulag at maralita. Kaya sa pambihirang bisa ng panulat ng may-akda, ang layunin ng aklat na ito ay ang pagtanaw sa samotsaring gahasa, salapi, dangal, pighati, ugnayan, at pag-asa. Ito ang mga pangyayari, bagay, at emosyon ang mababasa sa nobelang ito.

III.         PAGTATAYA:

                Ayon sa aking pagsusuri at sa layunin ng aklat na ito nalaman ko na ng pagtanaw sa gahasa, salapi dangal pighati, ugnayan, at pag-asa ay napakahalaga sa bawat isa. Kaya sa aking pagbabasa sa nobelang ito ay naintindihan ko ang mga nabanggit.

                Ang pagtanaw sa gahasa ay napakahalaga. Ito ang sumisira sa dangal at puri ng isang tao. Maski sino ay maaaring maging biktima nito. Ang mga biktima nito ay mabigat ang nadarama sa buhay mas lalo na sa mga taong may kapansanan at maralita sa buhay. Sila ang mas nagdurusa kaysa sa mga taong walang kapansanan. Ang ibang mga may sala ay naglilinis kasalanan sa pamamagitan ng salapi. Ito ang ginagawa nila bilang paglinis kasalanan sa taong ginawan nila ng kasalanan. Pighati, ang nararamdaman ng mga biktima sa kanilang kinasapitan at maging sa ito’y kanilang iniisip. Ugnayan, kinatawanan ng dalawang lunan ng maykaya at maralita. Ang nagpatibay sa dalawang tauhan na hindi inindang kung ano ang kalagayan sa buhay. Mahirap at mayaman ang dalawang taong namumuhay sa dalawang magkaibang daigdig na nauwi sa wagas na pag-iibigan. Nagluwal naman iyon ng bagong pag-asa at pagtingin sa dalawang tauhan.

IV.          KONKLUSYON:

                               Gustong-gusto ko ang kuwento dahil ito ay napapanahon at mukhang makatotohanan ang mga kuwento niya. Hindi ko makalimutan ang mga pangyayari dahil inuulit ng may-akda ang ilang tagpo nang sa gayo’y ang ilang pangyayaring maaaring malimutan o makaligtaan ay maaalala pa rin ng mga mambabasa at ito rin ang nagustuhan ko sa nobela.

                               Karapat-dapat itong irekomenda dahil mayroon itong magandang maituturo sa lahat ng tao. Dahil pagnabasa at naunawaan nila ito ng mabuti malalaman nila ang tunay na nais ipahatid ng aklat at ang tunay na nais ipahatid ng aklat at ang tunay na diwa nito. Ako ay maraming natutunan sa aking pagbabasa dahil sa aking pagsusuri.

                   Mapapaunlad ko ang aklat na ito sa pamamagitan ng panghihikayat sa aking mga kaibigan, kaklase, magulang, kapamilya, at sa mga kaibigan ng

aking mga kapamilya at magulang na basahin ang nobelang ito. Kaya nais kong ipamahagi ito sa lahat ng sa gayo’y maintindihan nila ang nais ipahatid nito sa lipunan, mga biktima ng gahasa, mag-asawa, at sa mga taong may sala sa panggagahasa. Ipapahiram ko rin itong aklat na ito sa mga taong nais magbasa nito.

                    Napakabuti  ng aklat na ito sa ating lahat. Dahil dito malalaman natin ang samotsaring mga problema na nagsisilbing halimbawa para sa ating lahat na gumagabay sa atin kong paano ito lulusutan. Ang problema ay hinaharap at hindi tinatakbuhan. Mayaman man o mahirap, ang lahat  ng tao ay pantay-pantay sa paningin ng Diyos. Hindi hadlang ang kahirapan para maiahon ang sarili sa kahirapan. Ang pag-ibig ang nag-uugnay sa dalawang taong nagmamahalan. “Walang lihim na hindi nabubunyag.” “Habang may Buhay ay may Pag-asa”.     

PAUNANG SALITA

                 Ang TB o ang Tuberculosis ay isa sa mga malalang karamdaman na kinakaharap ngayon ng ating mga kababayan. Ito ay sadyang mahirap lunasan. Ang kaalaman tungkol sa karamdaman na ito ay lubhang napakahalaga bawat isa sa atin.

                 Ang layunin ng pananaliksik na ito ay para ipaalam sa mga tao kung ano ang TB, ang kadahilanan ng TB, ang sintomas ng TB at kung paano malulunasan at maiiwasan ang TB.

                 Ang pananaliksik na ito ay kinalap sa mga babasahin mula sa DLSUMC (De La Salle University Medical Center), sa mga libro, sa magasin, sa mga mamamayan at sa internet.

                 Gayon pa man, malaki ang maitutulong nito sa lahat ng tao – mga lalaki at babae, mayaman at mahirap, kapitalista at manggagawa, intelektuwal at mangmang, sibilyan at military, manunulat at siyentipiko at mga ginoo gayundin ang karaniwang tao.

                 Sa pananaliksik na ito, ikaw ay magkakaroon ng kaalaman ukol dito at sana sa iyong pagbabasa ikaw ay may matutunan at iyong magamit sa ating lipunan.

TALAAN NG NILALAMAN

Bahagi ng Sulating Pananaliksik                                                                                      Pahina

  I.-Pahina ng Pamagat……………………………………………………………..1

 II.-Paunang Salita………………………………………………………………....2

III.-Talaan ng Nilalaman…………………………………………………………...2           IV.-Katawan ng Sulating Pananaliksik

      1. Mula sa Aklat

         1.a Kahulugan………………………………………………………………. 3

         1.b Mga Dahilan……………………………………………………………...3

         1.k Pag-alam sa Sakit na TB………………………………………………… .3-4

      2. Sariling Impormasyon

        2.a Mga Bunga,Sintomas at Paalala ng Karamdaman sa TB……………………..4

      3. Mga Babasahin

        3.1 Leaflets

            3.1a Mga Lunas ukol sa TB Infection at TB disease…….……………………5

        3.2 Dyaryo

            3.2a Impeksyon ng TB at HIV……………………………………………...5

        3.3 Magasin

            3.3a Estatistika………………………………………………………..….6

   V.-Konklusyon…………………………………………………………………6

  VI.-Talahuluganan……………………………………………………………...7

 VII.-Bibliyograpi………………………………………………………………..8

VIII.-Apendiks………………………………………………………………….9

2

MULA SA AKLAT:

KAHULUGAN

                 Ang “TB” ay ang pinaikling karamdaman na tinatawag na Tuberculosis. Ang TB ay kumakalat ng maliliit na mikrobyo sa pamamagitan ng paghalo at paglutang sa hangin. Ang mikrobyo ng TB ay maaaring humalo sa hangin kapag ang tao ay may TB disease sa baga o ubo sa lalamunan, pagsigaw o pagbahing. Kahit sino na malapit na masinghot ang mikrobyo ng TB ay pumupunta sa baga.

                 Ang mikrobyo ng TB ay maaaring tumira sa iyong katawan na hindi ka nagkakasakit. Ito ay tinatawag na TB infection. Kinukulong ng iyong immune system ang mga mikrobyo ng TB na may ispesyal na mikrobyo na tumutulong upang labanan ang iyong pagkakasakit. Pero minsan,ang mga mikrobyo ng TB ay nagkakahati-hati at nagkakahiwalay ng marami. Ito ay nagiging sanhi ng TB  disease. Ang mga mikrobyo ay maaaring umatake sa baga o sa iba pang bahagi ng katawan. Ito ay pumupunta sa bato, sa utak, at sa gulugod. Kung ang tao ay may TB disease na, sila’y nangangailangan ng tulong medikal. Kung sila’y hindi humingi ng tulong, sila’y maaaring mamatay.

MGA DAHILAN

                 Ang TB ay sanhi ng impeksyon na may bakterya na tinatawag na Mycobacterium tuberculosis. Ang karamdamang ito ay maaaring magamot at pigilan.                

                 Magkakaroon ka ng sakit na TB kapag ikaw ay mamalagi ng oras na malapit sa may sakit na TB sa baga o lalamunan. Maaari ka lang magkaimpeksyon kapag iyong nalanghap ang mikrobyo sa TB sa pag-ubo ng tao sa hangin. Hindi ka mahahawaan ng TB sa isang tao sa kanyang damit,  baso, pakikipagkamay o sa paggamit ng palikuran.

                 Maliban sa paghadlang sa sakit na ito, ang TB infection ay maaaring mauwi rin sa TB disease. Ito ay sanhi ng pagiging alkoholiko ng tao, ang paggamit ng iniksyon, sa mga taong may tiyak na medikal na kondisyon tulad ng dayabetes, kanser at pagiging kulang sa timbang at ang mga taong may HIV infection (bayrus na sanhi ng AIDS).

PAG-ALAM SA SAKIT NA TB

                 May tatlong paraan upang malaman kung ikaw ay may sakit:

                 Kapag ika’y mababad sa mikrobyo ng TB, ika’y bibigyan ng skin test. Kapag ito’y “positibo”, ika’y maaaring mayroong TB infection. Kapag ito’y “negatibo” naman, ika’y susuriin muli sa loob ng ilang linggo, para maging sigurado. Kapag ika’y may impeksyon, ika’y nangangailangan ng medikasyon.

                 Ang skin test ay ang tanging paraan para masabing ika’y may TB infection. Ang pagsususri na ito ay karaniwang isinasagawa sa bisig. Ang maliit na karayom ay ginagamit para ilagay ang isang pagsusuring material na tinatawag na Tuberculin, sa ilalim ng balat. Sa loob ng 2 o 3 araw, ang doktor o mga nars ay susuriin kung mayroong reaksiyon sa pagsusuri. Ang pagsusuri ay “positibo” kung ang balat niyo ay nagkaroon ng bump na tulad ng laki ng pambura ng lapis o mas malaki pa na lumabas sa iyong bisig. Ang ibig sabihin nito’y ika’y maaaring mayroong TB unfection. Ika’y nangangailangan ng medisina para mailayo ka sa iyong karamdaman.

3

Karugtong…………

                  Ang iba pang paraan ay ang X-ray. Karaniwan itong isinasagawa sa dibdib, makikita dito kung may sira o lamat ang iyong baga. Ang mikrobyo sa TB ay maaaring pumasok sa loob ng iyong baga.

                 Ang Plema na sanhi ng iyong pag-ubo ay maaari ring suriin upang matingnan sa laboratoryo kung ang mga mikrobyo ay nasa iyong mga baga.

SARILING IMPORMASYON:

MGA BUNGA, SINTOMAS AT PAALALA NG KARAMDAMAN SA TB

Mga Bunga:

Ø     Nanghihina

Ø     Walang ganang kumain

Ø     Bumababa ang timbang

Ø     May lagnat

Ø     Pamamawis tuwing gabi

Mga Sintomas:

Ø     Labis na pag-ubo

Ø     Pag-ubo na may kasamang plema

Ø     Pag-ubo na may kasamang dugo

Ø     Pananakit ng dibdib kapag umuubo

Paalala:

Ø     Laging takpan ang bibig kapag umuubo.

Ø     Maiiba ang sintomas kapag ang karamdaman sa TB ay pumunta sa ibang bahagi ng katawan. Ang doktor lamang ang makapagsasabi kung ikaw ay may karamdaman.

Ø     Mahirap ng labanan ang mikrobyo kapag ang iyong katawan ay nanghina. Maaaring ang TB

                                infection ay mauwi sa TB disease.

Ø     Ugaliing pumunta sa mga lisensyadong mga manggagamot.

Ø     Ugaliing uminom ng mga tamang gamot.

4

MGA BABASAHIN:

Leaflets:

MGA LUNAS UKOL SA TB INFECTION AT TB DISEASE

                 Kapag ika’y may impeksyon sa TB, ika’y nangangailangan ng treatment para hindi ka magkaroon ng karamdaman sa TB. Ito ay tinatawag na “preventive treatment”. Isoniazid (INH) ay ang karaniwang gamot na panlaban sa TB.

                 Napakahalaga na gawin mo ang iyong preventive treatment na ayon sa inirekomenda sa iyo ng doktor. Ito’y tumatagal ng mga 6 na buwan hanggang taon para mapatay ang mga mikrobyo ng TB. Tandaan, ika’y laging may mikrobyo ng TB sa iyong katawan maliban sa kung ika’y umiinom ng tamang gamot.

                 Kapag ang iyong mikrobyo ng TB ay nasa iyong baga o lalamunan, maaari kang makahawa sa iyong pamilya at kaibigan. Maaari silang magkaroon ng TB disease. Ika’y kinakailangang humiwalay sa mga tao hangga’t ika’y hindi nagkakalat ng mikrobyo. Maaaring ito’y panandalian lamang, kapag ika’y umiinom ng tamang gamot.

                 Maaaring gamutin ang TB disease sa paggamit ng ispesyal na mga gamot na pumapatay ng mga mikrobyo ng TB. Ito’y tumatagal ng 6-9 na buwan ng medikasyon para matanggal ang lahat ng mikrobyo. Napakahalaga na inumin mo ang iyong mga gamot.

                 Napakalaking problema kung ihihinto mo ang iyong pag-inom ng gamot. Ang mga mikrobyo pa na natitirang buhay ay nananatili pa ring malakas. Ika’y nangangailangan ng malalakas na gamot para mapatay ang itong “super” TB na mikrobyo. Pero hindi naman ito nangyayari. Mapapatay ang lahat ng mikrobyo, kung tatapusin at ipagpapatuloy mo ang iyong pag-inom ng mga gamot.

                 Kung may mga side effects sa iyong pag-inom, ika’y kukuha ng pagsusuri ukol dito.    

Dyaryo:

IMPEKSYON NG TB AT HIV

                 Tumutulong ang HIV (human immunodeficiency virus, bayrus na sanhi ng AIDS) sa mga mikrobyo ng TB na umatake sa mga mikrobyong panlaban ng ating katawan. Kung ika’y may HIV infection at mikrobyo ng TB, ika’y mayroong malaking pagkakataon na magkaroon ng TB disease. Gustong-gusto umatake ng mikrobyo sa baga at sa iba pang bahagi ng katawan. Pero ito’y maaaring gamutin.

                 Kung sa palagay mong ika’y mayroong HIV infection, makipag-usap ka sa iyong doktor ukol sa pagkuha ng pagsusuri sa HIV (HIV test). Kung mayroon kang TB at HIV infection, ang pagsimula ng matagal ng pag-inom ng anti-TB na gamot ay nagbubunga sa iyo ng malusog na pangangatawan sa loob ng maraming taon.

5

Magasin:

Estatistika

                  Ayon sa estatistika, mga 1.7 na bilyon katao ang may sakit na TB at 1.3 bilyon naman ang mga naninirahan sa mga bansang umuunlad pa lamang.

Ø     Bawat taon ay mayroong 8 milyong katao ang nagkakasakit ng TB.

Ø     2 milyon naman ang namamatay bawat taon dahil rin sa sakit na TB – 95.1% naman nito ay naililigtas sa pagkamatay sa mga umuunlad na mga bansa.

Ø     Sa buong mundo, halos pawang mga babae ang mga nagiging biktima nito, at higit naman sa 100 000 mga bata naman ang namamatay dahil sa sakit na TB taun-taon.

Ø     Ang mga pasyente naman ng TB ay karaniwang nawawalan ng 3-4 na buwan ng trabaho dahil sa TB, ang pagkakaroon nito ay hindi lamang kahirapan ang hatid kundi ang “poverty of machanism” 

                 Ayon din sa estatistika, ang World Health Organization (WHO) at Directly Observed Treatment Short-Course (DOTS) ay nagkaisa na gumawa ng survey.

Ø     Sa loob ng 100 000 na populasyon, ang TB ay kumakalat ng 30%.

Ø     Sa loob ng 100 000 na populasyon, ang mga namamatay ay 67%.

Ø     Ang mga kaso naman na natuklasan at napagaling na TB sa ilalim ng WHO at DOTS ay 87%.

KONKLUSYON

                 Ang Tuberculosis ay maaaring mapigilan at malunasan. Maaari ka ring mahawaan sa sakit na ito. Pero may mga paraan kung paano malaman, malunasan at maiwasan. May isang programa na tinatawag na Directly Observed Treatment Short-Course (DOTS)  na makakatulong sa lahat. Humina nga noon ang pagkontrol dito. Pero sa makabago nilang estratihiya sa pagsugpo sa TB ito ay napakatagumpay at epektibo. Inaasahan pa rin sa mga susunod na taon ang mas mataas na bilang na nagsisipaggaling at bumaba naman ang mga nagkakasakit nito.

                 Patuloy pa rin hanggang ngayon ang DOTS, WHO, MDG at World Vision sa kanilang malawak na layunin. Ang pagkonsulta sa mga manggaganot at pag-inom ng tamang gamot ang tanging paraan sa iyong mabisang paggaling. Ibayong pag-iingat at pagtitiyaga lamang ukol sa sakit na ito.

6

TALAHULUGANAN

A

AIDS= Acquired Immune Deficiency Syndrome, bunga ng bayrus na HIV.

B

Bump= paglobo ng balat

D

Disease= karamdaman

H

HIV= Human Immunodeficiency Syndrome, bayrus na nagiging AIDS

I

Immune System= kumukulong at pumipigil sa mga mikrobyo kasama ng mga ispesyal na mga                                                                                                                                         mikrobyo

Infection= impeksyon

M

Mechanism= mekanismo, mga pangyayari sa paligid na maaaring maipaliwanag sa mga biyolohikal na kadahilanan

Mycobacterium tuberculosis= bakterya na nagiging sanhi ng karamdaman sa Tuberculosis

P

Poverty= kahirapan

Prevent= hadlangan, pigilan

S

Side effects= masamang epekto ng paggamit ng mga produkto

Skin= balat

T

TB= Tuberculosis

TB disease= karamdaman sa TB

TB infection= impeksyon sa TB

Test= pagsusuri

Treatment= panggagamot, sumasailalim sa panggagamot

Tuberculin= aparato na ginagamit sa skin test kung may TB infection

V

Virus= bayrus, isa sa mga sanhi ng mga karamdaman

X

X-ray= makina na ginagamit para malaman ang karamdaman sa loob ng ating katawan

7

BIBLIYOGRAPI

Mga Libro:

Krause,Allen Kramer.Ang Ibang Bagay at ang Pamamahinga.Baltimore,Williams & Wilkins Company,1923,p. 3-159

Long,Joseph R.Ang Paghadlang at Paggamot ng Tuberkulosis.Denver:H.M. Brinker,1905,p.246:ill.

Lovert,Robert G.Ang Paggamot.Quezon City:Macmillon Co.,1948,p.93,viii:ill.

McClintock,Marshall.Ang Pagdala sa Higaan.Quezon City:Jonathan Cape & Harrison Smith,1931,p.321,vi

Mayer,Edgar.Liwanag:Mabisang Panlunas.Quezon City:Appleton,1932,p.175,vii:ill.

Moore,J.V.Ang Totoo at Tanging Lunas sa Sakit na TB.Royal Oak,Md.:J.V. Moore,1910,p.64

Muthu,David C.Ang Pulmunari Tuberkulosis at Lunas Nito.Bailliere,Tindall & Cox,1910,p.201,ix:ill.

Perkins,James Eliab,Ikaw at ang Tuberkulosis.Knopf,1952,p.176

Quezon,Manuel Luis.Ang Mabuting Panlaban.Quezon City:D. Appleton-Century Company,Inc.,1946,p.1-335,xxiv

Dyaryo:

“Tuberculosis”,Manila Bulletin,July 14, 2002

Magasin:

“TB in Philippines”,Philippine Panorama,February 7, 2000.

8

            Ang unemployment ay isa sa napakalaking problema ngayon ng ating bansa.Maraming mga kababayan natin ang walang mga trabaho ngayon dahil sa kahirapan.Ito ay sadyang mahirap lutasin.Ang kaalaman tungkol sa problemang ito ay lubhang napakahalaga bawat isa sa atin.

            Ang layunin ng pananaliksik na ito ay para ipaalam sa mga tao kung ano ang unemployment,ang kadahilanan ng unemployment,ang epekto ng unemployment,at kung paano lulutasin at maiiwasan ang unemployment.

            Ang pananaliksik na ito ay kinalap sa mga libro,sa magasin,sa dyaryo,sa mga mamamayan at sa internet.

            Sa pananaliksik na ito,ikaw ay magkakaroon ng kaalaman ukol dito at sana sa iyong pagbabasa ikaw ay may matutunan at iyong magamit sa ating lipunan.

TALAAN NG NILALAMAN

Bahagi ng Sulating Pananaliksik                                                                                      Pahina

  I.-Pahina ng Pamagat……………………………………………………………..1

 II.-Introduksyon ………………………………………………………………......2

III.-Talaan ng Nilalaman…………………………………………………………...2           IV.-Saliksik na Nakalap

      1.Mula sa Aklat

         1.a Kahulugan………………………………………………………………. 3

         1.b Mga Dahilan……………………………………………………………...3

      2.Sariling Impormasyon

        2.a Epekto ng Unemployment………………………………………………….3

      3.Mga Babasahin

        3.1 Magasin

             3.1a Estatistika…………………………………………………………....4

        3.2 Dyaryo

            3.2a Paano Malulutas ang Unemployment?……………………………….….4

   V.-Konklusyon………………………………………………………………….5

 VI.-Bibliyograpi………………………………………………………………….5

2

MULA SA AKLAT:

KAHULUGAN

             Ang unemployment ay nagmula sa salitang “employ” na ang ibig sabihin ay upahan,alkilahan,pagtrabahuin at magtrabaho.Ang “un” na ang ibig sabihin ay hindi at wala.Kaya ang unemployment ay walang trabaho.Ito ay ang mga taong hindi makapaghanap ng mga trabaho.Ipinapalagay ito noon na boluntaryo,na ayaw magtrabaho,ang pagiging tamad ay pinaparusahan ng batas pero ngayon ang unemployment ay patuloy na tumataas sa mga salik na gusto rin ng mga manggagawa.Ang ibig sabihin din nito,ang tao ay hindi nakarehistro sa pamamagitan ng pamahalaan sa isang pormal na trabaho.

MGA DAHILAN

            Narito ang karaniwang mga dahilan ukol sa unemployment:

Ø     Pagbabawas ng manggagawa

Ø     Pagbaba ng kompanya

Ø     Kawalan ng kasanayan ng manggagawa

Ø     Pagbabago ng ekonomiya

Ø     Pagpunta sa siyudad

Ø     Paghina ng ekonomiya

Ø     Pagtipon at pagdami ng kapitalista

SARILING IMPORMASYON:

EPEKTO NG UNEMPLOYMENT

            Ayon sa aming mga kapitbahay na walang trabaho,narito ang buod sa lahat ng aming mga nakapanayam:

            Ang Pilipinas ay isa sa mga bansang umuunlad sa Asya na kung saan ay mayroong pangkabuhayang agrikultura,panggugubat at pangingisda na tumutugon halos sa hanapbuhay ng mga Pilipino.Gayunpaman,dahil sa paglaki at paglawak ng problema sa ekonomiya at pulitikal,tumataas ang bilang ng walang mga trabaho.Hindi rin ibig sabihin na ang mga walang trabahong tao ay hindi nagtatrabaho.Sa kadahilanang ang pamahalaan ay hindi kayang suportahan ang Employment Insurance ng isang tao,kinakailangang magsipag at magtiyaga ang isang manggagawa na tinatawag na “informal sector”.Ang mga hanapbuhay na nakapaloob dito ay ang pagiging basurero na naghahanap ng mga basura na kanilang ibinibenta sa junk shop para ipagbili at magkapera.

3

MGA BABASAHIN:

ESTATISTIKA

Magasin

             Noong nakaraang taon,ang porsiyento ng unemployment ay 11.2% noong Hulyo,2002 na bumababa naman noong Abril,2002 at mas mababa naman noong Hulyo,2001.

Dyaryo

PAANO MALULUTAS ANG UNEMPLOYMENT?

            Maraming mga kababayan nating Pilipino ang nagpapasalamat sa mga overseas jobs o mga trabaho mula sa ibang bansa.Kaya bumaba ang mga walang trabaho sa ating bansa.Ang mga Pilipino naman na manggagawa ay umaabot sa 7.29 na milyon.Kaya nababawasan ang mga walang trabaho sa ating bansa.kaya sa tulong din ng ating pamahalaan,napapabilis ang kanilang pag-alis upang maghanapbuhay.May mga hanapbuhay din na nakakatulong swa kanila.Sila’y umeekstra-ekstra para lamang makaraos sa isang araw.Kaya ito rin ay makakatulong sa paglutas ng employment sa ating bansa.

4

KONKLUSYON

            Sa buhay sa ngayon,mahirap na ang walang mga trabaho.Kaya patuloy pa rin ang ating mga kababayan at pamahalaan sa paghahanap ng trabaho.Hindi ka mabubuhay kung wala kang pera.Dahil ang panahon ngayon ay praktikal na.Huwag kayong mawalan ng pag-asa.Maging masipag at magtiyaga lamang kayo at siguradong kayo’y magtatagumpay.Sa mga may mga hanapbuhay na naman,huwag ninyo itong sayangin sapagkat mas marami pang mga tao ang naghihintay na makakakuha ng trabaho.

BIBLIYOGRAPI

Aklat:

Blanchard,Oliver at Katz,Lawrence {B&K}.1997.Ano ang hindi natin alam sa Natural Unemployment.Journal ng Ekonomikong Perspektibo.11{1}Winter:51-72

Cherry,Robert.1981.Ano ba ang Tunay na Natural Unemployment.Journal ng Ekonomikong Isyu.15{3}Setyembre:729-743

Lerner,Abba.1951.Ang Trabaho at ang Ekonomiya.Quezon City:McGraw-Hill

Malinvaud,Edmond.1994.Pag-alam sa Unemployment.Cambridge,Quezon City:University Press

Rogerson,Richard.1997.Teorya ng Ekonomiks ng Unemployment.Journal ng Ekonomikong Perspektibo.11{1}Winter:73-92

Magasin:

“Unemployment sa Pinas”.Philippine Panorama.February 8, 2000.

Dyaryo:

“Unemployment”Manila Bulletin.July 15,2002.

5

            Ayon sa isinagawang survey, ang karaniwang problemang pampamilyang kinakaharap ng kabataan ngayon, babae man o lalake, ay ang kakulangang pinansyal. Nakakalungkot isipin na ang nagiging unang sanhi ng pagkakaroon ng problemang pampamilya ay ang pera. Sa panahon ngayon ay kitang-kita naman ang kahirapan sa buhay. Mahirap talagang kumita ng pera. Kadalasan ay pera din ang pinag-aawayan ng mag-asawa. Nagiging problema ito dahil unang-una, pera ang kailangan upang mabuhay o matustusan ang mga pangangailangan ng pamilya at kung hindi sapat, ay nagiging problema iyon. Pangalawa ay ang kawalan ng komunikasyon sa mga kapamilya. Kilala ang pamilyang Pilipino na may malapit na pakikipag-ugnayan sa isa’t-isa. Ngunit sa paglipas ng panahon, tila nawawala na ang pagkakakilanlang ito. Isang maaaring rason ay ang pandarayuhan. Sa kagustuhan ng mga magulang na maiangat ang antas ng pamumuhay ng kanilang pamilya ay napipilitan silang magtrabaho sa ibang

bansa. Dahil dito ang responsibilidad at pag-aaruga sa mga anak ay napupunta sa ibang tao. Ang nagiging resulta, ang naiwang anak ay ipinauubaya sa katulong, yaya, o mga kapatid (Carandang, 1994). Sabi nga nila, iba pa rin ang pag-aaruga ng tunay na magulang. Ngunit minsan, nandyan nga ang mga magulang na hindi nangingibambansa, ngunit sobra namang magtrabaho at wala ng panahong makipag-usap manlang sa mga anak. Ito ay wala ring pinagkaiba sa mga nagtatrabaho sa ibang bansa. Pareho rin ang epekto nito sa mga kabataan, ang kakulangan sa panahon at atensyon, madalas nagreresulta ito sa pagkalulong ng kabataan sa masasamang bisyo, pakikipag-ugnayan bago ikasal at pag-aasawa ng maaga o wala sa oras (http://www.valueseducation.net/slcfil.html).

            Ang pagkakaroon ng magkahiwalay na magulang ay isa rin sa mga suliranin na madalas kinakaharap ng mga kabataan ngayon. Ang ganitong kaso ay normal na lamang dahil maraming magulang na ngayon ang naghihiwalay. Kung titingnan sa serbey, ito ang may pinakamababang bilang. Maaaring marami nga ang negatibong epekto ng ganitong suliranin ngunit meron din itong positibong naidudulot dahil ang bata ay mas natututo, mas nagiging independent at responsable. Pero syempre, iba pa rin ang may ama at ina. Ang pagtatalo o pag-aaway ng magulang ay nakakasama sa mga bata. Kung ang mag-asawa ay may problema, maaaring makatulong ang pagpapayo mula sa isang propesyunal tulad ng psychologist, social worker o counselor. (http://tl.wikipedia.org/wiki/pamilya)

CHART 2: ANO ANG KARANIWANG NAGIGING EPEKTO NG SULIRANING PAMPAMILYA?

            Ano ba ang nagiging epekto ng suliraning pampamilya ngayon sa mga kabataan sa aspetong emosyunal at sosyal? Kung titingnan sa serbey, makikitang pareho lamang na ang kabataan ngayon ay humahanap ng pag-aaruga at pag-intindi na hindi nila nakikita sa kanilang pamilya. Karamihan sa kanila ay nakikipag-usap sa iba at kadalasang sa kaibigan humihingi ng tulong. Kung titingnan natin, mas marami ang bilang ng mga lalaking kinikimkim nalang ang kanilang mga nararamdaman at naglilibang nalang kumpara sa babae. Kilala ang mga kalalakihan bilang matatapang at matatag na tao. Bihira ka lamang makakakita ng mga umiiyak na lalake. Mas gusto nilang itago ang kanilang mga nararamdaman kaysa sabihin ito sa iba. Sa kabilang dako, ang mga kababaihan ay mas emosyunal. Mas madali nilang naipapakita ang kanilang mga saloobin at mas madali silang umiyak. 

CHART 3: KANINO KADALASANG HUMIHINGI NG TULONG?

          Lumabas din sa serbey na ang kabataan ngayon ay itinuturing na kapamilya ang kanilang mga kaibigan. Dumadating din ang panahon na mas maraming oras na nakakasama nila ang kanilang kaibigan kaysa sa mga kapamilya. Ito rin ang dahilan kung bakit ang mga kaibigan ang madalas na hinihingan nila ng tulong sa panahon ng problema.

CHART 4: ANONG KLASE NG PAGTULONG ANG HINAHANAP?

           Ayon din sa serbey, mas maraming kababaihan ang gusto na pinakikinggan lamang sila kapag nagsasabi sila ng problema. Iyon ang kanilang paraan upang mailabas ang kanilang mga hinanakit. Sa kabilang dako, ang mga kalalakihan ay nagnanais ng opinion ng iba para matulungan sila sa kanilang problema. Nagpapakita lamang ito ng pagiging bukas ng isipan ng mga kalalakihan. Ang mga kababaihan ay masyadong emosyunal na minsan ay mas nasasaktan pa sila kapag ang opinyon nila ay hindi tulad ng sa iba kaya mas ginugusto nalang nila ang pakikinig sa ibang tao kaysa sa pagtanggap pa ng opinyon ng iba.

CHART 5: KAPAG HINDI NAKAKAMIT ANG TULONG NA HINAHANGAD, ANO ANG GUSTONG GAWIN?

             Ayon sa 30 respondents, 15 lalake at 15 babae, mas nakakayanan ng mga lalake ang magdala ng problema dahil kadalasan, kapag wala na silang mahanap na solusyon sa kanilang problema ay

naglilibang nalang sila o hindi nalang masyadong pinagtutuunan ng pansin ang problema. Maaari ngang hindi malutas ang problema sa pagwawalang bahala, ngunit hindi mo kailangang magpaapekto dito, hindi buong buhay mo ay magpapaapekto ka sa iyong problema. Tingnan mo rin ang positibong aral ng pangyayari. Ang mga kababaihan naman ay kadalasang umiiyak nalang kapag hindi nakahanap ng solusyon sa kanilang problema. Sobra silang nagpapaapekto sa problema na dumadating sa buhay nila na umaabot sa puntong hinang-hina na sila at pakiramdam nila ay wala ng makakatulong sa kanila. Ayon din kay David Sue (2000), mas maraming kaso ng depresyon sa mga kababaihan. Isa pa, mas marami ring kababaihan ang may kasong Dependent Personality disorder kung saan ay hindi nila kayang mag-isa na kailangan ay lagi silang may kasama at kapag nagkaroon lang ng konting problema ay hindi na nila malaman ang kanilang gagawin.

CHAPTER III :

KONKLUSYON:

Pagkatapos maisagawa ang pag-aaral na ito, napagtanto ng mga risertser na :

1. Mas may kakayanang magdala ng problema ang mga lalake.
2. Problemang pinansyal ang kadalasang nagiging problema at nagiging dahilan ng away sa pamilya.
3. Sa aspetong sosyal, pagiging malapit sa iba ang karaniwang naging epekto ng problema sa pamilya at sa aspetong emosyunal naman ay madalas silang nakikipag-usap sa iba ukol sa kanilang problema.
4. Madalas na nakakakuha ng tulong ang mga kabataan ngayon sa kanilang mga kaibigan kapag sila ay may problema.

REKOMENDASYON:

Dahil sa pag-aaral na ito, inirerekomenda ng mga mananaliksik na:

1. kailangan pa ng malawakang pag-aaral upang masuri ng mas malalim kung sino sa pagitan ng babae at lalake ang mas may kakayahang magdala ng suliraning pampamilya.
2. subukan ang riserts na ito sa iba pang kabataan na may ibang kurso at edad.

BIBLIOGRAPI:

David Sue (2000). Understanding Abnormal Behavior.USA

Mga Pagbabago sa Pamilyang Pilipino dulot ng Modernisasyon. Nakuha sa http://www.valueseducation.net

Mga Problemang may kaugnayan sa Pamilya. Nakuha sa http://tl.wikepedia.org/wiki/Pamilya

APPENDIKS:

1. Ano ang kadalasang problemang pampamilya ang kinakaharap ng mga kabataan ngayon?

A.     Kakulangang pinansyal

B.     Kawalan ng komunikasyon

C.     Magkahiwalay na magulang

2. Ano ang karaniwang nagiging epekto ng suliraning pampamilya

1. Emosyunal (paano mo ipinapakita ang iyong saloobin?)

1. Kinikimkim lang
2. Nakikipag-usap sa iba
3. Naglilibang nalang

    B.Sosyal

a.       nagiging mailap sa iba

b.      nagiging malapit sa iba

c.       walang pagbabago

3. Kanino sila kadalasang humuhingi ng tulong?

1. Kaibigan
2. Ibang kamag-anak
3. Karelasyon

4. Anong klaseng pagtulong ba ang hinahanap nila?

1. Pakikinig
2. Pagbibigay ng payo

5. Kapag hindi nila nakamit ang tulong na hinahangad nila, ano ang kanilang gustong gawin?

1. Umiyak
2. Deadma lang
3. Magpatiwakal/saktan ang sarili
4. Ibaling sa iba ang galit

                                                                                                                                   PAGE

CHAPTER     I           INTRODUCTION                                                                             1              

A.     Objective of the Proposal                                                            1

B.     Statement of the Problem                                                            1

C.     Background Statement                                                                2

D.    Significance of the Proposal                                                        2

E.     Benefits of the Proposal                                                              2

F.      Scope and Limitation                                                                   2

CHAPTER     II         DISCUSSION OF THE PROPOSAL                                               3

A.     Technical Aspect                                                                          3

B.     Timetable                                                                                     4

C.     Materials and Equipment                                                            4-8

D.    Personnel                                                                                      9

E.     Facilities                                                                                       9

F.      Cost Breakdown                                                                          9

G.    Expected Results of the Project                                                  10

CHAPTER     III        CONCLUSION AND RECOMMENDATION                              11

A.     Summary                                                                                      11

B.     Request for Immediate Action                                                    11

C.     State of Action                                                                             11

CHAPTER     IV       LIST OF ILLUSTRATIONS                                                            12

A.     Pictures of the Constructed Performing Arts Theater

B.     Proposed Performing Arts Theater Floor Plan

C.     Timetable (Program of Activities)