PAIS DE FRONTIERA

EMIL TODE

Traducite per LingoX

A Jim

Original Estonian: Piiririik, 1993

Traduction Finnese: Enkelten siemen, 1994

Como tu diceva: ”Tu ha oculos estranie, como si tu observava le mundo del latere. Io suppone que tu non es un francese?” Si, Io crede que istos ha essite tu prime parolas, Angelo, quando tu ha apparite del lumine de un die blanc e vacue como appare un photographia super un papiro blanc quando on evolve un film photographic. Io ha sedite in un laboratorio de photographias in le tenebrose rutilation infernal e reguardate alicun manos super alicun spatula le quales faceva magia super le aqua obscur perque plus que per iste spatula e iste manos io esseva fascinate per le momento ubi le figura de un imagine comenciava a prender forma... A proposito, isto ha occurrite pridem, in le centurio passate in un pais disparite: sinon altre cosas, le invention de Daguerre esseva cognoscite la perque io memora ben le bassinetto a evolution de photographias. Ma io pensa que io habera le tempore pro contar te e de ille centurio e de ille pais e anque ille manos cuje attraction esseva furate per le tempore. Toto ha su tempore! Io debe contar de tante cosas, ergo scriber, perque io ha finalmente promittite scriber te, prender notas de toto, del initio al fin si io solo trovarea un initio e un fin.

                      Quia tu es estranie, quia nos non debe jammais incontrar, quia tu veni del altre latere del mundo e tu non pote saper alique de lo que io te contara: Io pote mentir, fabular, justo como il me place!

                      Quia tu ha coincidentialmente parlate a me in ille citate, no, non coincidentialmente: quia tu me ha eligite, quia tu esseva mandate pro tener a mi investigation, e tu non poteva altre cosa. Io non ha jammais probate parlar de toto isto perque le gente lo sape toto, illes ha su mesme opiniones de illo. Tu non ha un tal, Angelo, io non es certe si tu existe. A proposito, pardona me mi francese mal, io osa scriber te solmente perque anque tu non es un francese perque tu non es specialmente alicun persona o cosa, solmente pro isto io osa me addressar a te. A cause de te io a apparite de non importa ubi, del fundo de aqua, del subterra, de Bosnia-Hertzegovina, de un appartemento de un parve citate fluvial ubi le odor de toilettes es suffocante, de Europa del est, post un pila de ligno fisse.

                      De ubi veni io e mi crimine, io e Franz (France?, tu ha demandate, perque io ha pronunciate mal, no, non France ma Franz, a proposito ille esseva semifrancese e semigermano, de Strasbourg ubi nos  nos ha incontrate); io e mi granmatre que io videva in mi sonio heri... Io ha vidite granmatre e un catta nominate Milvi, illas son realmente morte tote le duo, ben que io non pote esser certe de Milvi, forsan illa se glissa alicubi in le proximitate. E qui sape de granmatre!

                      Como tu vide, io non sape comenciar. E nonobstante io ha nihil a facer ma pensar a iste littera, io cammina trans mi lucide jornos vacue con un portafolio in mi mano ubi io porta photocopias de poemas de iste bonhomines (ben, isto es mi trabalio, io habera le tempore a contar de lo plus tarde) e un libro de tasca del Litteras de Madame de Sévigné; io cammina trans le Parco de Montsouris ubi flore le jasmines tarde, io stoppa sub le cedros libanese olfaciente le odor del resina; saltante in le mundo subterrane del metro ubi io incontra phantasmas e homines...

                      E tote le tempore io pensa al testimonio que io debera dar, a lo que finalmente non essera plus que alicun parolas de mi vita human, de mi crimine nulle in le mundo... Nulle problema, si io solo saperea ubi comenciar! De illo que ha essite vidite pridem, in le centurio passate, in un fenestra del prime etage de un domo de elementos. In le fenestra que granmatre non me ha jammais lassate aperir? O de Amsterdam, del citate criminal e meraviliose? O del poubelle ubi io ha justo jectate un jornal con le nomine de Franz con litteras crasse. De illo que esseva e totevia esse, si esse, iste vertigo, iste cecation, iste insolation!

                      Si, insolation, si io comencia arbitrarimente, io comencia del sol, il esseva le sol que io desirava, mi desiro persequeva le sol. E a cause de mi deseo io ha arrivate ci, in iste citate ubi tanto ricchessa e beltate del mundo ha essite colligite, le fructos del sol, como anque tanto feditate, pena e miseria que a pena poterea esser compensate con auro e diamantes. Io ha arrivate in le citate, ubi tu ha apparite ante me, pro contar te mi historia.

                      Mi historia! Como in le jornos passate: un historia contate in le lumine dansante de candelas, sin initio e sin fin, un historia lente e terribile ubi on pote incontrar bestias lacerante, serpentes parlante e fees.

                      Ma tu non ha apparite de un tempesta al lumine de un candela e tu non es un vetule con un barba gris, al contrario tu es juvene e desirabile, tu es mi speculo, mi sosia, mi contrario, e un dominica tu ha apparite ex le lumine del sol frigide que incirculava totes que habeva stoppate ante le vitrinas e super le terasses de caffes: le figuras irreal de dominica que ha essite assemblate per le ruito insan del cloccas de St. Eustache, Notre-Dame o St.Merri. Ille dominica tu ha apparite del vacuo que me habeva molestate de mi infantia, del lumine de meridie que ha le gusto de un wafla. Tu ha apparite del tabula a mi latere ubi tu habeva sedite tote le tempore ma io non habeva te vidite pois que le sol me brillava in le oculos. Tu ha subito apparite de iste corrosive liquide a evolution de photographias, totevia obscur ma jam excitative, tu ha mittite tu bira super mi tabula, reguardate in mi oculos e tu ha dicite...

Ergo: io ha venite persequiente le sol „del nord supra” como on dice ci. Io veni del pais ubi le sol es un rar diamante, un moneta de auro incredibile que es examinate in le lumine del igne e probate con le dentes ante que on osa creder su oculos. In le autumno le sol es celate in un fossa de terra con patatas e caules e in le primavera quando il es portate in le jardin, illo ha le odor venose del blanc germines de patatas; le odor plena tote le jardin usque le bordo del foreste.

                      Usque le bordo del foreste! Perque es inevitabile que un foreste borda le jardin. Un foreste obscur e frigide ubi infantes cerca oxilides, parve folios acide, pro appaciar lor fame de vitaminas in mayo, illes los gluttonisa e lor oculos brilla in le tenebras de abietes como brilla le oculos de animales silvestre.

                      Quando un homine senti su hora de morte approchar, ille se traina in le foreste con su ultime fortia e se jecta super le radice de un abiete. In locos assi non cresce musco ma le terra es coperite de aciculas brun que conserva le pneuma glacial de hiberno tote le estate e quando illos se decompone lentemente, illos secreta un odor acide e frigide de morte. On dice que la le anima de homine deveni un avette que es nominate pollicette e que canta in le bosco con su voce miraculose e delicate ma nemo non lo vide jammais. Quanto al corpore, on non parla de illo. Non importa ille vetule cosa! Forsan le animales silvestre rumpe le ossos. Illes que son totevia vive non face un sol passo in le bosco, illes son vive e prefere remaner assi! Illes rompe su ungues fodiente le dur facie de terra. Le facie es o de argilla o de sablo fin – troppo sic o troppo humide – e in le autumno illo reluctante da un pauc de secale, patatas e de feno pro le vacca e toto isto deberea bastar tote le hiberno usque le sol retorna penibilemente.

                      De duo lateres le pais es bordate per un mar basse e petrose. In le hiberno illo es coperite con un coperculo como un olla de caule piccate; in su nebulas le pharos contorna lor lumines ma nonobstante le naves naufraga perque illos non pote resister al tentation de morte e le tentation es magne ci, que tu lo sape.

                      E al tertie latere le exito es blocate per un laco magne ubi magne piscatores con barbas rubie pisca parve pisces argentee pro ganiar le vita.

                      E al quatre latere, al latere del sol (via le qual io ha fugite), resta plure regnos pobre e obscur que plora sin fortia a causa de lor historia que es nascite morte.

                      „Deo in le celo, cesare longe”, assi on dice ci, ha semper dicite e dicera durante que il habera alicuno a dicer perque le parola de Deo non ha jammais essite plus que murmuration nulle, como le lacrimas de orphano que lava le terra in le autumno usque le camminos deveni fango impenetrabile. E le commandos de cesare non ha jammais volite dicer altre cosa que agonia e attrupption de milites.