MERHABA. BIR ZAMANLAR BEN DE SIZLER GIBI, TEK GECELIK BIR HATANIN SONUCU OLARAK, AYLARCA SUREN KABUSLARIN ICINDE BULDUM KENDIMI. VE SONUNDA NEGATIF CIKTIM. FAKAT HAYATIMIN EN KOTU DONEMINI YASADIM. O SIRADA HACETTEPE FORUMUNDA PIER, ANKSIYETE HAD SAFHADA, TEDIRGIN VE SOS NICKLI ARKADASLARLA COK SEY PAYLASTIK. USTELIK COK DA ARASTIRMA YAPTIK.
ILK OLARAK ANLADIGIMIZ ACI GERCEK SU OLDU:
TURKIYE�DEKI DOKTORLAR, AIDS KONUSUNDA ONEMLI OLCUDE CAHILDIR. BU BIR OLCUDE AIDS'IN BIZIM MEMLEKETIMIZDE 'BUYUK' BIR SORUNA DONUSMEMIS OLMASIYLA ILISKILIDIR. DOKTORLAR DA BU KONUDA KENDILERINI GELISTIRMEK ICIN BIR SEYLER YAPMAMAKTADIRLAR. SAHIP OLDUKLARI BILGILER, 15-20 YIL ONCESININ DERS NOTLARINDAN GELMEKTEDIR. HATTA DAHA GUNCEL BILGILERE SAHIP OLMASI GEREKEN ENFEKSIYON HASTALIKLARI UZMANLARI BILE BU KONUDA YETERSIZ KALMAKTADIR. AIDS DERNEKLERI BASKANLARI BILE, KIMI ZAMAN GERCEKTEN COK UZAK YORUMLARDA BULUNMAKTA, BIRBIRIYLE CELISEN BILGILER VEREBILMEKTEDIR. BU DURUM DA, OLESIYE KORKU ICINDE YASAYAN, HER BIR GUNU DEGIL, HER BIR SAATI KABUSLARLA GECEN BIZIM GIBI INSANLARI DAHA FAZLA KORKUTMAKTAN BASKA ISE YARAMAMAKTADIR.
BUNUN SONUCUNDA, KOLLARI SIVAYIP, TURKIYE KAYNAKLI BUTUN BILGILERE KULAGIMIZI TIKAYARAK, YABANCI KAYNAKLARA BASVURDUK. KENDIM DE UNIVERSITEDE ARASTIRMALAR YAPTIGIM VE BU KONUDA TECRUBELI OLDUGUM ICIN, ARASTIRMAMI HER ASAMADA DAHA DA DERINLESTIRDIM. YALNIZCA KONUYLA ILGILI AMERIKA VE AVRUPA KAYNAKLI WEB SITELERINI DEGIL, WHO, CDC, KIZILHAC GIBI ULUSLARARASI KURULUSLARIN BELGELERINI DE INCELEDIM. ULASTIGIM BILGILER, TURKIYE�DEKI DOKTORLARDAN DUYDUKLARIMIZDAN FARKLIYDI. USTELIK BIRCOK ACIDAN DA RAHATLATICIYDI. FAKAT BUNUNLA DA YETINMEYIP, TIP DERGILERINDEN DOKTORLARIN KENDILERININ YAZDIKLARI VE OKUDUKLARI MAKALELERE VE KITAPLARA ULASTIM. ORADAN EDINDIGIM BILGILERI DE GUNBEGUN, BELIRTICI NICKIYLE HACETTEPE FORUMUNDAKI ARKADASLARLA PAYLASTIM.
SONUNDA ELIMDE COK BUYUK BIR ARSIV OLUSTU. BU BILGILERDEN, BENDEN SONRA AYNI SORUNLARI YASAYACAK ARKADASLARIN DA YARARLANABILMESI ICIN BU SITEYI KURDUM.
BU SITEDEKI BILGILER, UZUN ARASTIRMALAR VE BELGELERIN INCEDEN INCEYE KARSILASTIRILMASI ILE OLUSTURULMUSTUR. INGILIZCE BILEN KISILER, GONULLU YA DA RESMI KURULUSLARIN INTERNETTEKI SITELERINE GIRDIKLERINDE, ZATEN BU BILGILERIN DOGRULUGUNU GOREBILIRLER.
HEPINIZE GECMIS OLSUN DIYORUM VE SON OLARAK SU BILGIYI VERMEK ISTIYORUM: HACETTEPE FORUMUNDA YAKLASIK 1 YILIMI GECIRDIM. BU BIR YIL ICINDE (BENIM GIBI) COK SAYIDA "AIDS" OLMUS OLDUGUNA INANMIS INSANLA KARSILASTIM. FAKAT BUNLAR ARASINDA, TEK BIR KISI DISINDA TEST SONUCLARI "POZITIF" CIKANA RASTLAMADIM. BU BANA SUNU GOSTERDI: 1. ASLINDA AIDS�IN BULASMASI COK KOLAY DEGIL. 2. TURKIYE�DE AIDS ORANLARI GERCEKTEN COK DUSUK. 3. ASLINDA GERCEKTEN AIDS KAPAN INSANLAR, HICBIR SEYDEN HABERI OLMAYANLAR. DIGERLERI (BIZIM GIBILER), BIRAZ OKUMA YAZMA BILDIGI, BIRAZ INTERNETTEN ANLADIGI ICIN BELIRTILERI FALAN YORUMLAYARAK KENDINI PANIGE SOKANLAR.
EN SON, TUM BU OLAYLARLA ILGILI OLARAK NE OGRENDIN DIYE SORARSANIZ, SUNU SOYLERIM: "BELIRTILER HICBIR SEYDIR" YANI BANA BIRI YUZ TANE AYRI AIDS SEMPTOMUYLA GELSE BILE, UMRUMDA BILE OLMAZ. CUNKU PSIKOLOJI BUNLARIN TUMUNU URETME YETENEGINE SAHIPTIR VE YUZBINLERCE AYRI MIKROP TURU, ZATEN AYNI BELIRTILERE NEDEN OLABILIR. BUNUN ILLA DA AIDS OLMASINA GEREK YOKTUR. O NEDENLE ONEMSEMENIZ GEREKEN TEK SEY, "TEST SONUCUNUZDUR"
SORULAR / CEVAPLAR
1. Riskli bir iliskiye girdim ve AIDS oldugumu dusunuyorum. Ne yapabilirim?
AIDS, HIV virusunun vucuda girmesinden yillar sonra ortaya cikan bir durumdur. HIV+ insanlar yillar boyunca turp gibi saglikli yasarlar. Dolayisiyla sorunuz dogru degil. HIV mikrobuyla enfekte olduktan hemen sonra AIDS olmazsiniz.
2. Peki HIV virusunun bulastigini nasil anlayabilirim?
Eger bir supheniz varsa, yapmaniz gereken tek sey test olmaktir. Fakat once sunu soralim: HIV virusuyle enfekte oldugunuzu nereden biliyorsunuz? Once sunlari okuyun derim:
1. Avrupa ve Amerika ile karsilastirilinca Turkiye�de HIV+ insan sayisinin dusuk oldugu gorulur. Dolayisiyla beraber oldugunuz kisinin HIV+ olma ihtimali cok yuksek degildir. Bu da HIV riskini onemli bir olcude dusurur.
2. HIV, cok korkutucu bir imaja sahip oldugu icin, sanki cok guclu ve tehlikeli bir virus gibi algilanir. Halbuki virus son derece zayif ve gucsuzdur. Ornegin HEPATIT-B virusu vucut disinda HIV virusune gore cok cok daha uzun sure yasayabilir. HIV ise dis ortamda cok kolay bir bicimde olur. Cunku kirilgan ve zayiftir. HIV'i kafamizda boyle korkunc tasarladigimiz icin, sanki her iliski HIV bulasma riskini tasiyormus izlenimi ediniriz. Halbuki yapilan deneyler gosteriyor ki, bir erkek HIV+ bir kadinla 1000 kez iliskiye girerse, bunun yalnizca 8'inde enfekte olur. Yani HIV+ oldugu kesin bir kadinla iliskiye girdiginizde bile, tek bir iliski icin riskiniz %80-90 filan degil; %0,0005�dir (Kadinin riski biraz daha buyuk olsa da; yine %1�e ulasmaz).[1] Ustelik, tum bunlara sunnetli olmanin avantajini ekleyin. Yapilan arastirmalar gosteriyor ki, sunnetli olmak HIV enfeksiyonu riskini "6" kat dusurmektedir. Bu da eklenince, demek ki tek bir iliskinin riski, son derece dusuktur. (2006 yilinin Nisan ayinda, Dunya Saglik Orgutu Afrika'da AIDS'in yayilmasini buyuk olcude engelleyebilmek icin, sunneti yayginlastirmayi onerdi.)[1A] Bu rakamlari vermekteki amacimiz, AIDS�i tehlikesizmis gibi gostermek degildir. AIDS ciddi bir tehlike olmayi surdurmektedir. Buradaki amac, kafamizdaki 'hayali' korkulara biraz olsun engel olmaktir. Yani, isler o kadar da gorundugu gibi degil diyebilmektir.
3. Sekiz aydir kendimi berbat yorgun hissediyorum. Ayrica deride dokuntu, zayiflama, dilde lekeler gibi cok sayida AIDS belirtisi tasiyorum. Testlerim negatif cikiyor; ama ben bu belirtiler yuzunden AIDS oldugum fikrinden kurtulamiyorum.
En basta sunu soyleyebilirim ki, durumunuz gercekten negatif oldugunuzu gosteriyor. Bunun birinci nedeni, testlerinizin negatif cikmasi. Ikinci nedeni ise, belirtilerinizin HIV enfeksiyonuyla ilgili degil, AIDS ile ilgili olmasi. Sekiz ayda, AIDS belirtisi gostermek imkansizdir. Bunu biraz daha aciklayalim.
AIDS, birkac asamadan olusur. Ilk asama enfekte olma asamasidir. Ikinci asama, Akut Hiv Enfeksiyonu (Diger isimleri: Serokonversiyon Hastaligi; Pencere Donemi Hastaligi; Akut Retroviral Sendrom) asamasidir. Bu asama, virusun kapilmasindan 2-4 hafta sonra cikar. Grip benzeri bir belirtiler toplulugudur. En yaygin belirtisi, atestir (37.7 ve ustu). Digerleri, bogaz agrisi, boyun, koltukalti ve(ya) kasiklardaki lenf bezlerinin sismesi, kas agrisi, deri dokuntusu ve gece terlemeleri. Belirtiler genel olarak birkac gun de surebilir[2], on dort gune de uzayabilir.[3] Ama aylarca ve yillarca surmez. Cunku belirtilerin kaybolmasindan sonra hasta ucuncu asamaya, yani Asemptomatik Evre�ye girer. Bu evre, ortalama on yil (ya da daha fazla) surer. Sonra hasta, asil asamaya, yani AIDS asamasina gecer ve vucudunda sizin saydiginiz belirtileri kalici ve agir bicimde yasamaya baslar.
Demek ki en basta vucut, HIV mikrobuna karsi kisa sureli bir tepki verir; bunu biz GRIP gibi hissederiz. Sonra bu kisa hastalik donemi kaybolup gider. Dolayisiyla BELIRTILER HICBIR SEYDIR; TEST HER SEY.
4. Gosterdigim belirtiler psikolojik olabilir mi?
Gosterdiginiz belirtiler, o kadar yaygin ve her hastalikta bulunan belirtilerdir ki, bunlarin baska bir hastaliktan kaynaklanmasi cok mumkundur. Ayrica bunlarin psikolojik olmasi da ayni derecede mumkundur. Bunun uzun uzadiya aciklamasini yapmaya gerek yok. Bugun Amerika�da yuz binleri bulan sayida insan, HIV+ olmadiklari halde, testleri surekli negatif ciktigi halde, AIDS belirtileri yasamakta ve bu yuzden tedavi gormektedir. Bunun tip dilinde adi bile konmustur: "WELL WORRIED PERSON" (Asiri Endise Hali Icindeki Kisi) ya da "AIDS PHOBIA" (Aids Fobisi). Neden siz de o insanlardan biri olmayasiniz ki?
Onemli Bir Riski Olmamasina Karsin HIV Semptomlari Gosterenlere Iliskin Onemli Bir Not
Bana HIV enfeksiyonunun baslangiçtaki belirtileriyle ilgili soru soran çok sayida kisi oluyor. Bunlarin çogunda herhangi bir HIV riski bulunmuyor. Fakat daha çok, bir seks isçisiyle beraber olmanin gerginligini yasiyorlar. Çogunun testi negatif çikiyor ve pencere donemini de geçmis bulunuyorlar. Çok çesitli belirtiler yasadiklarini soyluyorlar; ki bunlarin bazilari son derece guçlu belirtiler. Bana gore bu durumun onemli nedenlerinden biri, bu kisilerin endiseye kapildiktan sonra HIV virusu hakkinda çok sayida sey okumalari. Bu insanlar hiv negatif olduklari için, yasadiklari endise ile hiv belirtileriyle ilgili ogrendikleri veriler arasinda mantiksal bir bag oldugunu dusunmek lazim. Ornegin, belirli bir semptomu okuyup ogrendikleri gun ishal oluyorlar.
Psikanalizin tarihi, hiçbir organik nedeni olmadigi halde (yani testleri negatif çiktigi halde) guçlu fiziksel belirtiler ureten çok sayida insanin hikayesiyle doludur. Bu fiziksel belirtiler de psikolojik bir mudahaleye dek kalici oluyorlar. Bazi insanlar (hastalik hastasi olarak adlandirilanlar) bu durumu omurleri boyunca yasiyorlar. Her belirtiyle birlikte endiseye kapilip, kendilerini ciddiye alacak bir doktor bulmak için kapi kapi dolasiyorlar. Insan iliskilerinde birçok kayba ugradiklari gibi, zamanlarini ve duygusal enerjilerini bosa harcayan ve hastaliklarini kimliklerinin bir parçasi haline getiren bu insanlar için en kahredici yan ise, hasta olmadiklarini kabul etmelerinin çok çok zor hale gelmesidir.
http://hivinsite.ucsf.edu/insite?page=ask-01-03-17
PSKÝYATRIST Prof. Dr. Nevzat Tarhan, "Stresi Mutluluga Donusturmek" adli yeni kitabinda, stresin ve AIDS�in vucut savunma sisteminde benzer etki yaptigina dikkat cekti. Tarhan, stresin vucutta bagisiklik sistemini koruyan T hucrelerini ureten "Cytokin" maddesini azalttigini belirti. Ayni etkiyi AIDS hastaligina yol acan HIV virusunun de yaptigi hatirlatilarak, bu yolla vucudun bagisiklik sisteminin coktugu belirtiliyor.
Bu haberden anlasilmasi gereken sey su. Bildiginiz gibi hiv, bir hastalik degildir; yani kendi basina hastalik uretmez. HIV, bagisiklik sistemini cokertir. Bagisiklik sistemi coktugunda, bazi deri hastaliklari, agrilar ve enfeksiyonlar ortaya cikar. Stres de bagisikligi cokerttigine gore, HIV'in neden oldugu hastaliklara neden olmasi cok mumkundur. Dolayisiyla, bende bir suru belirti var, ama hala negatif cikiyorum diyenler, durumu bir de bu acidan dusunmeli bence.
5. Beni en cok endiselendiren sey, konustugum bazi doktorlarin 'bir yila' kadar testlerin dogru sonuc vermeyebilecegini soylemis olmasi.
Bu konuda ne yazik ki Turk doktorlarina (bazi ozel kuruluslari ve bu kuruluslarda calisan saygin doktorlari tenzih ederek) guven duymamanizi onerecegim. Cunku onlarin sahip olduklari bilgi, yillar once ellerinde gezdirdikleri ders notlaridir. Kendi deneyimimden biliyorum: Soru sormaya gittigim onlarca doktorun, bu konuda tek bir yeni makale bile okumadiklarini anlamistim. Hatta web sitelerine girip kisa bir arastirma bile yapmadiklari ortadaydi.
6. Peki, gercek test suresi nedir?
Öncelikle burada bahsettigimiz testin, ANTIKOR testi (Elisa ve EIA diye bilinir; ama ayni guvenilirlikte daha bircok baska test vardir) oldugunu soyleyerek baslayalim. Yani P24 gibi dogrudan viruse bakan ve uc hafta icinde kesine yakin sonuc veren testten bahsetmiyoruz.
HIV virusu vucuda girdikten sonra, vucut da ona tepki olarak ANTIKOR uretir. Bu asamaya "PENCERE DONEMI" denir. Pencere donemi bitmeden, testler vucuttaki antikoru algilayamaz. Bu pencere donemi, kisiden kisiye degisiklik gosterir. Ama uluslararasi saglik kuruluslari, tum bu kisisel farkliliklari da kapsayacak sekilde, pencere donemi icin 'maksimum' bir sure belirlemistir. Bu sure 'UC AY'dir. Pencere doneminin UC AY oldugunu duyan kimseler, sanki antikorun insanlarin tumunde 90. gunde ortaya ciktigi gibi yanlis bir izlenime kapilirlar. (Bu yüzden de, ya benim ki birkaç gün daha sarkýp, 91. ya da 95. gune uzarsa diye endiþe ederler.) Halbuki durum bu degildir. Bir odaya, 100 tane HIV virusu kapmis insani koyalim ve her gun test yapalim. Bunlarin diyelim ki %45'i, 35. gunde; %25'i 50. gunde; %15'i 65. gunde; %10'u 75. gunde; %5'i de 90. gunde pozitiflesirler. Bu su demek oluyor: UCUNCU AY siniri, 'en gec antikor ureten bunyeyi' de hesaba katarak dusunulmus 'maksimum' sinirdir. Dolayisiyla 2. ayda alinmis bir 'NEGATIF' sonucu, cok degerlidir.
Bazi yabanci sitelerde (ozellikle tutucu Amerikan kaynakli sitelerde), 6. Ay diye bir sureye de rastlamaniz mumkundur. Bu, cok riskli durumlar icin onerilmektedir. Diyelim ki karsinizdaki kisinin kesin olarak HIV+ oldugunu biliyorsunuz. Ama ucuncu ay testiniz negatif cikti. O zaman Amerikan Saglik Kuruluslari diyor ki, "Belki de siz gec antikor ureten nadir insanlardan birisiniz. O yuzden Altinci Ayda bir daha test olmanizda fayda var." Ama unutmayin; bu ancak COK KESIN BIR RISK varsa oneriliyor. Avrupali kuruluslar ise, ucuncu ay testini kesinlikle yeterli buluyorlar. Simdi asagidaki verileri bir inceleyin:
► AIDS Savasim Dernegi�nin UNICEF ile ortak bastirdigi brosurde, sure 3 ay olarak verilmektedir.
► New York Saglik Mudurlugu�nun hazirladigi brosurde soyle deniyor: "New York�ta kullanilan hiv antikor testlerinde, enfekte olmus insanlarin neredeyse tumu bir ayda pozitif cikmaktadir. Hatta bunlarin cogunlugu, daha bile kisa surede pozitif sonuc vermektedir."[4]
► Bir saglik sitesinde, ortalama antikor ureme suresi 24 gun olarak verilmektedir.
http://www.healthmantra.com/aids-win.htm
► California AIDS Merkezi'nin 1998'de yayinladigi rehber %96'dan daha fazla sayida insanin, 2 ile 12 hafta arasinda pozitif sonucu eline alacagini soyluyor. Cok nadir bazi durumlarda, bunun alti aya uzayabilecegi belirtiliyor. AIDS Saglik Projesi (ABD) danismanlari, ortalama sureyi 25 gun olarak veriyorlar. AIDS Update 98 adli brosur, "Cogu ornekte, HIV antikorlari 6 ile 8. haftada gorunur hale gelirler" diyor.
http://www.thebody.com/sfaf/hiv_testing.html
► Bu konuda son derece zengin bir arsivi olan HIVinsite web sitesi, sureyi 6-12 hafta olarak belirliyor. http://hivinsite.ucsf.edu/InSite?page=kb-02-02-01
► Amerikan Seattle & King County Kamu Sagligi Sitesi, soyle diyor: �Cogu insan, saptanabilir antikor duzeyine 4-6 hafta icinde gelir. Bazi insanlarin daha uzun surebilir; ama neredeyse %99'u uc ay icinde antikor uretmis olur. Üc ayi gecen serokonversiyon olaylari cok cok nadirdir.�
http://www.metrokc.gov/HEALTH/apu/healthed/background/testing.htm
► AIDS servislerinde ve laboratuarlarinda calisan doktor ve virologlarin (Dr. Sindy Paul, Evan M Cadoff, Eugene Martin) yazdigi, "Rapid Diagnostic Testing for HIV � Clinical Implications" (Bussines Briefing: Clinical Virology & Infectious Disease, 2004) adli makalede, pencere donemi 30-60 gun olarak veriliyor.
http://www.touchbriefings.com/pdf/1043/Paul_edit.pdf
► San Fransisco AIDS Dernegi, soyle diyor: "Uc aylik pencere donemi, insanlarin tumu icin normal suredir. Bu insanlarin cogu, uc ile dort hafta icinde saptanabilir duzeyde antikor uretir. Cok, cok nadir (cok cok az ornekte gorulmustur) durumlarda, bir insanin antikor uretmesi alti ayi bulabilir."
http://www.sfaf.org/aids101/hiv_testing.html
► http://www.dmt123.com/disease-aids/4835-aids.html sitesinde, bir Amerikali bir diger Amerikali olan Dr. Francisco'ya soyle yaziyor: "Forumdaki herkes, pencere doneminin uc ay mi alti ay mi oldugunu tartisiyor. Ben Ingiltere HIV Rehberi'ni okudum. Orada, Ingiltere'nin butun labarotuarlarinda on yildir 'uc ay kuralinin' uygulandigini ve bunun yanlis oldugunu gosteren hicbir olayin rapor edilmedigini yaziyor. Peki Ingiltere HIV Rehberi bunu derken, Amerikan CDC (Center of Disease Control) kurumu neden Altinci ayda bir daha test olun diyor?"
Kendisi de HIV+ olan ve yillardir bu konuda danismanlik yapan Dr. Fransisco soyle cevap veriyor: "CDC, Amerikan Hukumetinin bir koludur. Su anda bizi kimlerin yonettigine bak sadece (BUSH'u kastediyor); baska sey soylememe gerek var mi? Sanirim yok. Ingiltere HIV Rehberi'ne bu acik ve net ifadesi icin BRAVO diyorum."
► http://www.medhelp.org sitesinin doktoru, 6. hafta sonucunu yuzde yuze yakin bir sonuc olarak degerlendiriyor.
► Kizilay, antikorlarin tespit edilme suresini 2-6 hafta olarak veriyor.
http://www.kizilay.org.tr/channels/1.asp?id=118&prev_place=&cps=0&cpp=1
► Kizilhac, antikorlarin tespit edilme suresini en gec 70 gun olarak veriyor.
http://www.redcross.org/services/biomed/blood/supply/nucleic.html
► Amerikan Kamu Sagligi Kurumu'nun Test Kilavuzunda, 1985-90 yillari arasinda kullanilan antikor testinin pencere doneminin ortalama 45 gun oldugu soyleniyor. Fakat gunumuzdeki testlerin, bunu 20 gun daha dusurerek, 25 gune indirdigi belirtiliyor. http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/00040546.htm
► BERNARD WEBER, EL HADJI MBARGANE FALL; ANNEMARIE BERGER ve HANS WILHELM DOERR'in birlikte yazdiklari "Reduction of Diagnostic Window by New Fourth-Generation Human Immunodeficiency Virus Screening Assays" (Journal of Clinical Microbiology, Aug 1998, s. 2235-2239) adli makalede, pencere donemi ortalama 10.2 gunden ile 27.4 gune kadar diye belirtiliyor.
► Michigan Universitesi (ABD) HIV-AIDS Tedavisi Bolumu uzmanlarindan Mark Cichocki, hiv virusuyle enfekte olduguna inanan insanlar icin uzmanlarin ilki 6. hafta, ikincisi de 12. hafta olmak uzere iki test onerdigini soyluyor ve ekliyor; eger ucuncu ayda negatifseniz, enfekte olmadiginiza inanabilirsiniz.
http://aids.about.com/cs/hivtesting/f/hivnegative.htm
► 16 Kasim 1994'de bir araya gelen Kanada saglik kuruluslari (genelde Amerikan gelenegini izlerler), pencere donemiyle ilgili ulusal duzeyde ortak bir karar almak üzere bir araya geliyorlar ve mevcut vakalari inceliyorlar. Bildirgenin sonuc cumlesi soyle: "Pencere donemine dair belirsizliklere ragmen, bizce surasi aciktir: HIV ile enfekte olmus insanlarin buyuk cogunlugu, 2-6 haftada saptanabilir oranda antikor uretmektedir. %97'den fazlasý, uc ay icinde pozitiflesecektir. Riskli davranisda bulunan kisiye, ucuncu ay testi negatif geldiginde danismanlik yapilmali ve enfeksiyon kapmadigi soylenmeli, fakat tam anlamiyla emin olmak istiyorsa 6. ayda testini bir kez daha tekrarlamasi onerilmelidir."
http://www.phac-aspc.gc.ca/publicat/ccdr-rmtc/95pdf/cdr2124e.pdf
► HIV+ insanlarin dayanismasi icin kurulmus thewellproject sitesinde, "testin pozitif gelmesi 12 haftayi bulabilir" ifadesi kullaniliyor. http://www.thewellproject.org/en_US/HIV_The_Basics/What_is_HIV.jsp
► HIV+ insanlarin kurduklari ve yuruttukleri, cokca uyesi olan Aidsmeds sitesinde, hiv antikor testi icin soyle deniyor: "Hiv ile enfekte olanlarin cok buyuk cogunlugu 4-6 hafta icinde antikor gelistirir. Bazilari icin bu sure daha uzun surer. Bu yuzden, kesin bir sonuc elde etmek icin, 3 ay beklemek zorunludur. Bazý test merkezleri, 6. ayda da test olmayi onermektedir. 6. ayda pozitiflesme olayi, %1�den azdir. Antikorlarin altinci aydan sonra uremesi ise, asiri derecede nadir bir olgudur." http://www.aidsmeds.com/lessons/HIVtests.htm
► Avustralya Ulusal Aids Kuruluslari Federasyonu ve Ulusal Aids Hastalari Birligi'nin birlikte hazirladiklarý dergide cikan "New Hiv Test to Determine Recent Seroconversion" baslikli makalede soyle deniyor: "Elisa (enzyme-linked immunosorbent assay) testi, antikorlari enfeksiyondan uc ila dort hafta sonra algilar."
► Wikipedia internet ansiklopedisinin 'Pencere Donemi' maddesi soyle: "HIV icin pencere donemi, genelde cogu insan icin 3 aydir. Bir hasta, normalde 4-12 haftada antikor uretir; ama hepsi degil. Hastalarin %99'u uc ay icinde antikor gelistirir. Pencere doneminin alti aya uzamasi, oldukca nadir bir durumdur. Bunlar cok nadir rastlanabilecek vakalardir. Ucuncu ayda alinan sonuc, bu yuzden kesin olarak gorulur; 6. aydaki test, kafanizi tamamen rahatlatmak icin yararlidir."
http://en.wikipedia.org/wiki/Window_period
► Bulgaristan'da yasayan HIV+ insanlarin kurduklari sitede, aynen soyle deniyor: "Olasi bir bulasmadan alti hafta sonra yapilacak testin gecerliligi ortalama %98'dir. On iki hafta sonraki testin gecerliligi ise %100'dür. Yani on iki hafta sonra negatifseniz, bunun anlami %100 negatif oldugunuzdur." http://www.hiv.bg/eregsmitadur.english.htm
►Asagidaki yazi, Washington Universitesi, AIDS ve CINSEL YOLLA BULASAN HASTALIKLAR MERKEZÝ�nde Profesor olan H. Hunter Handsfield tarafýndan yazilmistir.
http://www.medhelp.org/forums/hiv/messages/558.html
Dusuk riskli bir iliski dusunun; yani karsidaki partnerin hiv olup olmadigi belli olmasin. Kisinin HIV kapma olasiliði 100.000�de 1�dir. Simdi sunu dusunun: 4. Haftada olunan hiv testi, %95 dogruluk tasir; 3. ayda olunan hiv testi %99.9 dogruluk tasir. 4. Haftada negatif sonuc alan bir kisinin, HIV tasiyabilme ihtimali 0.00001 x 0.05 = 0.0000005�dir. Yani 10 milyon�da 5 ihtimal vardýr. Ya da soyle diyelim, 2 milyonda 1 ihtimal. Yani 0�a cok yakin bir olasilik.
Simdi yüksek riskli bir iliski dusunelim. (Yani hiv oldugu belli olan biriyle korunmasiz anal sekse giren escinsel, ya da hiv virusu tasiyan biri tarafindan tecavuze ugrayan bir kadin). Burada hastaligin bulasma ihtimali 100�de 1�dir. Bu kisinin 4. Hafta testinde negatif ciktigini dusunelim. Test negatif cikmasina ragmen bu kisinin hiv tasima ihtimali, 0.01 x 0.05 - 0.0005�dir. Yani 2000�de 1. Oldukca dusuk bir oran. Ama tam anlamiyla emin olmak icin yeterli degil. Cunku bircok insan bu 2000�de 1 riski bile kabul etmekte zorlanacaktir. Bu kisinin ucuncu ay testinden de negatif ciktigini dusunelim. Bu sonuca ragmen bu kisinin hiv tasiyabilme ihtimali, 0.01 x 0.001 = 0.00001, yani 100 bin�de 1 þanstýr.
Anlayacaginiz, ayni test, farkli durumlar icin farkli oranlar veriyor. Eger risk cok yuksekse, tam olarak emin olmak icin mumkun oldugunca gec test olmak gerekiyor; yani 8. haftada ve 3. ayda. Eðer risk daha dusukse, bu kadar uzun beklemeye gerek yok.
Test olmak icin uc ay kadar uzun bir sure bekleyip beklememek size kalmis. Ama cogu insan icin, 4-6. haftada olunan bir test, kafi gelecektir. (Eger siz, milyonda 1�den az olan bir ihtimal yuzunden hala endise etmeye devam edecekseniz, o zaman size tavsiyem lutfen araba kullanmayin, trafigin yogun oldugu yollarda karsidan karsiya gecmeyin ve asla ucaga binmeyin. Bunlarin tumu, cok daha buyuk risk tasir cunku.)----------------------
Zaten uc ayi gecmis vakalarin cok cok nadir oldugu, bir yillik arastirmam sonucunda bu konuda topu topu uc vakaya rastlamis olmamdan da belli.[5] Bunlar da zaten, tip dergilerine 'cok ilginc bir vaka' diye konu oluyor. Yani o cok nadir orneklerden biri oldugunuzu aklinizdan cikarmaniz gerekiyor. Asagida, bazi hiv+ kisilerin pencere donemini ne zaman tamamladiklarini okuyacaksiniz.
ORNEK OLAYLAR
► Mark06 � 20 yasindayim ve 6 hafta once, tecrube olsun diye escinsel bir iliski yasadim. Iki hafta sonra grip benzeri belirtiler basladi � sisen lenf bezleri, bas agrisi, bogaz agrisi ve sonunda ates ile bitkinlik. Internete baktigimda bunlarin hiv semptomlarý oldugunu gordum ve dun test olmaya karar verdim ve sonucum pozitif cikti.
http://forums.poz.com/index.php?topic=3767.0
http://forums.poz.com/index.php?topic=2526.0
► dj1979 � Virusun bana yaklasik olarak 10 Ocak gibi bulastigini dusunuyorum. Akut belirtiler, uc hafta sonra basladi. 7. haftadaki testim �belirsiz� cikti; 9. haftadaki testim ise pozitif geldi.
► Anonymous � Bulasma olduktan ne kadar sonra pozitif sonucu aldiniz? Bazilarinin yillar surdugunu duydum.
Any � Enfeksiyondan 1 ay sonra.
Thevillebear � Ben enfeksiyondan alti ay sonra test oldum ve pozitif ciktim. Aslinda daha erken de pozitif cikardim ama, enfekte oldugumu zaten bildigim icin daha erken test olmaktan korktum. Pozitiflesme donemi asla yillarca surmez.
► Daisy6205 � Çoðu kiþi tam olarak bilemese de, ben ne zaman enfekte olduðumu biliyorum. Hastalýk bana Nisan ayýnýn sonu, Mayýs�ýn baþý gibi bulaþtý. Aðustos�un sonunda pozitif sonucum geldi.
http://www.thebody.com/Forums/AIDS/Labs/Current/Q178549.html
8. Son olarak sunu sormak istiyorum: Opusmeyle HIV gecer mi?
New York Saglik Mudurlugu'nun hazirladigi brosurde, aynen soyle deniyor: "Derin opusme sirasinda hiv virusunun gecmesi mumkun, ama asiri derecede zor bir ihtimaldir. Boyle belgelenmis tek bir vaka vardir: Bir kadin, yeni dislerini fircalayan ve disleri kanayan HIV+ bir erkekle korunmali iliskiye girmis, defalarca opusmus ve enfekte olmustur. Kadinin da dis hastaliginin olmasi muhtemeldir. Bu acidan sunu vurgulamakta onem var: HIV salyadan gecmez; dogrudan �kandan-kana� gecer."[6] Eger bu konuda tum dunyada belgelenmis 'tek bir vakanin' oldugunu dusunurseniz, ihtimalin ne kadar dusuk oldugunu anlarsiniz.
NOTLAR:
1. Dr. Bob, http://www.thebody.com/Forums/AIDS/SafeSex/Archive/MagneticCouples/Q168365.html adresinde, bir soruya soyle cevap veriyor: "HIV+ biriyle girilen her iliski, HIV enfeksiyonuna yol acar diye bir olay yoktur. Acikcasi, cogu hiv enfeksiyonuna yol acmaz. Su bir gercektir ki, HIV+ bir partnerle iki yil boyunca korunmasiz seks yapip da, yine de negatif kalma ihtimaliniz mevcuttur."
Benim aldigim oranlar baska bir kaynaktandi. Bir baska tibbi dergi (New England Journal of Medicine) daha da ileri gidip, bu oranlari soyle veriyor (Bunun icin bkz. http://hivinsite.ucsf.edu/insite?page=ask-01-01-21 ):
|
POZITIF PARTNERLE GIRILEN HER ILISKININ RISKSEL ORANI | ||||||||||
|
1A. http://arsiv.sabah.com.tr/2006/04/29/gun126.html
2. http://www.aids.org/info/aids-symptoms.html ve http://www.youandaids.org/Consultation%20Room/index.asp?Category=3&ParentCategory=3
3. Bu sitenin verdigi bilgiye gore, 1985 yilinda yeni HIV enfeksiyonuna maruz kalmis 12 hasta yakindan gozlemlenmis. Bunlarin biri hic semptom gostermezken, diger on biri cok benzer semptomlar gostermis. Bunlarin semptomlari da, 4 ile 14 gun arasinda tumuyle kaybolmus. http://patients.uptodate.com/topic.asp?file=hiv_aids/4460
4. http://www.health.state.ny.us/diseases/aids/facts/questions/docs/100questions.pdf (Sayfa 18)
5. Tek tuk gec serokonversiyon ornekleri tip makalelerine konu olmaktadir: Bkz. J Clin Invest, February 2001, Volume 107, Number 3, 341-349; American Society for Clinical Investigation.
Diger bir nadir ornekten, CDC�nin sitesinde bahsedilmektedir: http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/00040569.htm
Thebody sitesi, enfekte olanlarin %95'inin ilk iki ay icinde testten pozitif sonuc aldigini belirtiyor. Kalan %5 ise biraz daha uzun olabiliyor. Alti ayi asan pencere donemi konusunda rapor edilmis tek bir ornegin oldugu belirtiliyor. http://www.thebody.com/nmai/testing.html
6. http://www.health.state.ny.us/diseases/aids/facts/questions/docs/100questions.pdf (Sayfa 13)
LINKLER:
Ingilizce Forumlar:
http://www.healingwell.com/community/default.aspx?c=4
Ingilizce Saglik Danisma:
http://dsc-sexualhealth.com.sg/tpl/qna_stihiv.php (DSC Singapur Klinigi)
http://qa.hopkins-aids.org/forum/main.html?section_id=61 (John Hopkins AIDS Service)
http://www.youandaids.org/Consultation%20Room/index.asp?Category=3&ParentCategory=3
http://www.thebody.com/Forums/AIDS/SafeSex/index.html
HIV+ Kisilerin Kurdugu Siteler:
Turkce: http://www.pozitifyasam.org/
Ingilizce: http://www.aidsmeds.org/
AIDS DANISMA HATLARI
Saglik Bakanligi AIDS Danisma Hatti
0.312.324 15 15
Hacettepe AIDS Tedavi ve Arastirma Merkezi (HATAM)
0.312.310 80 47
Turkiye Aile Planlamasi Dernegi AIDS Bilgi Hatti
0.312.435 20 47-48
Ve son olarak; bizim gibi zamaninda buyuk kabuslar yasamis ve negatif cikmis bir Ingiliz�in actigi site: http://beatnikboy.tripod.com
Create a free website at Webs.com