Ataturk ve Hekimler

ATATURK VE TIBBIYELI HIKMET (BORAN)
Sivas Kongresi toplanmis; ancak bazi delegeler Amerikan mandasinin kabul edilmesini konusmaya baslamislardi. Mandacilik demek bagimsizligi kabul etmeden bir devletin himayesi altina girmek demekti. Sivas’ta Temsil Kurulu’nun kaldigi lise binasinda, 9 Eylul 1919 gecesi manda konusu yeniden tartisildi ve Tibbiyeli Hikmet, Mustafa Kemal’e mandayi kabul edemeyecegini belirtti. Bu olaya tanik olan Mazhar Mufit Kansu anilarinda soyle anlatir:

“... Hikmet isminde Askeri Tibbiye talebesi ve Sivas Kongresi’nde Askeri Tip talebesi delegesi olan bir genc, Istanbul efendi ve pasalarina vatanseverlikte, memleketcilikte, milliyetcilikte rehber ve ornek olacak olcude dogru dusunce, milli inan ve imanin sahibi bulunuyordu.

Bu genc de Pasa’nin odasindaydi. Sanki birdenbire ates ve heyecan kesilmis olarak, yuksek sesle ‘Pasam, murahhasi bulundugum Tibbiyeliler beni buraya istiklal davamizi basarmak yolundaki mesaiye katilmak uzere gonderdiler. Mandayi kabul edemem. Eger kabul edecek olanlar varsa, bunlar her kim olursa olsun siddetle red ve takbih ederiz. Farzi muhal, manda fikrini siz kabul ederseniz sizi de reddeder, Mustafa Kemal’i ‘vatan kurtaricisi’ degil, ‘vatan batiricisi’ olarak adlandirir ve tel’in ederiz,’ diye bagirdi.

Bu gencin yurekten kopup gelen bu sozleri karsisinda hazirunun bircogunun gozleri yasarmisti. Mustafa Kemal Pasa da muteheyyic olmustu.

Heyecanli bir sesle ‘Arkadaslar genclige bakin, Turk milli bunyesindeki asil kanin ifadesine dikkat edin,’ dedi sonra da Hikmet Bey’e donerek ‘Evlat, musterih ol. Genclikle iftihar ediyorum ve genclige guveniyorum. Biz, ekaliyetle kalsak dahi mandayi kabul etmeyecegiz. Parolamiz tektir ve degismez: Ya istiklal ya olum!’

Tibbiyeli genc, hemen yerinden firladi:  ‘Var ol Pasam...’ diyerek Mustafa Kemal’in elini optu.

Kongrede Turk munevver gencliginin oldugu kadar daima ileri ve inkilapci fikirlere alemdarlik etmis, Tibbiye’nin de mumessili olan ve askeri uniformasiyla kongreye istirak eden bu biricik gencin de Mustafa Kemal  alnindan optu.

‘Gencler, vatanin butun umit ve istikbali size, genc nesillerin anlayis ve enerjisine baglanmistir,’ dedi. Ve mecliste hazir bulunan butun murahhaslar da ayni hararetle pasayi teyid ettiler.’’

Mustafa Kemal Pasa yillardan sonra Ankara’da “Acaba bizim Sivas Kongresi’ndeki biricik atesli genc Tibbiyelimiz nerede?” diye sormustu. Hikmet’i mebus yapmak istiyordu. Bulunamadi ve olmus dendi. Oysa ki gecen sene hayatta oldugunu, albay rutbesini ibraz etmis bulunarak bir askeri hastanenin bashekimliginde bulundugunu memnuniyetle ogrendim.”38
Sivas’ta alinan kararla Anadolu ve Rumeli’deki Mudafaa-i Hukuk cemiyetleri birlestirilerek “Anadolu ve Rumeli Mudafaa-i Hukuk Cemiyeti” adini aldi ve Bati Anadolu Kuvayi Milliye Komutanligi’na Ali Fuat Pasa atandi. Sivas Kongresi’nde 7 Eylul 1919’da yapilan ikinci celsede verilen onergede Tibbiyeli Hikmet’in de imzasi vardi.39
 

Mustafa Kemal’in Tibbiyeli Hikmet’i Milletvekili Yapmak Istemesi
Mustafa Kemal ve arkadaslari Sivas’ta 4 Eylul 1919’da baslayan ve 11 Eylul’de sona eren kongrede ancak otuz bir kadar delege saglayabilmisti. Bu delegeler icinde Askeri Tip Okulu’nun ogrencisi Hikmet Bey de vardi. Tibbiyeli Hikmet asker-sivil butun tip ogrencileri adina Ismail Fazil Pasa (Cebesoy) ve Ismail Hami Bey’le (Danisment) birlikte Istanbul’un ucuncu delegesi olarak Sivas Kongresi’ne gitmisti. 

Sivas’tan donen Hikmet (Boran) yakin arkadasi Yusuf Balkan’la birlikte tekrar Anadolu’ya gecip Ankara’ya gitmis ve milli mucadele icin hizmet vermistir. Bir yil sonra Istanbul’a donmus ve tahsilini tamamlamistir.

Yillar sonra Ataturk eski gunleri anarken tip ogrencisi Hikmet Bey’in hemen bulunup mebus yapilmasini emreder. Fakat Hikmet Bey bulunamaz ve oldugu soylenir. Cok uzulen Ataturk, sofrayi dagitir. Oysa Hikmet Bey sagdir ve Anadolu’nun bir kosesinde doktorluk yapmaktadir. Hicbir zaman kendini Ataturk’e hatirlatmak istemez. Ataturk’un olumunden birkac ay sonra Mazhar Mufit Kansu sokakta Hikmet Bey’e rastlar. Boynuna sarilir ve yapilan yanlisligi anlatir.

Aradan yillar gecer, Dr. Hikmet Boran bir gun Balikesir’den mebus yapilmak istenir, ancak “Balikesir’in yabancisidir, Giresunludur,” diye aleyhinde propaganda yapilir. Oysa Hikmet Boran Balikesir -Savastepelidir. Savastepe’nin eski adiysa Giresun’dur. Dr. Hikmet Boran’in oglu unlu sanatci ve spiker Orhan Boran’dir. Dr. Yusuf Balkan, Dr. Hikmet Boran’in kiz kardesiyle evlidir. 1970’te yazar Mahmut Gologlu hastanede Dr. Yusuf Balkan’i ziyaret ederek bu durumu ogrenir.40

Dr. Hikmet Boran hakkinda detayli bilgileri okul arkadasi Dr. Ahmet Selgil, yazar Mahmut Gologlu’na 29 Ocak 1970’de soyle anlatmistir:
“Hikmet cok sessiz, fevkalade hassas, sinirlendigi zaman yikici, kirici fakat arkadaslari tarafindan cok sevilen bir gencti. 1943 yillarinda Halk Partisi tarafindan Balikesir’den milletvekili adayi gosterilmek istendi. Karadeniz Giresunlusudur diye propaganda yapildigindan kaybetti. Zannederim 1944 veya 1945 yillarinda tuberkulozdan vefat etti.
Rahmetli Mazhar Mufit bir gun mecliste anlatmisti. Ataturk sofrada konusurken Hikmet’i hatirlamis. Mebus adayi gosterilmesini soylemis, Mazhar Bey de ‘Pasam Allah sizlere omur versin, Hikmet oldu,’ demis. Ataturk cok uzulmus, o aksam sofrayi dagitmis. 1938’de Ataturk vefat ettikten sonra Mazhar Bey kopruden gecerken Hikmet’e rastlamis ve sasirmis.
‘Boynuna sarildim, yaptigim yanlisligi anlattim,’ derdi.

Hikmet cok mutevazi, iddiasiz, fakat kiymetli bir insan, essiz bir hekimdi. Hicbir gun kendini Ataturk’e hatirlatmamis, hatta rahatsiz ederim dusuncesiyle, Ataturk Hikmet’in calistigi sehirlere geldigi zaman karsisina cikmaktan sakinmis. Hakkinda biraz daha genis malumat almak isterseniz Ankara’daki Numune Hastanesi altindaki Rehabilitasyon Hastanesi’nde, bir ameliyat dolayisi ile maalesef bacaklarinda hasil olan rahatsizlik yuzunden yatan Dr. Yusuf Balkan’la konusunuz.”41 

Tibbiyeli Hikmet, 1901 yilinda Balikesir’in Savastepe bucaginda dogmustur. Posta-Telgraf memurlarindan Hakki Bey’in ogludur. 1922 yilinda fakulteden mezun olmus ve 1944-1945 yillarinda bogustugu veremden olmustur.42

KAYNAK: ATATURK VE TIBBIYELILER, Metin Ozata, Umay yayinlari (www.umayyayinlari.com), Mayis 2007