Il-Kurcifiss ta l' injam kien gie solennament espost ghad-devozzjoni tal-poplu bejn wiehed u iehor 375 sena ilu, madwar is-sena 1630. Hekk kif gie mqieghed f' kappella fil-Knisja Frangiskana ta Giezu qajjem mill-ewwel mewga ta kommossjoni fost l'abitanti tal-Belt Valletta. Pellegrinaggi bla waqfien, talb specjali f'xi dizastru nazzjonali u talb ta ghajnuna kontra l'inkwiet tal-hajja ta kuljum, dawru din l opra ta fidi u arti; u kien bir-ragun li ghall-hiena li beda juri mal-poplu Malti beda jissejjah "mirakoluz" mill-ewwel mumenti li deher fl istorja religjuza ta pajjizna.

In-numru kbir ta quddies li thalla biex isir quddiemu, huma ukoll xhieda ta l'imhabba li sa min dejjem gibed lejh dan il-kurcifiss. Kif inhi xhieda sallum dik il-kwantita kbira ta xemgha li tixghel kull hin quddiemu. Fi zmien ir-Randan missirijietna minn dejjem fittxew il-wens taghhom f' riglejh. Nafu minn dokumenti tal-1705 li n-nies ma kenitx taqta minn quddiemu. U dan nistghu intennuh ahna llum ukoll.

Fir-realta dan il-kurcifiss huwa wiehed mill aktar espressivi, opra ta l aqwa skultur sagru ta zmienu, Frate Umile Pintorno min Petralia Soprana (Provincja ta Palermo), li kien wisq maghruf bhala venerabbli u beatu, ghat tjubija ta hajja li kien jghaddi.

Din ix-xbieha meqjuma bl' akbar ghozza f'din il-knisja ta Giezu fil-Belt Valletta turi l-wicc sabih ta kristu itturmentat bl ugiegh tal Passjoni, izda qatt mirbuh bhal ma juru il-fattizzi li juruh bhala bniedem kif ukoll Alla. Il-gisem ftit zbilancjat lejn in-naha tal-lemin jaghti sens drammatiku tal-mument krucjali tal "Consumatum Est" li l'artist ried juri fil-gbid tal-muskoli u il-legamenti ta l' id li jintlewew ghall-piz ta gisem mejjet.

Il-pjagi mdemmija fis-sider iridu bhal speci juruna dik il-qalb li tant habbet l' umanita, waqt li l pjaga maghmula mid-daqqa ta lanza turina xmara ta demm u ilma li tnaddaf lid-dinja. It-tbengil u l-pjaga li tider fuq l ispalla ix xellugija turi il-piz hekk qawwi tas Salib, li Hu ha fuqa - id dnubiet kollha ta l' umanita.

Ir-ras miksija b'xaghar sabih, qeda inklinata lejn il-lemin fejn jidhru tlett qattriet kbar ta demm li hargu mill-kuruna tax-xewk kbira li minnha tlett xewkiet jidhru ghaddejin mill-wicc u mill-kappell ta l' ghajnejn. Bi spiritwalita ta l' ghageb dan il wicc, issa bla hajja, jidher b' serenita fuqu, b xuftejh imbexxqa f' nofs tbissima, bl' ilsien jider bhal speci qieghed ilissen mahfra u paci. Ghalkemm dan il-kurcifiss jurina lil Kristu mejjet, flimkien ma sens ta tbatija kbira tohrog ghajta ta mhabba, konsolazzjoni u speranza.

Id-dettalji u il-perfezzjoni artistika ta kull kurcifiss ta Frate Umile kif ukoll il-qaghda difficli u fl' istess hin naturali tar-ras tal-kurcifiss kienu il-bidu tal-grajja sopranaturali li intrabtet sew mal-kurcifissi kollha ta dan l' artist ta fama qaddisa.

In-nies ta zmienu ma kienux jemmnu f'din il perfezzjoni artistika minghajr l' ghajnuna diretta mis-sema. Filfatt kienu jahsbu li l' artist Frate Umile kellu l' angli jghinuh. Mhux fis-sens li tohodlu min idu il-furmatur, imma fis-sens li juri fl iskultura, il-qawwa mistika li kien jghaddi minnha waqt dan ix-xoghol.

Mill-ghamla artistika u mid-devozzjoni li dawn il-kurcifissi jnisslu jidher car li mhumiex xoghol ta idejn ta bniedem wahdu. Minn hawn twieldu il-leggendi kollha li 'ras il kurcifiss' saret mill-angli. Leggenda maghquda max-xogholijiet kollha ta Frate Umile, leggenda mibnija fuq verita spiritwali.

Din il-leggenda qanqlet lin-nutar Francesco Dos biex jaghti forma legali lil dak li kien jaf bih kulhadd. L-ghan ewlieni ta dan l-att notarili kien biex ghal dejjem tintwera l-provenzja mirakoluza ta dan il-Kurcifiss.

Kien nhar id-9 ta Settembru 1742, meta fis-satra tad-dar ta certu Francesco Romeo, fratell tal-kurcifiss, xih u qrib tmiem hajtu, in-nutar Dos jghidilna li dahhal fl'atti notarili tieghu grajja li kulhadd kien jaf bl'ghan li titwemmen aktar din il-grajja kurjuza.

Dan jghidilna li Francesco Romeo, madwar 45 sena qabel kien prokuratur tal-Fratellanza tal-Kurcifiss u ordna li jsir kurcifiss ghand Patri Frangiskan Taljan li inzerta kien Malta fi triqtu lejn it Terra Santa. Wara dan it-taghrif inizzel l istorja ta kif saret ir-ras. Dan jispjega kif ftit jiem qabel ma kellu jikkunsenja il-Kurcifiss, il Kurcifiss kien ghadu bla ras. Huwa jkompli jispjega kif wara li raqad sab ir-ras lesta fuq il-bank ta l'ghodda.

Meta n-nutar qal fl'1742, li Romeo ordna l' kurcifiss 45 sena qabel, il-kurcifiss jigi li sar fl'1697. Madanakollu dan ma jistax ikun ghaliex Frate Umile miet fid-9 ta Frar 1639, 58 sena qabel. U bejn l' istqarrija ghand in nutar fl' 1742 u l-mewt ta Frate Umile lahqu ghaddew 103 snin! Dan jurina illi din l-istorja ma jistax ikun li hija minnha u inholqot biss biex taghti iktar credibilita l istorja ta 'ras il-kurcifiss'.

Ghalkemm qabel il-Kurcifiss ta Giezu kien meqjuz bhala xoghol ta Frate Innocenzo minn Petralia, (l-istess artist li hadem il-Kurcifiss tal-Katidral) illum nafi illi il-Kurcifiss ta Giezu tal-Belt huwa xoghol ta Frate Umile minn Petralia.

Frate Umile kien Patri Frangiskan li twieled f' Petralia Soprana fl-1600. Haga illi zgur kienet tispicca ferm fil hajja qaddisa li kien jghix kienet zgur l-imhabba u d-devozzjoni li kellu lejn il-pjagi ta Kristu, u dan jidher car fil Kurcifissi kollha li ghamel. Minhabba d-dettal u l-mod perfett tar-ras il-Kurcifissi li ghamel  twieldet il-leggenda li Frate Umile kellu l-angli jghinuh, billi jaghmlu "r-ras."

Madanakollu, nafu bic-cert li qabel ma kien jibda jiskolpixxi Frate Umile kien iqerr u meta darba dahal fuq Frate Umile patri iehor dan sabu jiskolpixxi u jimmedita bid-dmugh f' ghajnejh. L-Isqof  Michele G. Balaguer Camarasa, wara li ra il-Kurcifiss qal illi ma jistax jikkumenta ghajr jghid illi Frate Umile kien ragel twajjeb u ta qdusija kbira.

Kien ilu jinhass il-bzonn illi isir restawr fuq il-Kurcifiss Mirakoluz ta Giezu biex jerga lura ghall l' istat originali tieghu. Dan ir-restawr sar min Samwel Bugeja bejn Lulju u Settembru tal-1978. Dawn li gejjin huma xi karatteristici li hargu waqt ir restawr.

• Il Kurcifiss hu skolpit fl' injam iebes taz-zebbug.

• Id-dirghajn m' humiex aggunti, kif generalment isir specjalment f' kurcifissi ta dimensjoni tal-immagini imsemmija, imma huma parti integrali mill-korp.

• Ir-ras, (minkejja l-fatt li d-dirghajn huma skolpiti mill l' istess zokk) hija mizjuda! Il-parti l' kbira ta quddiem tar-Ras ta Kristu hija, misterjozament, barranija ! Dan li gej huwa r-raguni ta dan skond Samwel Bugeja. L-artist li skolpih ried jaghmel xi haga eccezzjonalment tajba - u dan jidher mis-sbuhija artistika li ghandu dan il-Kurcifiss. Huwa xhieda wkoll ta l' imhabba kbira li kellu ghall-iskultura, il fatt li ried isib zokk adattat bl' idejn b' kollox.  La darba l'artist kien daqshekk partikolari li ma riedx jaghmel l' idejn barranin, kemm izjed ma kienitx  tinzillu li jaghmel ir-ras barranija!! Skond Samwel Bugeja dan seta gara minhabba xi difficultajiet li Frate Umile seta sab waqt il-hidma fuq ir ras tal-Kurcifiss. Anzi izid l ipotezi li r ras kien lestieha, jew kwazi lestiha, imma ma ghogbitux. Nehhiha, zied bicca njama ohra, u jew kien izjed ispirat, jew b' intervent sopranaturali, ir-ras regghet giet skolpita u hija dik li naraw illum -- impressjonanti ferm.

• Qabel ir-restawr li sar il-Kurcifiss kellu kulur skur hafna - kulur kannella, xhieda ta restawr precedenti maghmul minghajr rigward lejn il-kulur originali. L' immagini kellha hafna partijiet mghottija b' irtokki zejda, kellha passati ta sostanzi grassi (wisq probabi zjut) u mill-inqas passata wahda grassa hafna, lostru ta l' ghamara -- u dawn il-passati u soprapassati kienu il-kagun tal kulur kannella li kien jidher qabel ir restawr. F' xi partijiet zghar tal-figura fuq wara, fejn il-pinzell ta min kien ibaghbas ma kienx jilhaq, il-kulur kien ghadu jider car -- kif irrizulta l-kulur wara r restawr.

Fl' istess zmien giet rinovata ukoll in-nicca fejn gew skoperti zewg pannelli ppitturati fil-gnub tan-nicca. Dawn kienu jinsabu imbarrati taht injam imsammar. Filwaqt li dawn is-sejbiet kienu ta sodisfazzjon kbir ghal kull min sar jaf bihom, dan il-fatt gie kkunsidrat bhala inspjegabli. Dawn il-pannelli huma pinguti bil-kuluri taz zejt u gholjin madwar sitt piedi. Jirraprezentaw il-Maddalena fuq naha u figura ohra femminili li tirraprezenta wahda min nisa twajba li kienu prezenti waqt il-Kurcifissjoni.

Il-pittura li turi l Maddalena hija superjuri ghall figura l' ohra. L-istil tal-pittura huwa dak ta Stefano Erardi. Jekk humiex xoghol ta Stefano Erardi jew ta Alessio Erardi, jew xoghol kombinat tat tnejn, wiehed ma jistax jghid b' certezza.