GAZMEND KRASNIQI - ZERA NGA BOTA

Poetë anglosaksonë

WILLIAM BLAKE (1757-1827)

TIGRI

Tigër! Tigër! Diell që digjet

Pemishtës errësirë

Cila dorë a sy ta ngriti

Simetrinë drithtirë?

Cilët qiej a abisë

Flakë shikimi të stolisin?

Cilat flatra ajrin t'harrin?

Cila dorë ta mban zjarrin?

Cilat forca, cilat arte

Të zaptojnë muskuj parzmi?

E, kur hidhet zemra vetë,

Cilat putra, cilat kthetra?

Truri yt prej cilës furrë?

Cila farkë, cila kudhër,

Cila hallkë, cila morsë

T'i ushtron tërbimit forcë?

Sapo yjet zgjuan fate

Qielli pika lotësh pati.

A me veprën e vet qeshi?

Kush të bëri, bëri qengjin?

Tigër! Tigër! Diell që digjet

Pemishtës errësirë,

Cila dorë a sy ta ngriti

Simetrinë drithtirë?

EDUARD FITZGERALD

RUBAIRAT E OMAR KHAJAM

Në ëndërr, nën një qiell mëngjesherë

Përshkoi Tavernën zëri si erë -

Zgjohuni, o djem, e sillnani verë

Sa kohë që lëng i Jetës ka vlerë.

Pa trëndafila u shkret krejt Irami,

Potirit Magjik të Xhamshidit nami

S’i mbet: dersa Vreshta të nxjerrë Verë

E kopshti me krua lule ballsami.

Hidh Verë, në Zjarr t’kësaj pranverë

Flak Pendimin, helm i zi e vrerë,

Zogut të Kohës i mbetet rrugë

Dhe pak - e shih se si po ia therë.

Pa shih - njëmijë gonxhe përnjëherë

Zgjohen - dhe përdhe njëmijë të tjerë,

Ditë e Verës që sjell trëndafilin

Xhamshid e Kaj Kobad i kthen në erë.

11.

Me Bukën, poshtë peme, përsëri,

Me Verë, me Libër Vjershash - dhe ti

Brenda meje në shkreti tek këndon -

Dhe kthehet Parajsë ajo Shkreti.

12.

Thonë disa - “Sa bukur të jesh Mbret!”

“E bekuar Parajsa që na pret!”

Ah, Paratë kapi, çdo Kusur lëre,

Muzika - teksa Lodër larg buçet.

13.

Shiko si çeli Trëndafili. Thotë:

Me buzë në gaz lulëzoj në botë -

Sa kohë nuk çjerr Kuletën mëndafshi

E Kopshti të mbushet Thesare plot.

14.

Një zemër mbushur shpresë kthehet në hi.

Apo edhe ca lulëzon: dhe tashti

Posi dëbora në shkretirë ndrin

Dy orë a tri dhe shkrin përsëri.

15.

Edhe kush çon dashuri me Flori,

Edhe kush ia flaku Erës si Shi,

Në tokën e artë asnjë s’u kthye

Nsa pritën pritën të jenë lart përsëri.

16.

Në këtë Karvansaraj të pamatë

Ndër dyert herë Ditë, Herë Natë,

Sa e sa Fanfara sulltanësh vanë

Të thuash se kurrë me sy s’i patë.

17.

Ka mbetur ndonjë luan e zhapi,

Ku pinte Xhamshidi plot lavdi;

Edhe Bahrami, i rrepti gjahtar,

Edhe ai në gjumin e madh u shtri.

23.

Me ba ma t’mirën e asaj që mund

Përpara dheu që na gjen gjithkund;

Dhe në Dhe, e nën Dhe, shtrirë

Pa Verë, pa Këngë, edhe - pa Fund.

37.

Pa mbushni kupat! Fjalë pa dobi -

Nën këmbë jeta na shket përsëri:

E djeshmja vdiq, e nesërmja s’na di,

Pa mërzi, nëse ka sot bukuri.

40.

Ju dini, o miq, ju dini me mua,

Për dasmën që shkonte pija si krua:

Arsyen nag krevati im e bora

Dhe mora bijën e Verës për grua.

60.

Ca poçe balte, sa çudi kam parë,

Pa llafe ca, me to ca bënin garë:

Durimi dersa njërën na e la,

Kush, tha, është Poçe e kush Poçar?

WILLIAM BUTLER YEATS (1865-1939)

UJDHESA E LIQENIT INISFRI (INESFREE)

Do ngrihem të shkoj, do shkoj n'Inisfri

Do ngre një kolibe prej thuprash, argjile:

Do kem një zgjua me bletë, perime,

Do bredh i vetëm lëndinën erëmirë.

Do gjej pak paqe që vjen ngadalë

Pikuar prej agu, ku çirret një bulkth:

Çdo natë - lëbyrje, pasditja - përflakje,

Çdo mbrëmje - e mbushur flatrime prej turtujsh.

Do ngrihem të shkoj, e natë e ditë

Do shoh si bregun lëpin liqeni:

I ngulur dikur rruginash të hirta

Do ndjej si rreh krejt thellë në zemër.

Kur plakja të vijë

Kur plakja të vijë dhe ty t'mbështjellë

Buzë zjarri - këtë libër shkëputë,

Shfletoje, kujto shikimin e butë

Që t'patën sytë, shikimin e thellë;

Disa ta deshën gazin, hirin joshës,

Rininë - dashni false, e vërtetë -

Ndokush ta deshi shpirtin tek tretë

Dhe brengën që mbin nga plagë të moshës.

Bri kangjellash, kërrusur, pashëndet,

Ti fshaj, pak mërzishëm, afshit q'u end

Dersa përmbi maje mali zu vend

Dhe fshehu ndër yje fytyrën e vet.

Magët

Në dua, imagjinata m'i sjell këtu,

Në rrobat krejt shik, nën zbehjen q'i mpiu,

Duken e zhduken nëpër qiell blu

Fytyrat si gurë të frushkullt prej shiu.

Dhe helmetat anë për anë arlarë,

Dhe shikimet e ngulmët, me shpresë se morën,

Aq fort të mpirë nga shtjella kalvari,

Magjikun mister mbi shtrojën kafshore.

Mjellmat e egra në Coole

Pemët veshë nga magjia vjeshtë,

Shtigjet veshë me heshtje e fletë.

Poshtë një mugu tetori, pellgje

Pasqyra e qiellit të qetë:

Përsipër pellgjesh të mardhur

Dyzet mjellma zbardhin.

Njëzet vjeshta erdhën e shkuan

Erdhën e shkuan mbi mua,

Kam parë përpara secilit prej fundesh

Flut'rimin që rritej, q'u shua:

Plot rrathë të mëdhenj shkruar në erë

Prej krahësh me rrahje potere.

Kundrova këto përsosje flutraku

Dhe tash paskam një zemër sëmurë.

Sa kohë ka rrjedhë, qëkur i kapi

Së pari kjo jetë, kaq fort shpenguar,

Çdo rrahje flatrimesh të shpejta, gjithë bujë,

Përsipër këtij uji!

Gjithmonë pa lodhje, i dashuri - e dashura,

Secili ndaj rryme ka prirë,

Ajrin vjeshtor tek çajnë sëbashku

Të mbushur me zemrën e lirë.

Kudo ku venë, asnjërin s'lëshon

Pushtim apo pasion.

Ja ku po shkasin në rrjedhën e qetë -

Miklime, mistere, magji.

Kush di, në cilat shkurrishte do mbeten,

Në cilat pellgjishte e brigje,

Shikime hutimi, tek ngrihem dikur

Dhe shoh se s'janë më këtu?

Një pilot irlandez parasheh vdekjen e vet

Do takoj fatin këtej

Diku reve përmbi mua;

Kë luftoj, s'do ta urrej,

Kë po mbroj, s'do ta dua:

Kiltartani - fshati im,

Të mirët kiltartan të mi,

S'u çoj halle si shpërblim

As më shumë lumturi.

As grada, as dekorime,

As turma që nxit hare,

Një hov i vetëm gëzimi

Ma ndoqi zhurmën mbi re;

Gjithçka e peshova mirë,

Më kot frymën thith më fort,

E ardhmja më kot e prirë

Përballë këtij jetë-mort.

Ardhja e Dytë

Në majë spirali që shmanget e shmanget

Skifteri s'dëgjon stërvitës të vet;

Gjithçka rrënohet; pa qendër tashma;

Qartas përfshijnë botën anarkia

Dhe valë e mbytur në gjak, kudo

Çdo festë pafajsie venitet e bie;

Të mirët i la besimi, të këqinjtë

Dëndur pasionesh të gjithë.

Patjetër ndonjë Zbulesë mbërriu;

Patjetër që Ardhja e Dytë mbërriu.

O Ardhja e Dytë! Në këto pak fjalë

Imazh i pamatë, i dalë prej Spiritus Mundi,

Më trand pamjen: në rërë Sahare

Një trajtë luani me kokë njeriu,

Një ngulm i zbrazët, pamëshirë si dielli,

Lëviz muskujt ngadalë, ndërsa mbi të

Mbështillen hije zogjsh hakërryes.

Errësira lëshohet rishtaz; por tash

E di, njëzet shekuj të fjetur

Prej djepi lëkundës trazohen në makth.

Ç'kafshë, që orën e vet kurdis,

Çapitet e kap Betlehem të lindë?

Leda dhe mjellma

Një gulçim: nsa rrahin flatra q'i jepen

Vajzës që humb, membrana sipër kofshe

I dhelen e kapet zverku prej sqepi

T'zogu q'i ndryn në gjoks gjoksin plot ofshe.

Si mund gishta që s'mund t'i përcaktosh

Të shtrijnë kofshësh lavdinë puplore?

Dhe trup, përmbytur prej sulmi bardhosh,

S'ndjeka zemrwn, ku shtrihet, t'rrahi prore?

Përqethje vithesh atje paska zgjuar

Murin e djegur, çatinë që bie,

Agamemnon të vrarë.

Tek qe papeshë,

Prej gjaku të ajrit kaq e zotëruar,

A shtoi të shpendit fuqi e dije

Para se sqepi shpërfillës ujin ta ndeshë?

Drejt Bizantit

Nuk është një vend për pleq. Përherë

Përkrah të rinjtë, zogjtë ndër pemë

- Brezni në hjekë - te kënga prej ere,

Ujvara magjike salmonësh, makarelësh,

Peshq, shpendë: të mburrur gjithë verën

Gjithçka që lind dhe vdekja e merr.

Mbështjellë shpërfillshëm muzike prej flake

Të gjitha statujat e mendjes që s'plaket.

Çdo plak përngjet vogëlimë e shkretë,

Dordolec, përveçse që shpirti s'i ka

Përmbas të vdekshmesh rrecka të veta

Shuplaka me thirrma e këngë të mëdha.

Në vend të festave, lexim vetëm

Statujash të çfarë qe njëherë:

Prandaj kërceva sot detin e jam

Te qytet i shenjtë i Bizantit.

Urtakë në zjarr të shenjtë Perëndie

Siç rri në mur mozaik prej ari,

Nga zjarr i shenjtë, me shtjellëvërvitjen,

Ejani e shpirtit m'i jeni këngëtarë.

Bremani zemrën: e ligur dëshirash

Në kafshë të vdekshme lidhur e mbajtur

Aq sa s'e di se ç'është: mbështillmëni

Përbrenda arti Amshimi.

Asnjëherë s'do kem pranuar

Formën nga sende natyre me marrë,

Veç formën prej mjeshtrash helenë punuar,

Të rrahur në farkë, praruar në ar,

Një skeptër të fjetur ta mbaj të zgjuar;

Të ulem çdo çast në degën arlarë

T'u prralli sojlive me gra të veta

Si shkoi, si shkon e kthehet jeta.

Bizant

Imazhet e pista të ditës, pagjurmë;

Ushtarët e pirë të gardës, në gjumë;

Jehona e këngë, heshtjeprishës,

Përbrenda gongut të madh të kishës;

Shpërfill një qiell plot hënë e yje

Ç'është qenia njeri,

Moçali, tërbimi i tij

Në vena, i ngjajnë gordianes nyje.

Më shfaqet një imazh, një njeri a hije.

Një hije - jo njeri, imazh - jo hije;

Rrotull e Hadit, fashuar si mumje,

Mendimin e gjarpërt shpështjell pa mund ;

Një gojë që frymë nuk mund të ketë

Gërthet nga buzë të ngrira;

Ngjatjetova mbinjeriun: i thirra

Një jetë - në vdekje, një vdekje - në jetë.

Magji a zog, punim prej ari,

Më shumë magji se zog a art,

Mbi degën e artë prarimeplotë

Këngës si gjelat e Hadit ia thotë.

A, zilepsur prej hëne, përçmime nuk ndalë

Për mburrje pafund metali

Familje me zogj, petale,

Secilën prej nyjesh prej gjaku, moçali.

Bredhin terracës së mbretit pas darke

Ca fjalë pa joshje: s'u ndez farka,

Stuhia s’trazon, janë flakë prej flakësh,

Kur shpirtëra ngjizur prej gjaku shfaqen

Braktisin secilën nyjë tërbimi

E vdesin në valle sëbashku,

Agoni prej flake, ekstaze,

Që s´mund të përzhisë ndoj kind pelerine.

Kalëruar moçali e gjaku delfini

Një shpirt pas shpirti! Thyejnë vërshimin

Harktarët e mbretit, harktarët e artë!

Mermerë terrace ku është vallja

Thyejnë tërbime të idhta ndërlikimi;

Këto imazhe ku do ketë

Imazhe të reja, dhe detin

Stërlodhur prej gongu, sfilitur delfinësh.

Vizita në shkollë

Përshkoj pyetje - përgjigje skollore:

Murgesha kapuçbardhë jep shpjegime,

Fëmijët ngasin, këndojnë në kore,

Mësojnë mbledhje - zbritje, lexime,

Të presin, të qepin, të kapin çdo orë

Metodat moderne - shikimi i tyre

Më kap me habinë kalimtare

Buzëqeshjen prej gjashtëdhjetëvjecari.

Kujtoj një trup Leda-je, i varë

Në zjarr ku zhduket, përrallë q'e nxori

Prej qortimi të ashpër, a çasti të marrë

Q'i kthen tragjedi ditët fëminore.

E tregoi dhe duket se natyra na mbarë

Përzier në sferë me tërheqje rinore,

Ose, sipas parabolës së Platonit,

Brenda të bardhëverdhës së vezës.

Tek mendoj nëpër shpërthime vrulli

Vajzuket kundrova kokë për kokë

Mos ndoshta të njëjtës moshë rri ngulur -

Edhe vajzat e mjellmës mund t'jenë copë

E diçkaje që rrjedh prej çdo shpendi uji -

Kishte t'njëjtën ngjyrë në çehre e flokë,

Këtij mendimi zemra s'i bën ballë:

Më del përpara vajzuke e gjallë.

Ai imazh në mendje i ngrirë -

Mjeshtra Katërqinde ia hoqën vijat

Fytyrës së zbehtë, sikur erë ka pirë,

Sikur u ushqye me pjata hijesh?

Te unë, gjithashtu, pupla patën mbirë

Dhe pse jo prej Leda-je – mjaft me kwto,

Gazit me gaz, me thanë sadopak

Se ka tip ngushëllues dordoleci plak.

Cila nënë e re, me një trajtë në bark

Që mjaltit të brezave i bën tradhti,

Që duhet të flejë, t'i ikë dhimbjes larg,

Ashtu siç droga, a kujtimi, di,

E mendon djalin kur e sheh plak

Me gjashtëdhjetë a më shumë dimra,

Si ngushëllim për dhimbjen e lindjes

Apo dyshimet e t'ardhmes së tij?

Për Platonin natyra qe lojë shkume

Përmbi paradigmë fantazmë gjërash:

Më bindës, Aristoteli i dha thupra

Kurrizit mbretit të mbretërve:

Kërciarti Pitagorë, aq i shquar,

Luajti nëpër kordën e ndehur

Çfarë një yll shpërfillur muzash këndoi:

Zhele të vjetra mbi shkop për trembje zogjsh.

Adhurojnë imazhe murgeshat dhe nënat,

Çfarë ndriçojnë qirinjtë s'i merr

Për çfarë frymëzojnë ato fantazi,

Por japin një prehje bronzi, mermeri.

Por prapë thyejnë zemra - O prani

Që shendi, mëshira, i njohin përherë,

Dhe gjithë kjo është lavdi qiellore -

O tallës të vetlindur veprimesh njerëzore;

Vuajtje është vallja e lulimi

Ku trupi s'mundi shpirtin ta kënaqë,

S'lind bukuri prej atij dëshpërimi,

S'lind dije symjegull prej bishtuku nate.

O gështenjë, prej rrënjësh e lulimi,

Je gjethi, je lulja a trungu i lartë?

O trup, nën muzikë, o shikim i zjarrtë,

Si mund ta shquajmë valltarin nga vallja?

ROBERT FROST (1874-1963)

NDANË PYLLI MBRËMJES ME BORË

E njoh pronarin e shpatit pyjor.

Në fshatin përtej ku prehet këtë orë

s'ka çuar ndërmend ndopak se ndala

të shoh pyllnajën e zbardhur me borë.

Kalushi i mbushur dyshim, çudi,

se vallë çdo jetë kjo prehje tashti

në zemër të pyllit, liqenit të ngrirë,

të nate fundviti, sterrë e zi.

E jep një shkundje në zilka të frerit -

mos ndoshta gjithçka nga faj i territ!

E vetmja përgjigje stuhia e sertë

ku ngjishen kërleshje dëbore e ere.

O, drurët magjepsës, tundues, përkundë!

Po unë kam dhënë premtime kaq shumë.

Më duhen sa milje përpara një gjumi.

Sa milje më duhen, ik udhe, o gjumë!

WALLACE STEVENS (1879-1955)

TREMBËDHJETË MËNYRA PËR TË PARË NJË MËLLENJË

Përgjatë njëzet malesh me borë

E vetmja gjë lëvizëse

Ishte syri i mëllenjës.

Qeshë tri mendjesh,

Si pemë

Ku rrinë tri mëllenja.

Mëllenja tretej ernave vjeshtore.

Ishte grimcë e pantomimës.

Një burrë dhe një grua

Janë një.

Një burrë, një grua dhe një mëllenjë

Janë një.

Nuk di kë të shijoj,

Bukuri përkuljesh,

Apo bukuri aluzionesh,

Pingërimën e mëllenjës

Apo atë që do ngjasë më pas.

Dritaren e lartë

Krongjijtë e veshën me qelq primitiv.

Hija e mëllenjës

E përshkoi atë lart e poshtë.

Përgjonte te hija

Një shkak i pazbërthyeshëm.

O burra thatimë të Hadamm-it,

Përse përfytyroni zogj të artë?

Nuk shihni se si mëllenja

Shetit rreth këmbëve

Të grave për ju?

I njoh thekset e fisëm

Dhe të kthjellët, ritmet e pashmangshme.

Veçse e di, gjithashtu,

Që mëllenja u përfshi

Në atë që njoh.

Kur mëllenja fluturoi te s'kap më syri,

Shenjoi skajin

E njërit prej shumë elipseve.

10.

Te pamja e mëllenjave

Përsipër një drite të gjelbër

Madje putanat zëëmbla

Do çirreshin vrazhdë.

11.

Ai shetiti mbi Connecticut

Me ballon të qelqtë.

Njëherë, e kapi frika,

Kështu ngatërroi

Hijen e ekuipazhit të vet

Me mëllenja.

12.

Lumi rrjedh.

Mëllenjës i duhet të fluturojë.

13.

Ishte pasdite si mbrëmje.

Binte borë

E s'dukej se do reshtte.

Mëllenja ndali

Në degët e qitros.

PETER QUINCE NË KLAVIER

Siç bëjnë muzikë gishtat e mi

Në taste, vetë ato tinguj

Më bëjnë muzikë në shpirt.

Muzika është ndjenjë, prandaj jo tingull;

Është ç'ndjej,

Këtu në dhomë, ndërsa të dëshiroj.

Kujtim i tëndit mendafsh blu

Është muzikë. Është tundimi

Q'u zgjoi Suzana plakushëve të lashtë.

Një mbrëmjë të gjelbër, të kthjellët, të ngrohtë,

Lahej në kopshtin e vet të qetë e, ndërsa,

Vështronte plakushët sykuq, u ndjeu

Baset e rektimave

Në korda magjie dhe gjakun

Q'u bënte picikate Hosanaje

Në ujin e gjelbër, të kthjellët, të ngrohtë

Suzana u shtri.

Kërkoi

Prehje pranverash

E gjeti fytyrime të fshehura.

Psherëtiu

Për kaq shumë melodi.

Qëndroi mbi stol

Në fresk

Emocionesh të sosura.

Ndjeu, përmes gjethesh,

Vesë

Devocionesh të moçme.

Ende shtatdrithmuar

Shetiti mbi bar.

Flladet qenë shërbëtore

Këmbëzbathura.

I sjellin shallet

Nëpër valzime të lehta.

Një frymë mbi dorën e saj

Shushati natën.

Ajo u kthye -

Kërcitje çembali

Dhe korna shungulluese.

Përnjëherësh, me zhurmë tamburini

Erdhën vizitorët bizantinë.

Mahniten tek shfrente Suzana

Ndër plakushë andej matanë.

Refreni, ndërsa secili pëshpëriu,

Është si shelg i hedhur nga shiu.

Tashti, flaka e llampës me vaj

Zbuloi Suzanën dhe nervat e saj

Pastaj zënë gafil bizantinët

Ia mbathën me gjithë tamburinët.

Bukuria në mendje është kalimtare -

Kopjim jojetëgjatë qemeri.

Por mbetet ajo në trup përherë.

Trupi mbaron: bukuria trupore jeton.

Kaq mbrëmje vdesin me trupin e blerë,

Një valë që shket thellë te terri.

Kaq kopshte vdesin, t'i bëjnë aromim

Ndonjë kapuçi dimri në kalim.

Kaq virgjine vdesin, t'i falin prorë

Koralit të gjatë të kremte hyjnore.

Suzana preku telat e ndyrë

Të pleqve të bardhë: lë në ikje

Vetëm të vdekjes mbetje ironike.

Tashti, amshimit luan fort

Me korda viole të pastër kujtese

Dhe ngre për lavde një festë pamort.

WILLIAM CARLOS WILLIAMS (1883-1963)

SHTËPIAKJA E RE

Në ora dhjetë shtëpiakja e re

u nis shkujdesur prapa

mureve të drunjtë të shtëpisë së burrit.

Unë shkova te makina, vetëm.

Pas pak erdhi sërish buzë makinës

me thirrë akulloreshitësin, peshkshitësin dhe qëndroi

gjithë druajtje, pa korse, duke përthyer

fundçet e flokëve, dhe unë e krahasova

me gjethen e rënë.

Rrotat pa zhurmë të makinës

patën një tingull kërcëllitës përmbi

gjethet e thata, ndërsa unë përshëndeta lehtë

dhe ika buzagaz.

KARROCA E KUQE

sa fort

përkulet

karrocë

e kuqe

zmaltuar

rrebeshesh

bri pulkash

të bardha

ZGJIMI I ZONJËS SË MOÇME

Pleqëria është

flatrimi i zogjve të vegjël

që këlthasin

duke rjepur

pemë të zhveshura

mbi glazurë dëbore.

Duke ia dalë dhe duke dështuar

u rrahën

nga një frymë e errët -

Ç’të jetë vallë ajo?

Mbi shkurre të egra

tufa ka ndejtur,

bora

mbuluar me farëra

lëvorethyera

dhe era temperuar

nga shirit

i begatë këlthitjesh.

EZRA POUND (1885-1972)

KOPSHTI

Si shkul mëndafshi i fryrë përballë muri

Ajo shkon parmakëve të rrugës

Kensington Garden,

Ndërsa venitet

ushqim enemie emocionale.

Përreth ka fundërrinë

E rrugaçëve të pistë, plot forcë, shëndet.

Ato trashëgojnë tokën!

Në të - fund iluzionesh,

Mërzia e saj - e pazakontë, e stërhollë.

I pëlqen t'i fliste ndokush

Dhe është pothuaj e trembur, që unë

do kryej hapin e pamatur.

NË NJË STACION TË METROSË

Shfaqja e këtyre fytyrave në turmë:

Petale në degën e lagët, të murrmë.

VALLTARJA

(për dasmën në Cana të Galilesë)

Syzezë,

O grua e ëndrrave të mia,

Sandalefildishte,

Nuk ka asnjë si ti mes valltareve,

Asnjë me këmbë të shpejta si ti.

Erdha e s'të gjeta ndër çadra,

Në terrin e thyer.

S`të gjeta as në krua

Pranë grash me kotruve.

Krahët e tu janë si fidanët e parë nën lëkurë;

Fytyra jote si një lumë plot drita.

Të bardhe si bajame janë krahët e tu;

Si bajame e re nxjerrë nga lëvorja.

S'të ruajnë ty me eunukë;

As me shufra bronzi.

Ka gurë të çmuar dhe qrgjend ku gjendesh.

Fustani i kaftë me fije ari praruar

të mbështjell trupin,

O Nathat-Ikanae, "Dru mbi lumë".

Si rrëke ndër gjethe rrjedhin duart e tua mbi mua;

Gishtat një rrëkezë e ngrirë.

Virgjëritë e tua janë të bardha si zajet;

Muzika e tyre të rri përsipër!

Nuk ka asnjë si ti mes valltareve;

Asnjë me këmbë të shpejta si ti.

DYQANI I ÇAJIT

Kjo vajzë në dyqan të çajit

Nuk është e çmuar sa dikur

Gushti i ka lodhur mjaft

S'i ngjit më shkallët aq epshëm:

Po bëhet një meso grua

Dhe afshi rinor që hedh ndër ne

Ndërsa na sjell çajin

Nuk zgjat aq shumë.

Edhe ajo po bëhet një meso grua.

PËRSHËNDETJE

O brez i të fort vetkënaqurve

i të fort parehatuarve

Kam parë peshkatarë tek bredhin në diell.

I pashë me familjet e tyre të çlira

U pashë buzëqeshjet

dëgjova gajasjet e çmendura

Dhe jam më i lumtur se ju

Dhe ata ishin më të lumtur se unë

Dhe peshku noton në det

dhe s'bën kurrë kostum.

GRUAJA E TREGTARIT TË LUMIT: NJË LETËR

Kur ende mbaja balluket shkurt,

Luaja përjashta në rrugë, mblidhja lule.

Ti erdhe mbi ongajka bambuje, luajte mbi kalë,

Ece mbi ndejtësen time, luajte me kumbulla blu.

Dhe shkuam sëbashku në fshatin Chokan:

Dy njerëz të thjeshtë, që s’dinë mospëlqime, dyshim.

Katërmbëdhjetë vjeçe u bëra gruaja jote, Im Zot.

Nuk qesha kurrë, kaq qeshë e ndrojtur.

Ndërsa mbaja kokën ulur, shikoja murin.

Edhe njëzet herë e thirrur, s’të ktheva një herë shpinën.

Pesëmbëdhjetë vjeçe çehren e vrerët e hoqa,

Doja të bashkohej me tuajin pluhuri im

Përgjithmonë.

Pse duhej të fshihja shikimin?

Kur u bëra gjashtëmbëdhjetë vjeçe, ti ike,

Shkove tej Ku-to-yen, nëpër lumin e vorbullt,

Plot pesë muaj të shkuar,

Kaq kohë mbi kokë majmunët bënë poterë brengosëse.

I hoqe këmbët osh kur shkove.

Tashti te porta janë rritur këneta,

Tepër të thella për t’i hequr!

Nëpër erë gjethet bien herët këtë vjeshtë.

Çifte fluturash zverdhuar nga gushti

Te barishtet e vona në kopshtin e perëndimit;

Më japin dhimbje. Jam plakur.

Nëse po kthehesh përmes pengesash të lumit Kiang,

Të lutem më bëj të di,

Do vi të dal përpara

Deri te Cho-fu-Sa.

EDWIN MUIR (1887-1959)

KAFSHËT

Kurrë s'jetuan në botë,

Hapësirë, as kohë nuk mbajnë mend.

Nga lindja te vdekja u hodhën

Pa fjalë, pa ngulur

Më parë një këmbë diku,

Kurrë nuk njohën ndonjë vend.

Qe thirrur me emra bota

Nxjerrë nga hiçi, zbrazëtia,

Me emra mori formë

Me rrathë, katrorë e vija,

Me smerald e pluhur:

Rrokur prej vdekjes mashtruese

Drejt e nga fryma.

Veçse s'i shkelën kurrë ato

Dy herë gjurmët familiare,

Nuk janë kthyer fare

Te dita e futur në kujtesë.

Gjithçka e re, e pranëvënë

Në Këtu-në që më s'prishet

Të të pestës ditë të madhe të Zotit,

Se kjo do mbetet e njëjta atje,

Kurrë s'do kenë tjetër pjesë.

Në ditën e gjashtë vimë ne.

T. S. ELIOT (1888 - 1965)

KËNGË DASHURIE E A. PRUFROCKUT

Hajt, të dalim, pra, sëbashku,

Kur faqe qielli shtrihet nata

Si pacient në tryezë kirurgu.

Të bredhim mes rrugësh të shkreta

Dhe lokalesh të paqeta,

Ndër hotele me çmime të lira

Me dyshemenë plot guacka stridhesh:

Rrugë që ndjekin si argument vulgar

Synimi tinzar

Që të çon në pyetje shtypëse.

Mos pyet "Ç'pyetje"?

Të nisemi vizitën ta kryejmë.

Në dhomë vejevinë gratë

Që flasin për Mikelangjelon.

Mjegull e verdhë që shpinën rjep ndër qelqe,

Tymi i verdhë që kruan fytyrën ndër qelqe

Frushkulloi gjuhën ndër qoshet e natës

Këmbëmarrë mbi prroskat në tharje,

Priti kurrizit bloza oxhakësh

Tej varej terracës, ka bërë një hedhje,

Kur pa një natë të butë vjeshte,

Mbeti kruspull mbi strehët e fjeti.

Në të vërtet kohë do ketë

Për tymin e verdhë që shket tatëpjetë

Duke kruar shpinën ndër qelqe,

Kohë do ketë, kohë do ketë

Ta bësh gati fytyrën për takime

Do ketë kohë për vrasje e krijime

Kohë për vepra e ditë duarsh

Që ngrenë e hedhin pyetje për ty

Kohë për ty e kohë për mua

Dhe kohë për njëqind mëdyshje

Për njëqind shqyrtime e rishqyrtime

Para se të marrim çaj e panine.

Në dhomë vejevinë gratë

Që flasin për Mikelangjelon.

Në të vërtet kohë do ketë

Për pyetjen - A kam guxim? A kam guxim?

Kohë për zbritje e kohë për kthim

Me shogë tullace majë kokës

(Do thonë - të rrallë iu bënë flokët!).

Kostum mëngjesi e jaka e ngritur përpjetë

Kravata moderne, karfica e lehtë.

A do guxoj të shqetësoj gjithësinë?

Në një çast ka kohë për vendime dhe korigjime.

Sepse tashti e njoh gjithçkanë

Kam njohur mbrëmjet, mëngjeset, pasdreket

E mata me lugë kafeje dhe jetën

I njoh zërat që shuhen me ritmin e mekur

Përposh muzikës së dhomës matanë.

Si mund të gënjej më veten?

Tasjhmë i kam njohur të gjithë shikimet,

Shikimet që të ngulin në frazën e gatshme,

Te frazë e gatshme, tek shtrihem prej kapjes

Kut t'jem gozhduar, tek bëj dredha në mur,

T'ia nis, a mundem,

Të pështyj si fundçe cigaresh ditët dhe rrugët e mia?

Si mund të gënjej më veten?

Tashmë i kam njohur të gjithë krahët,

Krahë me relike të bardhë e cullakë

(Nën dritën e llampës pushi duket i murrmë).

Parfumi që vjen nga gratë

Më bën të humb toruan?

Krahë të shtrirë mbuluar me shall.

Si mund të gënjej më veten?

Si mund të nis tashti?

Do them përshkova në muzgje sa udhë

E ndoqa tymërat që ngrihen nga llulla

Burrash të vetmuar në dritare?

Më mirë të isha një palë kthetra vrastare

QË ngasin te fundi i detit në gjumë.

Pasditja, në mbrëmje, kotet e paqtë

Përkëllelë nga pak nga gishta të gjatë,

Përgjumur... e lodhur... a lëngimtare,

E shtrirë përdhe, pranë meje, a teje.

Pas çajit, akullores dhe kekut,

A e çoj çastin në krizën e vet?

Edhe pse qava, kreshmova, u luta,

Edhe pse pashë kokën (të bërë tullace)

t'ma sjellin te pjata,

Nuk jam profet - e kjo vlerë nuk ka.

Kam parë të dridhet çastin e ndritur

Kam parë Lakeun e Përjetshëm t'më mbajë

pallton, ckërmitur,

E, shkurt, frikë pata.

Në fund të fundit, ia vlente dot

Pas çajit, filxhaneve, reçelit,

Mes bisedash mes meje teje

Do vlente mundimi të presësh

Çdo gjë me darën e qeshjes,

Gjithësinë ta kthesh në top

Që shtyhet drejt pyetjes dërmuese,

Me thanë:"Jam Llazari, kthehem nga vdekja,

Kthehem t'ju them gjithçka, gjithçka - sot" -

Nëse dikush vë nënkrejsë vetes përposh

Do thoshte: "Ç'pata parasysh, s'është kjo,

S'është kjo."

Në fund të fundit, ia vlente vallë,

Do vlente mundimi

Pas muzgjesh, pas kopshtesh e rrugësh të lagura,

Romanesh e kupash të çajit, fustanesh

që fërfërijnë mbi dyshemenë,

Pas kaq e shumë herë më tepër se kaq? -

E pamundur të them se ç'më bren përbrenda,

Sikur fanar magjik tregon nervat e shfaqura në ekran

A do vlente mundimi

Nëse dikush vë nënkrejsën a heq një shall,

Duke kthyer nga dritarja të thoshte:

"Ç'pata parasysh s'është kjo,

S'është kjo."

Nuk jam princi Hamlet, as dua të jem:

Jam një oborrtar shpure, me dobi

Me ngritë një sukses, skena dy a tri,

Këshilla për princin; padyshim, instrument i ri,

Sajdisës, gjithë qejf për të bërë ndere,

Diplomat, për kujdese i prerë,

Dendur me fraza solemne, por ndodh që vesh t'mos merren,

Ç'është e vërteta, gati gaz për të tjerët,

Gati i marrë, disa herë.

U plaka... u plaka...

Pantolla me mangjet do mbaj tash e prapa.

Do ndaj flokët në mes? Të ha një pjeshkë, do guxoj?

Do vesh dona të gjata, në breg të detit të shkoj,

Dëgjova sirenat, shoqja shoqes t'i këndojë.

S'besoj ta kenë me mua.

I pashë kalëruar drejt detit të hapur

Duke krehur floknajën e dallgëve

Kur uji nga era kthehet në zi e bardh

Në kthinat e detit jemi vonuar

Pranë sirenash me kurora algash të murrme

Derisa zërat njerëzorë na zgjuan, e shkuam drejt fundesh.

TOKË E SHKRETË

1922

“Sepse Sibilën e kam parë me sytë e mi në Cumis, pezull mbi ampullë, e nëse e pyetnin fëmijët: Sibila çfarë dëshiron? Ajo do t’u përgjigjej: Dua të vdes.)

PETRONIO, Satyricon

(Për Ezra Pound-in

mjeshtrin më të mirë)

I.Varrosja e të vdekurve

Prilli është më i shpifuri muaj: pjell

Jaseminë nga dhe i vdekur, përzien

Kujtesë e dëshirë, rilind

Me shi pranvere rrënjë të topitura.

Dimri na mbajti ngrohtë, mbështolli

Tokën me dëborë harrese, duke ushqyer

Një fill jete nga pipa të mbijetuar.

Vera na çuditi, tek çapitej mbi Starnbergersee-n

Me një mërmërimë shiu; ndalëm midis kolonash,

U endëm nëpër diell deri në Hofgarten.

Dhe pimë kafe, dhe folëm ndonjë orë.

Bin gar keine Russin, stamm'aus Litauen, echt deutsch.1)

Kur ishim fëmijë, tek rrinim tek im kushëri

Arqiduka, në një slitë më mori.

Dhe unë u frikësova. Më tha, Marie,

Marie, mbahu mirë. Rrëshqitëm.

Ndjehesh i lirë në male.

Lexoj, pothuaj, gjithë natën, shkoj në jug dimrit.

Ç'të jenë rrënjët që kapërthehen, ç'degë rriten

Nga kjo mbretëri guri? Bir njeriu,

S'e thua kurrë, as e merr me mend, sepse njeh vetëm

Një vandak vegimesh të thyera, ku bjerret dielli.

Pema e vdekur s'na jep strehë, bulkthi s'na zbut.

Dhe guri i harruar, pa murmur uji. Vetëm

Një hije rri nën këtë gur të kuq,

(Eja nën hijen e këtij guri të kuq),

Dhe diçka ndryshe do të të përshkruaj

Nga hija që s'të hiqet mëngjes për mëngjes

Dhe hija që ngrihet të të përshëndesë mbrëmjë për mbrëmje;

Do të të përshkruaj frikën në një grusht pluhuri.

Frisch weht der Wind

Der heimat zu

Mein Irisch kind,

Wo Weilst du?2)

"U bë viti që kur më dhurove të parat lulekumbona;

Ata më thirrën vajza e lulekumbonave,

(Krahët - plot, të lagur - flokët) unë nuk arrija

Të flisja, shikimin e kisha të ngrirë, nuk isha

As gjallë, as vdekur dhe asgjë s'dija,

Tek shihja heshtjen në zemrën e dritës,

Oed' und leer das Meer.3)

Madamë Sosostris, e famshmja fallxhore,

Pat ftohmë të gjatë, po prapë

Merret si femra më e mënçur në Evropë,

Nga një pako letrash djallëzore. Ja, tha,

Letra jote, detari fenikas i mbytur,

(Këto janë perla që ishin sytë e tij. Shiko!)

Kjo është Belladonna, Zonja e Shkëmbinjve,

Zonja e rrethanave.

Ja njeriu i tre shkopinjve, ja timoni,

Ja tregtari gati i verbër dhe kjo letër,

Që është e bardhë, është diçka që mbi shpinë e mban,

Që ta shoh më ndalohet. S'e gjej dot

Djalin e Varur. Trembju vdekjes nga uji.

Shikoj turma njerëzish, që ngelen në një rreth.

Faleminderit. Nëse e shihni të dashurën Mrs Equitone,

I thoni horoskopin e sjell vetë:

Dikush duhet të jetë i kujdesshëm këto kohë.

Qytet i rremë,

Nën mjegull esmere të një agimi dimri,

Një turmë rrëshqiti sipër London Bridge, kaq e madhe,

Sa kurrë s'mendova se vdekja zhbëri zemra kaq shumë.

Psherëtima, të shkurtëra, të rralla, avullonin herë pas here,

Secili shikimin mbërthente përpara këmbëve të veta.

Merrnin përpjetë kodrës dhe merrnin përpjetë King William Street,

Ku Shen Meri Woolnoth përgjonte orët

Me tingull të vdekur në rrahjen fundore të nëntës.

Atje pashë dikë që njihja, e ndala duke i thirrur: "Stetson!

Që ishe me mua në anije, në Milae!

Kufoma që mbolle një kohë në kopsht,

Ka nisur të mbijë? Ka lulëzim këtë vit,

Apo ngrica e natës ia ka prishur shtratin?

Oh, mbaje larg qenin, këtë mik të njerëzve,

Përndryshe, me thonjtë e tij, rishtas do të të zhvarrosë!

Ty! hypocrite lecteur! - mon semblable, - mon frere!"4)

II. Një lojë shah

Karrika, ku rrinte, shkëlqente mbi mermer

Si fron që flakëron, aty ku pasqyra

E mbajtur prej kornize me pjergulla të gdhendura

(Ku Kupidon i artë hidhte vështrim tinzar

E fshihte një tjetër veshtrimin pas krahëve)

Dyfishonte flakë shandani shtatkrahësh

Duke hedhur dritën mbi tryezë, ndërsa

Vezullimi i brilanteve të saj ngrihej ta sajdiste,

Prej këllëfëve të atllastë derdhej me tepri;

Në shishëzat e fildishta dhe xhamet shumëngjyrëshe

Të pambyllura, përgjonin parfumet e saj të çuditshme,

Pomadë, pudër apo locione - turbullonin

Duke përmbytur masën e nuhatjes; shtytur prej ajri

Që sillte flladin nga dritarja, duke u ngjitur

Ushqyen flakët hollake të shandanit,

Dhe tymin ua hodhën në laquearia,

Duke drithëruar kuadratet e tavanit.

Një hallkë e stërmadhe detare, veshur me bakër,

Shkëlqente në gjelbër-portokall, rrethuar prej guri me ngjyra,

Me dritën e trishtë, ku delfin i gdhendur rrëshqet.

Mbi tymtarin antik piktuaruar

Si dritare me vështrim nga pylli

Metamorfoza e Filemonit, egër dhunuar

Nga mbreti barbar, po prapë atje bilbili

Shkretimin e mbushte me zërin e pacënueshëm

Dhe ende ajo rënkon (dhe ende e ndjek bota)

Xhak-xhak në veshë të shurdhër.

Të tjerë kërcunj të tharë kohe

Rrëfenin mbi mure; forma çapëlyer

Nxirrnin kokën, ndereshin, mbillnin me heshtje dhomën e mbyllur.

Hapa të zvarrur rrëshqanë nëpër shkallë.

Nën gjuhët e flakës, poshtë brushës, flokët e saj

Lëshohen deri në kufinj të zjarrit

Flakëruar ndër fjalë, pastaj u mbërthyen në heshtje të thellë.

"I kam nervat keq sonte. Tepër keq. Rri me mua.

Bisedomë. Përse nuk flet kurrë? Folmë.

Çfarë po mendon? Çfarë mendon? Çfarë?

Kurrë s'e dita çfarë mendon. Mendo."

Mendoj se sillemi qerthujve të miut

Ku të vdekurit tretën ështrat e veta.

"Ç'është kjo poterë?"

Era nën derë.

Po kjo potera tjetër? Çfarë po bën era?"

Asgjë, përsëri asgjë.

"Nuk

Di asgjë? Nuk sheh asgjë? Nuk kujton

Asgjë?"

E kujtoj

Këto janë perla që qenë sytë e tij.

"Je gjallë, apo jo? Nuk ka gjë brenda koka jote?"

Por

O O O O kjo Maskaradë Shakespeherian - e...

Është kaq elegante

Kaq kuptimplotë.

"Çfarë do bëj tashti? Çfarë do bëj?"

"Do ia mbath përjashta, siç jam, e rrugëve do bredh

Me flokët hedhur zverkut. Çfarë do bëjmë nesër?

Çfarë do bëjmë ndonjëherë?"

Uji i ngrohtë - në dhjetë.

Dhe, në bie shi, veturë e mbyllur në katër.

Dhe shah do luajmë,

Duke pulitur sytë dhe duke pritur një trokitje në derë.

Kur la ushtrinë burri i Lilit, i thashë,

Pa bërë dredha, i thashë vetë asaj,

NXITO, TË LUTEM, MBYLLET

Tashti që kthehet Alberti bëhu më e mençur.

Ai do dijë të dijë ç'bëre me paratë që të dha

Të vësh dhëmbët. Qeshë aty, kur t'i dha.

Ti i bitise të gjitha Lil, kur bleve servisin e zgjedhur.

Të tha, betohem, të tha nuk mund me të pa më kështu.

As unë nuk mundem, shtova, dhe mendoj Albertin e gjorë.

Ka qenë ushtar katër vjet, do jetë më të mirë tashri.

Nëse s'ia jep ti, ia japin të tjera, thashë.

Ashtu? ma ktheu. Kështu e ka kjo punë, thashë unë.

Aherë do di kë falenderoj, tha ajo, dhe fort ma nguli shikimin.

NXITO, TË LUTEM, MBYLLET

Nëse s'bindesh, shtyje prapë me të, thashë unë.

Dinë të zgjedhi të tjerat, nëse ti s'di.

Kur të iki Alberti, nevojë ankese s'do ndjesh.

Dhe turp të të vijë, i thashë, për këtë pamje prej rroleje.

(Dhe është vetëm tridhjetë e një vjeçe.)

Nuk mund të bëj asgjë, tha, duke rrudhur fytyrën,

Janë pasojat e ilaqeve që mora për abortin.

(Kishte pesë fëmijë dhe gati e pësoi prej Xhorxhit të vogël.)

Doktori tha s'ka probleme, por unë s'ja më ajo që qeshë dikur.

Je e tëra budallaqe, thashë unë.

Epo, nëse Alberti s'të braktis më zi për të.

Pse duhet martesa, kur s'do fëmijë?

NXITO, TË LUTEM, MBYLLET

Natënemirë Bill. Natënemirë Lou. Natënemirë May. Natënemirë.

Hu hu. Natënemirë. Natënemirë.

Natën e mirë, zonja, natën e mirë, zonja të ëmbla, natën e mirë,

natën e mirë.

III. Ligjërimi i zjarrit

Tenda e lumit është thyer; të fundit gishta të gjethit

Ngërthehen e rrasen mbi bregun e lagësht, Era

Përshkon tokën brune, heshtas. Nimfat kanë ikur.

Thamez i shtrenjtë, ëmbël vrapo, derisa këngën ta mbaroj.

Lumi nuk bie shishe të zbrazëta, letra sanduiçesh,

Shami mëndafshesh, kuti kartoni, fundçe cigaresh,

Apo dëshmi të tjera netësh vere. Nimfat kanë ikur.

Dhe shokët e tyre, sorollatësit trashëgimtarë të shefave të qytetit

Ia kanë mbathur, pa lënë adresa.

U ula buzë ujërave të Leman dhe qava...

Thamez i shtrenjtë, ëmbël vrapo, derisa ta mbaroj këngën pamort,

Thamez i shtrenjtë, ëmbël vrapo, sepse nuk jam as ai që këndon gjatë,

as ai që këndon fort.

Por pas shpine, në shkulm ere mbaj vesh

Kërkëllitje eshtrash dhe mbushje universi me ngërdheshje.

Një mi rrëshqiti shtruar përmes gjelbërimit

Duke zvarrë barkun e përbaltur në breg

Ndërsa hidhja grepin në moçalin vrerët

Një mbrëmje dimri, prapa gazetashpërndarësit.

Ndërmendja mbytjen e mbretit, vëllait tim,

Dhe vdekjen, para tij, të mbretit, babait tim.

Trupa të bardhë lakuriqonin mbi dheun e lagësht

Dhe eshtra të hedhura në papafingo të ulët dhe të thatë,

Shkelur nga këmbë minjsh, muaj për muaj.

Por pas shpine, kohë pas kohe ruaj

Çirrjen e borive e motorave, të cilët përherë

Sjellin Sweeney-n tek Mrs Porter në pranverë.

Dhe hëna shkëlqente Mrs Porter te oda,

Dhe vajzën e vogël me rroba jashtë mode

Ato lajnë këmbët me ujë sode

Et O ces voix d'enfants, shantant dans la coupole!5)

Tuit tuit tuit

Xhak xhak xhak xhak xhak xhak

Kaq brutalisht dhunuar

Tereu

Qytet i rremë

Nën mjegull esmere të një pasdite dimri

Mr Eugenides, tregtar nga Smirna,

I parruar, me xhepin dëng me stafidhe,

C. i. f. London, dokumente në dukje,

Më ftoi me një frëngjishte demotike

Të drekoja te Cannon Street Hotel

Pastaj - një fundjave te Metropol.

Te ora vjollcë, kur shikimi dhe shpina

Ikin prej skrivanisë, kur motori njerëzor pret,

Si taksi që pulson ndërsa pret.

Unë Tirezias, ndonëse i verbër, përpëlitem mes dy jetësh,

Plak njeri, me gjoks prej femre të vyshkur, kam parë

Te ora vjollcë orën e mbrëmjes që zvarret

Në kthim, dhe sjell në vatër detarin.

Daktilografja në shtëpi, në vaktin e çajit, pastron mëngjesin,

Ndez shporetin dhe nxjerr ushqimin nga konservat.

Jashtë dritares, gjithë rrezik, shpërndan sutjenet e thara,

Që rrahen nga të fundit rreze diellore,

Mbi divan (natën shtrati i saj) janë bërë mullar

Çorape, pizhama, pantofla, qafore.

Unë, Tirezias, plak me rrudha,

Nuhata dukjen, parathashë kusurin -

Dhe prita mikun e parashikuar.

Ai, një riosh me puçrra, mbërriti dikur,

Agjent i një banke të vogël, shikimvëngër.

Një i rëndomtë, siguria e të cilit lëkundet

Si kapë mëndafshi pasunarësh të pagdhendur.

Tash është koha, shpalli ai, fill në thela,

Ushqimi mbaroi; ajo u mërzit dhe u lodh.

Përpjekje për ta fituar me llela

Të padëshirueshme, e prapë të holla.

I vendosur dhe i ndezur, ai iu vërsul atje vonë;

Nuk hasën mbrojtje duart kërkimtare;

Kotësia e tij përgjigje s'donte

I bëri pritje indiferente fare.

(I kam paravuajtur të gjitha, unë Tirezias,

Vendosur në të njëjtin divan apo krevat;

Unë që jam ulur poshtë mureve të Tebës

Dhe brodha mes më të përvuajturve prej fatit.)

Të mbramen puthje ia dha të zbutur, efemere,

Dhe doli si i verbër, duke kërkuar shkallët në terr...

Ajo u kthye dhe u pa në pasqyrë një grimë,

Krejt e vetëdijshme se ia mbathi dashnori;

Truri i skicoi një gjysëmmendimi:

"As që do ta kujtoj. Fund gjithçka mori."

Kur gruan e ëmbël marrëzia e kapi,

I ra cep më cep dhomës,

U dha fort flokëve, pa vetëdije, lart

Dhe vuri pllaka në gramafon.

"Kjo muzikë e ëmbël që vjen drejt meje sipër ujërash."

Dhe përgjatë Strand-it, nga Queen Victoria Street.

O qytet, qytet, shpeshherë mund të mbaj vesh

Brenda një Bar-i në Loëer Thamez Streeit

Ankimin e ëmbël të një mandoline

Dhe çdo poterë dhe çdo llomotitje që ngrihet

ku peshkatarët pushojnë në mesditë: ku muret

E Magnus Martyr mbajnë shkëlqime enigmatike

Të të bardhës e të artës jonike.

Lumi djersin

Vaj dhe katran

Barkat lëshohen

Me zbaticën

Vela të kuqe hapen

Nën erë, koloviten mbi direkun e fortë.

Trapet shtyjnë

Trarë mbi rrjedhë

Drejt Greeëich-it

Tej ishullit të qenve.

Ueialala leia

Uallala leialala

Elizabeth dhe Leicester

U japin rremave

Është berë pupa

Prej guacke të praruar

E arë dhe e kuqe

Grafullima e paqetë

Llokoqitej mbi dy brigjet

Era e jugperëndimit

Çonte përgjatë rrjedhës

Kumbime kambanash

Kulla të bardha

Ueialala lala

Uallala leialala

"Tramvaje dhe drurë të pluhurt.

Highbury më trishtoi. Richmond dhe Kew

Më zhbënë. Në Richmond ngrita gjunjët

E mpirë në shtrojën e kanoes së ngushtë."

"Janë në Moorgate këmbët e mia, vetë zemra rri

Poshtë hapave. Lotoi, pas ndarjes.

Më premtoi "një fillim të ri".

Unë heshta. Përse duhet të qahem?"

"Mbi rërën e Margate-s

Nuk mundem me tërheqë

Hiçin me hiçin.

Thonjtë e thyer të duarve të pista.

Të mitë, njerëz modestë që asgjë më

Nuk presin."

la la

Në Kartagjenë pastaj erdha

Duke djegur duke djegur duke djegur duke djegur

O zot, Ti, më merr prej këtej,

O Zot, Ti, merrmë

Në zjarrin tënd.

IV. Vdekja nga uji

Fenikasi Flebas, që prej dy javësh vdekur,

S'i ka në kujtesë klithmat e pulëbardhave dhe grafullimin e thellë të detit.

Dhe lavdinë dhe dështimin.

Një rrymë poshtë detit

Me pëshpërima ia mblodhi eshtrat. Ndërsa ngrihej dhe binte

Përshkoi moshat e burrnimit e të rinisë

Derisa e gëlltiti vorbulla.

Pagan apo Hebre

Ti që rrok timonin dhe drejtimin e erës ndjek

Kujtoje Flebasin, që dikur ishte i pashëm dhe shtatlartë si ti.

V. Kumti i bubullimës

Pas flakës së pishtarit mbi fytyra të djersira

Pas heshtjes së brymtë në kopshte e gardhe

Pas agonisë në gurishta

Gjëma dhe vaji

Burgu, pallati dhe gjëmimi

I bubullimës pranverore sipër malesh të largët

Kush ka jetuar ka vdekur tashmë

Ne që jetonim tashmë po vdesim

Me një fill durimi ndër dhëmbë

Këtu nuk duket ujë por vetëm gurë

Gurë pa ujë dhe rrugë të shkrumta

Qerthuj rruge deri lart në male

Që janë male të thata pa ujë

Ujë po të kish do ndaleshim dhe do pinim

Mes gurëve askush nuk mund të ngulet për mendime

Djersë e përtharë dhe këmbë në rërë

Po të kish ujë te gjiri i shkëmbit

Gojë e vdekur mali, e dhëmbët të kalbur, që as pështyn fare

Këtu askush s'mundet të ulet, të shtrihet, të rrijë

Madje ndër male nuk ka qetësi

Por vetëm gjëmime shterpe e pa shi

Madje ndër male nuk ka vetmi -

Fytyra të përskuqura hakërrëhen e zgërdhihen

Nga porta kasollesh baltëplasura

Po të kish ujë

Jo gurë

Po të kish gurë

Dhe ujë gjithashtu

Dhe ujë

Një burim

Një pus midis gurësh

Po të kish jetuar murmur uji

As gjinkalla

As bari i përtharë të mos bëzajnë

Por një murmur uji përmbi gur

Ku zogu Eremit këndon nëpër pisha

Drip drop drip drop drop drop drip

Po ujë nuk ka asnjë pikë

Kush është i treti që ec pranë teje?

Kur numëroj më dalin dy vetë - unë dhe ti

Por kur hedh të parin te rruga e bardhë

Krah teje përherë ec një tjetër,

Çapet rrasur në pallton e kaftë, kokë mbuluar

Nuk e di është burrë, apo grua

- Kush është ai tjetër krah teje?

Ç'është ai tingull sipër ajri

Vikamë e vajës amnore

Lush janë ato hordhi hijesh që shkasin

Mbi rrafshina pambarim, kalamendur mbi dheun plasa-plasa

Kumbojnë vetëm nga horizonti i rrafshët

Ç'qytet është lart mbi male

Çahet dhe ribëhet dhe shpërthen në ajrin vjellvë

Duke rrëzuar kulla dhe kolona

Jrusalem Athens Alexandria

Vienna London

Vegime

Një grua zgjati flokët e vet të zez

Dje luajti melodi pëshpërimash në ato tela

Dhe lakuriqë nate me fytyra fëmijësh në dritën e venitur

Këlthasin dhe rrahin krahët

Dhe krellin kokën përfund një muri të murrët

Të përmbysura në ajër shfaqen kullat

Duke të kujtura kambanat që shenjuan orët

Dhe zërat këngëtarë përtej çisternave të zbrazura dhe burimeve të shterra

Kjo e çarë e kalbur përgjatë malesh

Tatëpjetë dritëhënës së ligur, bari mërmërin

Sipër varrësh të përmbysur, sipër kishës

Ka një kishë të braktisur, vetëm banesë e erës,

S'ka dritare dhe çjerret dera,

Eshtrat e përthara nuk mërzisin njeri.

Vetëm një kokosh qëndron mbi traun e çatisë

Kiki riki kiki riki

Nën një shkrepje rrufeje. Pastaj një bashkë reje

Tek sillte shiun

Ganga ishte fundosur dhe gjethet e molisura

Prisnin shiun, ndërsa retë e zeza

U shfaqën sëlargu, sipër Hamavantit.

Xhungla u pulit kruspull në heshtje.

E ja, foli bubullima

Datta: ç'kemi dhënë?

O mik, gjaku që më shkumëzon në zemër

Çarja e tmerrshme e çastit braktisës

Që në moshë urtësie nuk mund të tërhiqet më

Nga kjo, dhe vetëm nga kjo kemi mbijetuar

Kjo nuk është gjetur në nëkrologjitë tona

A mbi kujtimet e pikuara prej merimangës mirëdahsëse

A mbi vulat e thyera nga avokati i dobët

Në dhomat tona boshe

Dayadhvam: e kam dëgjuar çelësin

Në derë rrotulluar vetëm një herë

mendojmë për çelësin, secili në burgun e tij

Lur mendon për çelësin, secili pohon një burg

Vetëm nëse shembet nata, murmurima të eterta

Risjellin për një çast një Coriolanus të thyer

Damyata: barka u përgjigj

Gëzueshëm, nën dorën e mësuar me vela e rrema

Deti ishte i qetë, gëzueshëm duhet të jetë përgjigjur

Edhe zemra jote, kur barka u lëkund, duke dhënë goditje të lehta

Te muskujt e tendosur

Unë qëndrova në mol

Duke peshkuar, me djerrinat përvëluese pas shpine

A do mundem më në fund tokat e mia në rregull t'i vendos?

London Bridge po rrëzohet, po rrëzohet, po rrëzohet

Poi sáscose nel foco che gli affina7)

Quando fiam uti chelidon8) - o dallandyshe dallandyshe

Le Prince d'Aquitaine a la tour abolie9)

Unë kam mbajtur rrënimet e mia në këto copëra

Sepse pastaj Ile ju tërboi. Hieronimo sërish u marros.

Data. Daydhvam. Damyata.

Shantih Shantih Shantih10)

shënime

1) Nuk jam aspak ruse, lituane me origjinë, gjermane e vërtetë. (Shënimet e konteshës Marie Larisch)

2) E freskët fryn era/ drejt atdheut/ Vajza ime irlandeze/ Ku je? (Nga “Tristan und Isolde” e Wagner)

3) I shkretë dhe i zbrazët është deti. (“Tristan und Izolde”)

4) Ti, lexues hipokrit - I ngjashmi im, vëllai im. (“Lulet e së keqes”, Baudelaire)

5) O dhe këto zëra fëminorë që kumbojnë në kupolë. (“Parsifal”, Verlaine)

6) Datta, dayadhvam, damyata - jep, admiro, kontrollo. (Domethënja e bubullimës është gjetur në Brihadaranyaka - Upanishad)

7) Purgatorio, XXVI, 148.

8) Kur do t’I ngjaj unë dallëndyshes? (Pervigilium Veneris)

9) Princi I Aquitanës në kullën e rrënuar (El Desdichado, Gerard de Nerval)

10) Kështu e përsëritur kjo fjalë është mbyllja e një riti të një Upanishade. Përafërsisht, mund ta shqiptojmë atë si “paqe e parrëfyeshme”.

W. H. AUDEN (19O7-1973)

NJË QYTETAR I PANJOHUR

(Ky monument është ngritur nga shteti)

Nga zyrë statistikash vjen vertetimi

Se s'pat për të pakënaqësi zyrtare,

Aprovojnë të gjitha raportet, në kuptimin

Modern të fjale të dalë jashtë mode, qe shenjt fare.

Bashkësisë së madhe në çdo gjë ia fali sherbimin.

Të heqish kohën e luftës së shkuar,

Punoi në fabrikë, pa u nxehur kurrë,

Sepse ua bëri qejfin punëdhënësve të vet.

S'qe grevëthyes, pikëpamje të dyshimta s'pati

Paguan kuotat, raporton sindikata,

(Raportet tregojnë se qe i drejtë, i përkorë).

Njerëzit tanë të Shoqërisë Psikologjike - popullor

E gjejnë, sëbashku me gruan, dhe se pijen pëlqen.

Shtypi ka bindjen se blinte përditë një gazetë

Reagimin ndaj shpalljeve publike e ka të qetë.

Policët e çojnë si shembull njeriu të siguruar,

Kartela tregon se qe në spital, por doli i shëruar.

Kërkimet në Standartin e Lartë e bijnë

I ndjeshëm ndaj përparësive të planit me kredi,

Përmbush kushtet e njeriut të ri:

Fonograf, radio, frigorifer, makinë.

Vëzhgimet tona për Opinion Publik kënaqin,

Çdo kohë mbante një opinion të caktuar:

Kur kishte luftë, e pranonte, në paqe ishte për paqen.

U martua, i shtoi botës pesë fëmijë,

Normale, sipas eugjenistëve, për prind të brezit të tij,

Mësuesit raportojnë - edukimit të tyre s'iu përzi.

A ishte i lirë? A ishte i lumtur? Pyetje për dreq:

Do kishim marrë vesh, të shkonte gjë keq.

MUSSE DES BEAUX ARTS

Për vuajtjen s'gabuan kurrë

Mjeshtrat e vjetër: sa mirë ia dinin

Pozitën njerëzorë; si zë vend

Ndërsa dikush, hap dritaren a çapet kuturu;

Ndërsa të tjerët presin me respekt e pasion

Lindjen-mrekulli, si duhet gjithmonë të jenë

Fëmijë që s'urojnë të ndodhë, tek shkasin

Te pellgu në anë të pyllit:

Ato s'harruan kurrë,

Gjithsesi, martirizimi ngjethës dikur

Përmbushet te një kënd, qoshk i keqmbajtur,

Ku qenë çojnë jetë qeni dhe kali i torturës

Të pafajin e skelfit te pema.

Në "Icarus" te Breughel, për shembull, gjithçka si përsëritet

Pas fatkeqësisë, krejt lirisht; duket lavërtari

Do ketë dëgjuar llokoçinë, britmën pa përgjigje.

Por për të nuk qe rrëzim me rëndësi; dielli shkëndriti

Siç diti mbi këmbët bardhoshe që zhdukeshin fare

Në ujin e gjelbër; dhe anija liksoze, që duhej të kishte parë

Diçka të habitshme, një çun që bie nga qielli,

Diku qe nisur dhe tutje u shtye me plogështi.

EPITAF I NJË TIRANI

Përsosja e sojit ishte se çfarë arriti,

Poezi e shpikur prej tij kuptohej pa zor;

E njihte marrinë njerëzore si shpinën e dorës,

Ushtri e flota të parat i çonte ndërmend;

Kur qeshte, shkreheshin në gaz të ndertit senatorë,

Bërtiste e vdisnin fëmijët e vegjël në vend.

THEODORE ROETHKE (19O8-1963)

ZGJIMI

I zgjuar për tjetër fjetje, e marr shtruar.

Ku mungon çdo frikë e ndjej tash fatin.

Mësoj në ecje ku duhet shkuar.

Mendojmë me ndjenja. E ç'duhet mësuar?

Dëgjoj vallen e qenies anembanë.

I zgjuar për tjetër fjetje, e marr shtruar.

Drita me pemë si janë përqafuar?

Një krimb i mefshtë në dredhën e shkallës.

I zgjuar për tjetër fjetje, e marr shtruar.

Natyra diçka na ka dhuruar:

Prandaj përqafe ajrin e gjallë.

Mëso në ecje ku duhet shkuar.

Kjo shtytje më pjek: duhet mësuar.

Ç'këputet nuk zhduket. E kemi pranë.

I zgjuar për tjetër fjetje, e marr shtruar.

Mësoj në ecje ku duhet shkuar.

DYLAN THOMAS (1914-1953)

NË ZANATIN TIM TË VRERËT

Në zanatin tim të vrerët

Të ushtruar nat'n e qetë

Ndërsa vetëm hëna çmendet

Dhe dashnorët shkundin shtratin

Me gjithë ankthet në krahë.

Unë rrekem nëpër dritëz

Jo për ego, a bukë goje

As për dukje, as për joshje

Nëpër skena të fildishta,

Veç për pagat e zakonta

Të të fshehtave zemërza.

As për tipin timid

Nën të egrën hënë, s'shkruaj

Nëpër fletët e stërpikura,

As për të vdekurit ndër varre

Me bilbilat, edhe psalmet,

Veç për çiftet që ndër krahë

Përkundin ethe moshe

E nuk japin lavd, as paga

As nuk dinë për artin tim.

JOHN BERRYMAN (1914-1972)

KËNGË ËNDËRR #14

Miq, jeta po bëhet e mërzitshme. Na duhet ta fshehim.

Pas gjithçkaje, qielli shkëlqen, ka mall deti,

shkëlqejmë, mallohemi ne vetë,

përveç kësaj, si të voglit, nëna më flet

(kaq shpesh) "Sa herë mërzinë përmend

do thotë se s'ke

Burime të brendshme. "E di, nuk kam

burime të brendshme, se ndjej mërzi të thellë.

Njerëz, më mërzitni,

libra më mërzitni, sidomos libra të mëdhenj,

Henri më mërzit, me hallet e sëmundjet

pafund,

që do njerëzit dhe artin trimosh, që mua më mërzit.

Dhe kodrat e qeta, & xhini, zvarrje më duken

e dosido një qenush

u dha veten e bishtin

detit, malit, qiellit, deri

matanë: mua, shkundje.

ROBERT LOWELL (1917 - 1977)

ORË QELBËSI

Trashëgimtare eremite e ujdhesës Nautilius

dimrit në vilë spartane jeton qetë-qetë;

delja e saj ende kullot mbi det.

Ipeshkëv - i biri. Fermeri -

nga fshati i pari zgjedhës:

ajo zhytur manive të veta.

E etur për norma

hierarkike

të monarkes Viktoria,

blen rroba të shpifura

e jashtë mode

dhe i lë ato të prishen.

Stinë e sëmurë - këtu

humbëm verën milionere

që dukej e gatshme m'u hedhë

prej katalogu L.L.Bean. Varka me vela

e shitur në ankand kaherë.

Një njollë e kuqe dhelpër mbulon Kodrën Blu.

Tashti dekoratori ka ndrirë

punishten e vet të vjetër;

tapat portokalli në rrjetat peshkatare

banaku me biz këpucari;

s'i jep më puna pare,

të martohej më mirë.

Një nate të errët

Fordi mori rrashtës së kodrës përpjetë;

po gjuaja dashuri makinash, sëbashku,

trup më trup, të shtrira

te kopshti-varrezë përmbi qytet...

Nga mendtë nuk jam në rregull.

Një radio makine blegërin "Dashuri,

e shkujdesur dashuri..." mbaj mend ahere

ngulshet shpirtsëmura në çdo qelizë gjaku

sikur t'ua kisha hedhur lakun...

Vetë unë jam ferri:

këtu s'ka tjetër njeri -

Vetëm qelbësa, rrëmorë

nën dritëhënë për një kafshatë.

Marshojnë gjysëmshojesh nëpër rrugën qendrore:

me rripa të bardhë, zjarre shikimesh të çmendur

nën suvanë e tharë e maja trarësh

të kishës ungjillore.

Qëndrova në vend

dhe thith ajrin e dendur -

një qelbës-nënë me këlyshët lëpin plehrat.

Nguli kokën-pykë në kupë

çokollate të thartë, ul bishtin prej struci

dhe frikën s'e çon ndërmend.

JAMES DICKEY (1923 - )

QIELLI I KAFSHËVE

Këtu janë. Sytë e butë hapin.

Në kanë jetuar në pyll

Këtu është pyll.

Në kanë jetuar në fushë

Është bari që përkulet

Nën këmbë të tyre përgjithmonë.

Ngaqë s'kanë shpirtëra, kanë ardhur,

Çdo rast, përtej dijes së tyre.

Instiktet e tyre lulëzojnë të plota

Dhe ato ngrihen.

Sytë e butë hapin.

Lulet, t'u bëjnë shoqëri,

Tejkalojnë, dëshpërimisht

Tejkalojnë, çka u kërkohet:

Pyllin më të pasur

Fushën më të thellë.

Disa prej tyre

Nuk mund ta kishin këtë vend

Pa gjak.

Ata gjuajnë, si përherë,

Veçse me kthetra e dhëmbë të përkryer

Më vdekjeprurës se sa mund ta mendonin.

Përvidhen dhe më të pazhurmë

Dhe zënë prita nëpër dëgë,

Dhe zbritja

Mbi shpirtrat e ndritshme të presë

Mund të dojë vite

Për të fituar një vërshim sovran gëtimi.

Preja

E ka parë këtë si jetën e vet,

Shpërblimi i tyre: të ecin

Nën të tilla pemë, duke ditur mirë

Ç'përmban, sipër tyre, lavdia,

Dhe frikë t'mos kenë,

Po lojën të pranojnë.

Përmbushin vetveten pa dhimbje

Në qendër të këtij cikli,

Fërgëllojnë, ecin

Nën pemë,

Bien, shqyhen,

Ngrihen, rinisen.

ALLEN GINSBERG (1926 - 199 )

NJË SUPERMARKET NË KALIFORNI

Çfarë s'mendova për ty sonte, Walt Whitman, sepse u enda anërrugëve nën pemë me dhimbje koke, duke soditur i kthjellët hënën e plotë.

Me timen përpjekje të etshme, tek bëja treg imazhezh, shkova në marketin e neontë të frutave, duke të ndërmendë enumeracionet!

Ç'pjeshka dhe ç'lojë dritash në to! Sa shumë familje bëjnë treg! sa rrugina të mbushura prej çiftesh! Sa gra me dardha! Sa vajza me patate! - dhe ti Garcia Lorka, te shalqinjtë ç'doje!

Të pashë Walt Whitman, pa fëmijë, plak endacak, tek shtyheshe përmes mishrash ndër frigo dhe shihje shitësit djelmosha.

Të dëgjova si bëje pyetje: kush e preu bërxollën? Sa kushtojnë bananet? Ti je, ëngjëlli im?

U enda pas teje pas stivash e kupash me vlerë, u hodha në mendje të vazhdoj atje ndjekjen.

Përshkuam rruginat sëbashku, me trill vetmitar, duke përtypur farëza, duke treguar elegancë, pa kaluar kurrë arkëtarin.

Ku shkojmë Walt Whitman? Dyert mbyllen brenda një ore. cilën rrugë ke synim sonte?

(Të prek librin, ndërmend odisenë tonë në market dhe ndjehem absurd.)

Do bredhim gjithë natën rrugëve të shkreta? Rrugët shtohen hije pas hijesh, hedhin dritë brenda shtëpive, ne dy do jemi të vetmuar.

Do bredhim ëndrrën e Amerikës së humbur, veturave të dashura blu që ngamë dikur, e jetës familiare në heshtjen e vilës së vetmuar?

Oh, babush i dashur, mjekërbardhë, i vetmuari mësues i moçëm guximi, çfarë Amerike të ra për hise, kur karoni la rremat, ndërsa ti dole te një ledh duhani dhe ndejte duke vështruar varkëzën që zhdukej në ujërat e zeza të Letes?

ROBERT CREELY (1926- )

MUZIKË UJI

Ato fjalë janë muzikë e kulluar.

Ato fjalë hidhen si mbi ujë.

Muzikë uji,

poterë në shqitje

barkash

zogjsh e gjethesh.

Ato kërkojnë një vend

të ulen e të ushqehen -

asnjë kuptim,

asnjë zgjidhje çështjesh.

KËTU

Ajo

që ka ndodhur

vizaton botën.

Jeto

në një cep

dhe vështro

ATA

Brodha çfarë kishte

ndodhur te kordat.

Melodi qe,

po ndiqnin

një model. Ndoshta

qe një qëllim.

Boshësi

megjithatë ecin

në të. Asgjë

pa to, çdo zgjedhje

është e kotë.

Pëlqejnë një kohë, kanë

një kohë, secili

në vendin e vet, një

arritje e pafundme.

PËRSËRI

Një tjetër ditë shkoi,

e sosur, e rinjohur

në formën e ditëve.

Filloi,

mbaroi - ishte

përpara, më pas,

e ngadalshme, e shpejtë, një

diell shkëlqyes, re,

lart në qiell qëndrova

një çast me të tjerët,

pastaj u ktheva

prapë mbi tokë.

S'ka hënë. Një dhomë

hoteli - me fillue

rishtaz.

E DASHURA IME

E dashur,

në kohë të tjera

edhe kjo që jemi tashti

ishte vërtet e bukur.

E ti flet

me theks të panjohur

që as edhe unë

ndoshta s'e kuptoj.

E nga çasti në çast

e nëpër kaq hallakatje

ditët e stinët

bëjnë një vend.

Jo si kjo

ngathtësi

që mezi hiqet

në këtë çast.

LULJA

Kujto se si

u përkule të parën

herë te shtrati, ndërsa

aviteshe shtati

të ngjante i gjithi

si gjoks. Ishte

si me pa botën

të vijë drejt meje. Ndjeva

jetën dhe krenarinë.

Unë - e fundit e mundësive,

megjithatë në shtrat para teje,

o lule që di të jepesh.

PREJ VITESH

Prej këtyre pak vitesh

sosin në fokus -

paqe e mirëkuptime,

virtyte jo të lehta.

Prej një mjegulle.

Paqe e një nate

që zgjohet me trishtimin,

shoqëri jo e lehtë -

prej forcës,

prej shtrëngesash, detyrimesh,

prej qortimeve, dyshimit

ngulmues.

Prej hiçi

më shumë se sa prej çasti.

Sajo dritën e qiriut

që ka rrënuar natën.

INTERVALE

Kush

jam unë -

këngë

identiteti.

Vendose

një liqen

përtokë, uji

merr një formë.

Tymos

në ajrin

që ngrihet

të zhduket

Shkëlqim dielli,

pemë të errta,

një tundje e lehtë

në gjethe.

Kënga e zogjve

që mat hapësirën,

intervale në

heshtjen e jehonës.

JOHN ASHBERRY (1927)

PASDITE QYTETI

Një velë tymi ruan këtë

Pasdite të gjatë harruar nga të gjithë

Me fotografime, ndërsa më i madhi i tyre tashti

I përthithur pisket ndërmjet plakjes dhe vdekjes.

Sikur ndokush të mund ta kuptonte Amerikën

Apo së paku një harresë fine

Që kullon në horizont

Ku sosin format tona në një njollë

E cila gjithashtu kalon shpejt

Veçse mbetet në kujtesë

Sepse, në fund të fundit, ajo zhduket:

Kurorë të hirta, që ashtu treshe

Presin dritën t’i ndryshojë,

Ajër që shpërndan flokët e ndokujt

Lart e poshtë pellgut pasqyrues.

W. S. MERWIN (1927)

PRANVERË

Trungjet e qelqtë të reve janë copë

lulet gri janë venitur

dhe kthyer në heshtje me malin e tyre të padukshëm

një fill muzike fluturon

sipër horizontit të liqeneve të ftohtë

nga ku kanë origjinën sytë tanë

çdo gjë në botë është humbur e harruar

po së shpejti do ta rigjejmë

dhe do ta kuptojmë çfarë na tha kur e dashuruam

NË ÇDO UDHËTIM

Meqë në çdo udhëtim ka

një heshtje që i bën shoqëri

në fund të tij të shkojmë

sëbashku

edhe pse dielli me koret e tij të largësisë

ngrihet mes nesh edhe pse

është m’e varë atje të shkuarën si një ditë

për ta ngrirë përgjithmonë

e vetëm ne vazhdojmë

secili vetëm secili me asgjë

veçse jo një heshtje

ANNE SEXTON (1928-1974)

KY SOJ

Pa fre si shtrigë kërceva përjashta,

Më trimi qëlloj në ajrin e zi,

Ëndërrligë u ngrita, pa drashtje,

Dritë pas drite, shtëpive përmbi:

E krisur, e marrë fund e majë.

Dikujt si kjo - grua s'i thirret.

Unë qeshë ky soj i saj.

Gjeta shpellat e ngrohta në male

I mbusha tigane, sergjenë e lesh

WC, mëndafshe, nallane, sandale

Gatova për krimba, insekte e desh:

Kujën vura, ndreqa të pafaj.

Një grua si kjo s'e marrin vesh.

Unë qeshë ky soj i saj.

Kalorës që nise ngaherë arabanë

Nga bëra me dorë nëpër fshatrat -

Mësova rrugët që presin anembanë,

Ku afshet e tua m'i ndezin shalët

E brinjët kërcasin rrotash curalaj.

Një grua si kjo as vdekja s'e mban.

Unë qeshë ky soj i saj.

ADRIENNE RICH (1929 - )

ZHYTJA NË GËRMADHA

Pasi lexova së pari librin e miteve

dhe mbusha fotoaparatin,

pasi vëzhgova tehun e thikës,

vura në armurën plastike

fletëzat absurde

maskën e rëndë e të ndërlikuar.

I bëj këto jo si Kousteau

me ekipin e zellshëm

në bordin e skunës së vet diellpërmbytur

por krejt vetëm.

Ka një shkallë.

Është gjithmonë e gatshme

tek varet e pafaj

te cepi i skunës.

E dimë pse varet

kush e ka përdorë -

përndryshe

është një copë litari detar

a paisje çfarëdo.

Zhytem.

Shkallë pas shkalle

oksigjeni më mbyt

atomet e pastra

të ajrit njerëzor.

Sulem poshtë.

Krahët humbin forcën

si insekt rrëshkas

dhe s'ka kush më thotë

ku ka fundin oqeani.

Së pari ajri është blu, pastaj

blu i thellë, pastaj i gjelbër, pastaj

i zi, unë po errem dhe ende

maska është e fortë

pompon gjakun me fuqi

por deti është tjetër histori

nuk pyet për fuqinë deti

duhet të mësoj, vetëm,

ta kthej trupin

në element thellësie.

Dhe tash: sa lehtë harrohet

pse erdha

midis këtyre që kanë banuar

gjithmonë këtu

duke sunduar fletëzat e paprajta

ndërmjet koralesh

pa harruar

se merret ndryshe frymë këtu poshtë.

Erdha të eksploroj gërmadha.

Fjalët janë qëllime.

Fjalët janë harta.

Erdha të shoh dëmin e bërë

dhe thesaret e taksur për mua.

E hodha dritën e llampës

ngadalë, përgjatë

diçkaje më jetëgjatë

se peshku, barishtet.

Për këtë erdha këtu:

gërmadhat, jo historia e tyre,

fakti vetë, jo miti,

fytyrat e mbytura që sytë përgjithmonë zgurdullojnë

kundrejt diellit,

pamjet e dëmeve

sfilitur nga kripa, lëkundje, brenda kësaj bukurie

të shumëpërdorur,

brinjët e thyerjes

tek lakojnë pohimin e tyre

përgjatë fanitjesh.

Ky është vendi.

Dhe unë jam këtu sirena-mashkull, që flokët errët

i kullojnë zi, sirena-femër me trupin e futur në armurë.

Sillemi ngadalë

mbi gërmadha

fundemi drejt ruajtjes sonë.

Unë jam ajo: unë jam ai

që fytyra e mbytur i fle syhapur

që gjoksi ende i duron shtypjen

që barrët argjed e bakër i rrinë

brenda fuqish

tehmprehta e lënë pasdore

ne jemi instrumente gjysëm të prishur

që mbanim dikur një drejtim

tashti matës i ecjes është prishur nga uji

busulla është kalbur

Ne jemi, unë jam, ti je

prej frike a guximi

dikush që zbulon rrugën tonë

kthehet te kjo skenë

duke mbajtur nje thikë, një fotoaparat

një libër mitesh

emrat tanë nuk duken.

TED HUGHES (1930)

MENDIM - DHELPËR

Sonte solla pyllin në mendje:

Tjetër gjë gjallon

Brenda vetmisë së orës

Dhe fletës ku gishtat lëvizin.

Nuk shoh yje te dritarja:

Diçka më e afërt

Ndonëse në terr më e zhytur

Përshkon vetminë:

E ftohtë, e brishtë si borë e errët

Një hundë dhelpre prek degë, gjeth:

Dy sy bëjnë lëvizje që, tash

E parë, e tash e parë,

Lë gjurmë të kthjellta mbi borën

Mes pemësh e, kujdesshëm, një hije

Vonohet në çalime dhe boshin

E një trupi që guxon

Me ndeshë kthjellime, një vështrim,

Një gjelbrim që hapet thellë e më thellë,

Shkëlqyer, gjithë vëmendje,

Tek ecën mbi veprën e vet

Dersa, me erë të mprehtë dhelpre,

Hyn në zgavrën e errët të kokës.

Dritarja prapë pa yje: tik-takë ore,

Faqja është shkruar.

DEREK WALCOTT (1930- )

KALLAMISHTE DETI

Më kanë vdekur gjysma e shokëve.

Do bëj ndonjë të ri për ty, tha toka.

Jo, siç qenë m'i kthe,

me të meta e gjithçka, i thirra.

Sonte bisedat arrita t'ua kap

te gumëshima e dobët e dallgës

përmes kallamesh, por s'bëra dot një hap

mbi gjethet hënëndritura të oqeanit

i vetëm përposh asaj rruge të bardhë,

as dhe të pluskoj me gjestin ëndërrimtar

të hutëve që barrën e tokës kanë ngarkuar.

O tokë, numri i shokëve që më mban

kërcen të drejta të qeni i dashuruar.

Prej honi kallamet gjelbër dhe argjend shkreptijnë:

qenë heshtat serafime të besimit tim,

sepse nga ç'humb diçka më e fortë rritet

me shkëlqimin bujar të gurit,

dritëhënë e shtrirë, përtej dëshpërimi,

e fortë si era, që ndër kallamet tek tunden

sjell bri nesh, siç qenë, kë deshëm,

me të meta e gjithçka, jo më të fisëm, por siç qenë.

SYLVIA PLATH (1932-1963)

KOPSHTI

Janë tharë shatërvanë, trëndafila.

Vdekja mbi gjithçka. Afrohet dita jote.

Dardhat ntrashur si buda të vegjël.

Një mjegull e errët liqenin e ndotë.

Ti lëviz nëpër epokën e peshqve,

Në shekujt e vetëkënaqur të derrit -

Kokë, gishta këmbe e gishta dore

Vizatuar me hijen.

Historia

Ushqen këto fate të thyer

Këto kurora të lëna mënjanë,

Dhe sorra i bën vend veshjes së vet.

Për ty - shqopa e bardhë, një krah blete,

Dy vetëvrasje, familja e ujve.

Orë të territ. Disa yje të rëndë

Tashmë qiellit ndrijnë,

Rrezja me fillin e vet

Kryqëzon liqenin. Krimbat

Braktisin banesat e zakonshme.

Zogjtë e vegjël përzihen, përzihen

Me dhuratat drejt mëngjesi të vështirë.

FËMIJË

Syri yt i kthjellët është vetë mrekullia

Unë dua ta mbush me ngjyra e rosa,

Edhe më dua ta rris këtë kopsht

Që emrat ia mediton -

Flokëbore prilli, llullë indiani,

Kërcell

Pa rrudha, i brishtë,

Pus ku imazhet

Do jenë madhështorë dhe klasikë

Jo ky shtrëngim

I trazuar duarsh, ky tavan

I errët pa një yll

PEMË DIMRI