GAZMEND KRASNIQI - BAR PARAJSA (R)

GAZMEND KRASNIQI

BAR PARAJSA

(roman)

Dy sisët e tua si zogjtë binjakë të gazelës...

Sepse e fortë si vdekja është dashuria.

nga Kënga e Këngëve

PJESA I

E di (shumëkush do të më japë të drejtë, besoj) se sot bota është mbërthyer nga epidemia e gazetave, por këtë vdekje mos e kërkoni nëpër to: kjo vdekje nuk përbënte lajm për gazetat. Ose ato, sigurisht, do ta kishin trajtuar ndryshe, shumë larg thelbit të së vërtetës.

Dhe vetëm një njeri mund ta përshkruajë atë vdekje, por, për fat të keq, është ai që më pak se kushdo do të donte të thoshte qoftë edhe një fjalë të vetme për të.

Vetëm unë e di se sa zgjati kundërshtimi kokëfortë i atij njeriu.

A ka një mënyrë që të mund t’ia marrim kësaj bote vetëm pafajësinë? ngulmoi ai, në të parën herë që pranoi të fliste.

A mund të japësh Edipin pa pafajësinë?

Kuptohet, megjithëse e vrava mendjen gjatë, mbeta gojëmbyllur.

Nuk flas për të drejtën penale, të cilën, meqë ra fjala, nuk e njoh, por për disa shtylla besimi që është munduar t’i krijojë njeriu nëpër mijëvjeçarë: shoqëria totalitare i ndërtoi ato ndryshe nga besimet fetare, të cilat, për hir të së vërtetës, i rrënoi, për t’ua liruar vendin sërish, pas vendosjes së një sistemi tjetër shoqëror, dëshmitarë të të cilit jemi.

Po sa vetë besojnë sot te krijimi e shpëtimi, që mësuan për shekuj e shekuj religjionet e mëdha?

Jam nga ata që mendojnë se këta njerëz duhet t’i kërkosh me qiri.

Që të kuptohemi, me gjithë mundin tim, nuk dua të arrij te aforizmat (do të ishin kaq vetjake), por te një histori (e shpëtojnë kaq shumë gjëra për të mos e quajtur vetjake), çka mëton ta mbajë këtë libër vetëm me anën e letërsisë: psikologji, religjion, filozofi etj. mund t’i kërkoni diku tjetër, pavarësisht se mund të kenë të njëjtin titull.

Çfarë më ngushëllon mua këtu, është se kjo ngushëllon atë që i takon plaga: dhe pikërisht kjo ndihmon që historia të jetë. Mbase ai ka iluzionin se kjo është një mënyrë për t’u shëruar plaga. Apo, ndoshta, është një vetëndëshkim si në historinë e njohur: Edipi nuk e dinte se flinte me nënën e tij, megjithatë, kur e mori vesh, nuk u ndie i pafajshëm, nuk mundi të durojë pamjen që kishte shkaktuar, sepse shkuli sytë dhe, i verbër, iku nga Teba.

S’e kemi të lehtë ta pranojmë, por në këtë botë gjithçka falet në sajë të një cinizmi të pranueshëm, edhe pse Pafajësia hyn në fjalorin e fjalëve të pakuptueshme, sepse çdo interpretim qëndron më vete apo bëhet pikënisje për një interpretim tjetër, po aq arbitrar.

Nën dritën e këtij interpretimi m’u kujtua ajo teori që thotë se askush nuk flet: ka vetëm diçka që flet nga secili prej nesh.

Kjo gjë flet.

Gjuha flet.

Ajo ka nevojë për kordat vokale, për alfabetet, që të dëgjohet, përndryshe nuk do të kishte nevojë për ne. Kështu, shfaqet një botë që jep “mesazhe” dhe “programe”, të cilat nuk vijnë prej askujt dhe nuk i drejtohen askujt – por që janë veprues.

Dimë se shkencat shoqërore kanë zili saktësinë e metodave, rezultatet dhe progresin e shkencave të natyrës, prandaj u kuptua se njeriu i përkiste natyrës fizike dhe biologjike, e cila ishte e kapshme nëpërmjet metodave të sakta dhe sasiore, por ajo që u shpëtonte atyre qenë thelbi i njeriut: ndërgjegjja, përgjegjësia, liria, kuptimi.

Por le të kthehemi te historia jonë: duhet të kujtoj se, megjithatë, nuk u ndava nga njeriu që e mbart historinë pa ia marrë një fletore shënimesh dhe ca letra, të cilat m’i dha jo pa u penduar. Të paktën kështu m’u duk mua, sepse ai, si gjithmonë, nuk shprehej.

Megjithëse ngjan shumë e vështirë, unë do të përpiqem që, me këta radhoj të çuditshëm, të ngre në këmbë një histori.

Në entuziazmin e fillimit thashë se do ta ngre historinë në këmbë, por tashti para meje shtrohet çështja: si duhet bërë?

Borges-i ngul këmbë se Alefi, pika ku mblidhen të gjitha pikat e universit, ndodhet në një lagje të kryeqytetit argjentinas, Buenos Aires: rruga Garay nr.14. Shkrimtari tjetër argjentinas, T. E. Martines, te romani i tij “Këngëtari i tangos” thotë se ajo u prish diku nga viti 2000.

Përderisa Borges-i thotë që Alefi ka ekzistuar para se ta përshkruante ai në rrugën Garay, përderisa kishte mijëra vjet që flitej për të, pse të mos e pranojmë se mund të ndodhet edhe në një qytet mijëra kilometra larg nga Buenos Airesi? Sigurisht, nuk ka pse të jetë i njëjti, por, pa dyshim, duhet të jetë i njëjti në thelb. Për më tepër, Borges-i ngulmon se Alefi nuk ka as fillim, as fund, çka nuk e kundërshton mundësinë e ekzistencës së shumë alefeve brenda tij, krejt ashtu siç përpiqemi t’i ndajmë gjërat nga epiderma e Zotit, megjithëse nuk ia dimë kufijtë. A nuk flasim shpesh “për diçka nga Zoti”, për të mos iu afruar shumë, për të ruajtur largësinë, apo ngaqë, duke mëtuar për një liri të plotë, humbasim në të pakufizuarën.

U zgjata me këtë argument, sepse, ndërsa rrëfej këtë histori, më duket sikur shoh brenda një Alefi të tillë.

Këndo, Alef, mëninë njerëzore për...!

Në të vërtetë, nuk e di për kë e për çfarë, sepse më tepër se një roman, tashti për tashti, kjo që po bëj, më duket shëtitje rreth një romani.

Ai dhe Ajo (pa emra, për sa kohë nuk u duhen) të nisur në një takim. Përderisa janë qenie të gjalla, edhe po të mos takoheshin, do ta kishin nga një histori, veçse prej saj do të përjashtohej gjithçka që do të përmbante takimi, gjë që tingëllon si arsye që thotë le të bëhet ky takim, thjesht një numër në historitë e pafundme të botës. Për ne është e ndershme t’i lëmë gjërat në dorën e tyre, duke i besuar përgjithësisht elementëve dialog, shënim dhe meditim, sepse e dimë tashmë, përveç të tjerash, që e kemi të vështirë me sëmbimet e ndërgjegjes.

Kush është Bar Parajsa, lokali ku takohen Ai dhe Ajo: është më i bukur, më i shëmtuar, më i madh, më i vogël se të tjerët? Për të dhënë një përgjigje duhet përcaktuar mirë se kush janë të tjerët, por meqë ky s’është qëllimi i kësaj historie, le ta anashkalojmë si pyetje. Edhe pyetja se çfarë bëhet në Bar Parajsa, nuk më duket e lehtë, megjithëse këto gjëra nuk kanë përbërë asnjë problem për prozatorët e shekullit XIX. Në një farë mënyre edhe më vjen mirë që shekujt arrijnë të dallohen nga njëri-tjetri: nuk besoj se ka kundërshtime kur thuhet se janë edhe kaq shumë gjëra të tjera që na ndajnë prej tyre. E di, gjithë këto pyetje ngrihen për të hedhur pak dritë mbi atë që përfaqësojnë Ai dhe Ajo, një arsye e fortë për të mos humbur kohën kot pas tyre, por e di ndërkohë se bota që jetojmë është e prekur rëndë nga dyshimi: askush nuk mëton dot se e vërteta e tij qëndron përmbi të tjerat, sepse përndryshe do të kishim një diktator, ose më së paku një njeri të vetmuar.

Nuk e di mirë as nëse ky Bar Parajsa është i vërtetë, apo është vetëm nostalgjia e atyre që e kanë jetuar atë: duhet pritur një tjetër që ta thotë më mirë. Për mua ky është vendi ku takohen Ai dhe Ajo, vendi që e bën të mundshme ngritjen në këmbë të kësaj historie.

Dikush mund të thotë se kur themi histori, kemi parasysh “kuptimin e historisë”, kuptim që e lexojmë ose përpiqemi t’ia japim, përndryshe është një zinxhir çastesh. Por, për mua, kështu me absolutizmin e relatives është ndërprerë absoluti transhendent, prandaj më mirë ta lëmë historinë të rrjedhë vetiu.

Ç’është kjo? Mendoni se po shkruani historinë tonë? më tha Ai me ton ironik, kur i fola për rreshtat e mësipërm.

Në fakt, gjëra që duhej t’i kisha marrë me mend,.

Pas përgjigjes sime se doja të shkruaja një histori ngacmuese, ndoshta, pse jo, një nga historitë që njerëzit nuk i lëshojnë kurrë nga dora, ai u zgërdhi dhe vetëm atëherë e kuptova që qeshë gabuar, pasi kisha të bëja me një njeri me të cilin nuk ishte e lehtë të flisje.

Të gjithë njerëzit që e njihnin, më thanë se kisha marrë prej tij më shumë se ç’mund të mendohej, pasi klasifikohej si njeri që nuk komunikonte me askënd, kurse për historinë në fjalë nuk e hapte gojën kurrë. Sidoqoftë, fletoret dhe letrat ia mbajta për shumë kohë, pasi, për fatin tim, nuk shihej rrugëve, duke vërtetuar ato që fliteshin për të.

Ndërkohë, takova dhe vajzën e emaileve, e cila kishte pjesën e vet në këtë histori dhe këmbëngulte që të mos dilte prej saj, por nuk vendosa asnjëherë t’i hyja shkrimit, sepse nuk arrija ta bindja veten që po bëja punën e duhur.

Mirëpo, pothuajse kisha harruar gjithçka, kur erdhi emaili i parë.

E hapa me indiferencë, por, për çudinë time, pashë se aty nuk ishte kërkesa për t’ia kthyer letrat dhe fletoren.

Shkruheshin gjëra krejt të tjera.

Jo shumë kohë pas të parit, erdhi dhe emaili i dytë. Pas pak, i treti.

Pas këtyre emaileve, u ndjeva ndryshe, diçka më guximtar: ndoshta qe thënë që kjo histori të tregohej.

Emaili i parë

Nuk u largova asnjë çast nga dhoma ku Ajo rrinte prej ditësh në koma dhe, siç është e kuptueshme, e kisha humbur nocionin kohë.

Dikur, nuk e di në cilën ditë, mjeku pyeti nëse unë shkruaja, duke u munduar të ndërhyjë në hutimin tim të plotë. Nuk më dilte zëri, as për të bërë një pohim të thjeshtë (përveç të tjerash, atë çast jo vetëm që nuk kisha ndonjë konsideratë, por e përçmoja punën e shkrimit), dhe ai vazhdoi në të tijën, duke radhitur ca komplimente për karakterin e shkrimeve të mia, por ia doli të më nxirrte nga hutimi vetëm kur më tha “nëse doja ta mbaja gjallë atë femër”.

Gjithmonë e më i hutuar, ngrita kokën e vetëm sa pashë vagullt treguesit e ulët jetësorë të saj, por mjeku nuk m’u nda.

- Me ato merrem unë, - tha. - Me anën e shkencës, sigurisht… Poezinë e bën ti... Duhet vetëm t’i flasësh... T’i flasësh... të bisedosh lirshëm. Besoj, e dini... ajo mund t’ju dëgjojë.

Fillimisht, duket sikur shqetësimi i madh i bllokon fjalët, mirëpo, pas pak, mund të kuptosh se atje, në të errët, ai po bën zgjedhjen dhe zgjidhjen e tyre.

Dikur e kuptova se çfarë po thoshte. E kuptova se çfarë thoshte, por jo çfarë donte të thoshte, pasi arti dhe shkenca kaq herë nuk janë kuptuar bashkë. Qytetërimi njeh kohën e vet të gurit dhe të atomit, por kultura nuk njeh zhvillim të tillë: mund të flitet vetëm për kronologjinë e dukurive kulturore, sepse matja e kohës nuk vlen edhe për artin. Në fushën e shkencës, ekonomisë, teknikës, bota e lashtë është aq larg botës së sotme, por në fushën e artit nuk mund të flitet në të njëjtën mënyrë: kush i afrohet sot Homerit dhe autorëve të tjerë antikë?

Ndërsa me shkencën qëndron puna ndryshe: kurba e saj është gjithmonë në rritje.

Këtë donte të thoshte mjeku: sot shkenca mund t’i shtojë ditët e jetës së njeriut.

Dhe këtë ma tha pikërisht në çastin kur unë nuk mund të thosha jo.

Çfarë do të thoshte Ajo vetë për këtë, nuk mund ta dimë më, por unë besoj se gjuha e saj mistike do të shprehej kështu:

Shoqërohesha në fshehtësi me një djalosh të bukur dhe nuk i thashë kujt, pikërisht se isha me të Dashurin.

Me shigjetën e saj dashuria ka shpuar zemrën e çdo të dashuruari. Gjaku që buis përjashta është i padukshëm.

Kërkova te jeta dhe pashë se dashuria ka qenë e vetmja shoqe e shpirtit tim. Nga brendësia e errët, shpirti thirri: Mos prit, jepu për hirin e dashurisë.

Vetëm me zemër mund të kapet qielli. Trëndafili i lavdisë mund të ngrihet vetëm në zemër.

Fjalët e atyre që kanë heshtur, nuk mund t’i dëgjojnë vetëm ata që i keni bërë të pavetëdijshëm: unë hesht dhe tronditem për ju si deti.

Ky është argumenti mistik i asaj që s’mund të rrijë pa Zotin: kërkimi i qenies së dashur, drama e heshtjes dhe e dëshirës së zjarrtë, të cilat janë vetë Zoti.

Po ç’është mistikja?

Mistikja, na thonë, është diçka që na duket se e kemi parë dhe kërkojmë vazhdimisht.

Teoricienët modernë të letërsisë do të thoshin “njeriu shkon te Zoti, ndërsa teksti te teksti”, megjithëse kjo, duhet ta pranojmë, mund ta ngatërrojë pak lexuesin e pastërvitur.

Për fat të mirë, lexuesi besnik ka aftësinë që të mos preket.

Emaili i dytë

Mjeku se ç’bënte me njohjet e tij të thella prej kimisti dhe treguesit jetësorë të saj rriteshin si me dorë.

Sot besoj se qe pikërisht pas tri ditëve kur ndërpreu gjithçka. Me zor i dëgjoja fjalët e tij, pasi ato sikur kapërcenin botë të tëra përpara se të mbërrinin tek unë.

- Nuk ecet më tej... Jemi kundër ligjeve të natyrës... E bëra vetëm për ju... E kuptova se çfarë donte të thoshte kjo për ju... Kisha ndërmend ta bëja vetëm një ditë, e shtyva tri...

Siç thashë më sipër, për mua koha nuk kishte pasur matjen e zakonshme. Nuk e di as se çfarë kam thënë. Megjithatë, kam sigurinë se thelbi i asaj që kam thënë, ka qenë çfarë duhej të kishte thënë Ajo vetë:

- Është e rëndësishme të jesh i kënaqur nga stili i jetës që ke zgjedhur!

Te dështimi ndieja heshtjen gjëmuese të qenies: nihilizmi nuk kapërcehej ndryshe veçse duke kaluar mes tij. Kërcënimi më i përbindshëm çlirohej nga ajo asgjë që mohonte edhe kuptimin më të vogël, që shkatërronte gjithçka që deshëm të ndërtonim apo të krijonim si të vlefshme.

Nuk jemi në gjendje të dimë përse ekziston bota: përballë heshtjes së saj nuk ke çfarë të bësh tjetër veçse të heshtësh. Nëse provoje ta thyeje atë heshtje, fjala përhapej pa përmbajtje: shprehja e zbrazët parmenidiane “qenia është” përputhej me ndërgjegjen e thjeshtë të reales. Për dijen, ajo që kalon në botë dhe në kohë, nuk është fundi i botës dhe i kohës, por, për heshtjen, është vetë bota që ka kaluar.

Dhe për mua kishte heshtur universi.

Emaili i tretë

Kur u bashkuam, arritëm të kemi një apartament tonin, siç e ëndërron çdo çift.

E gatshme të më pranonte çdo tekë, ajo e pranoi në heshtje vendimin për të hapur nga veriperëndimi një dritarez të re, e cila nuk kishte ekzistuar kurrë më parë dhe mund të binte ndesh me urbanistikën vetë.

Atë dritarez që do të shkatërronte gjithçka: sepse, megjithëse ishte a s’ishte 100x80 cm, ia doli të shkatërronte gjithçka.

Dritarja u bë arsye për të menduar më të paparashikuarën: se gruaja ime më tradhtonte. Vetëm atëherë bëri vend te unë ajo që kisha dëgjuar shpesh si një përvojë perëndimore: më mirë një femër me përvojë seksuale, sesa një pa këtë përvojë.

Nuk e besoj se e ka provuar një burrë atë xhelozi që kam provuar unë, megjithëse nga dritarja e vockël shihej vetëm një kopsht fëmijësh, me disa edukatore të ngathëta, të cilat lodheshin shpejt nga puna e tyre.

Kur grindesha për daljet e saj të herëpashershme në dritaren e vockël, vetëm qeshte, por kjo e qeshur pa të keq mua më tërbonte. Justifikimet se atë dritare për dritë e ajër e kishim hapur, se Ajo vetë qe klaustrofobe (se kishte qenë gjithmonë e tillë, se i merrej fryma edhe vetëm kur mendonte një vend të mbyllur), më dukeshin sajesa çiliminjsh.

Pritja e përgjigjes së një projekti për të shkuar në Londër na shkrehu, sepse nuk bënim asgjë dhe kohën më të madhe e kalonim brenda në shtëpi, ku problemi i dritares nuk merrte fund asnjëherë.

Dikur, projekti që lidhej me Londrën pati përgjigje pozitive, por menjëherë pas kësaj kapitulluam plotësisht: nuk na dhanë vizë.

Duhet të nënvizoj se, sigurisht, për të tjerët ne ishim një çift i lumtur, madje duke u zgjuar një farë xhelozie, diçka jo e panjohur për këto raste.

Por sa më e paqtë bëhej jeta jonë, aq më të ashpra qenë grindjet e mia për atë dritarez. Gjatë zënkave, që ajo nuk i merrte asnjëherë seriozisht, më kishte premtuar se do të largohej nga dritarja, por unë prapë e shihja atje, disa herë brenda një dite, kështu që, herë pas here, kalonim orë të tëra pa folur dhe nuk mund ta shtyja më këtë gjendje. Tashti ajo tronditej nga mënyra si kërkoja të më tregonte se ç’donte në dritaren e vogël, sepse nuk arrinte t’i artikulonte justifikimet e para, të cilat ia mohoja duke i përqeshur, megjithëse ajo ngulmonte që po i kërkoja diçka absurde.

Meqë unë kërkoja të dilja një herë e mirë nga gropa ku kisha rënë, grindja e fundit qe shumë serioze dhe nuk kishte më vend për të pyetur nëse po i bëja keq.

Më mbahet fryma tani që shkruaj, kam nevojë të shkoj te dritarja e vogël, të shikoj fëmijët e vegjël e edukatoret e tyre të ngathëta, të shikoj pafundësinë e qiellit të kaltër, por nuk e bëj këtë pa mbaruar letrën, edhe sikur të më duhet ta çoj dorën te gryka e të bie rëndshëm përdhe, ku nuk ka dobi asnjë frymëmarrje artificiale (krejt ashtu siç i ndodhi asaj në çastin kur po ikte nga kjo jetë), duke mbajtur përbrenda fjalët që nuk arriti të m’i thotë kurrë, dramën më të madhe për qenien njerëzore të të gjitha kohëve:

- Miku im, nuk po bëj atë jetë që do të doja të bëja!

Por unë nuk shkoj te dritarja: kurrë nuk do të mund të shikoj çfarë donte të shihte ajo.

As nuk do t’i mësoj kurrë ato që më la pa thënë.

Nuk do ta mësoj kurrë çfarë donte të më thoshte me atë dritarez.

Ose, nëse do ta mësoj, do ta kem vështirë ta pranoj, tashti që Ajo nuk bën më pjesë në njerëzit e kësaj bote.

Nuk do ta mësoj as nga i vetmi libër që më rri vazhdimisht përpara: autori që kishim nisur ta përkthenim në të njëjtën kohë, pavarësisht nga njëri-tjetri.

Këto qenë tre emailet e tij.

Me përvojën e njeriut që shkruan romane, e kapa menjëherë: fillonte nga fundi, vendi ku rëndonte më shumë pesha e fajësisë, gjë që nuk më ndihmonte për t’ia nisur historisë ashtu si doja unë, prandaj ndenja në pritje, por emailet u ndërprenë po aq papritur sa ç’nisën.

E kuptova që më kishte në dorë, prandaj i shkrova që të vazhdonte, por ishte si t’i flisje një muri: nuk dha asnjë përgjigje.

E humba durimin dhe u shkëputa prapë prej kësaj historie të lodhshme, derisa e bëri të fliste një letër tjetër, megjithëse nuk e prisja kurrë se pikërisht ajo do t’ia arrinte qëllimit.

Pas kësaj letre dhe përgjigjes së tij, u krijua një marrëveshje e pashkruar: i dërgoja çdo gjë që skedoja për ngjarjen dhe ai plotësonte, sigurisht, kur t’i tekej dhe si t’i tekej.

Megjithatë, mirë, thashë me vete, nuk duhet t’i lë të më humbasin këto që më dërgon, pasi ndoshta ndonjë ditë do t’ua gjej radhën. Sidoqoftë, unë vetë përpiqesha ta gjeja radhën qysh se shkruaja apo merrja përgjigje, duke hulumtuar me kujdes te letrat dhe fletorja, që në fund të kisha më pak punë.

Ia dërgoja me kujdes çdo gjë që shtohej në tekst, në këtë ndërtim që shkonte nga fundi te fillimi (siç donte ai), gjithçka, deri te hedhjet, në dukje, më të rëndomta.

Një punë aspak e lehtë, por ndjeja të më rritej besimi se qe shkruar që kjo histori duhej të tregohej. Megjithëse më velte pak saktësia e kësaj historie, megjithëse do të doja të isha më i lirë, si me një dramë, për shembull, vendosa të mos i ndahem punës së nisur.

Nga mënyra se si po shkojnë gjërat, ndoshta ndonjërit nga lexuesit do t’i duket se tani po krijohet një gropë në roman: mirëpo, këmbëngul se as Ai as Ajo nuk arrinin të kujtonin se si filluan të jetojnë bashkë, pak kohë pas një letërkëmbimi të beftë të tyre, kështu që as unë nuk do të humbas kohë për këtë.

Ai mban mend vetëm se, kur e ka zhveshur dhe e ka shtrënguar në krahë për herë të parë, ka lëshuar një britmë gëzimi, ndërsa Ajo ka qeshur prej këtij gjesti, me sa duket pa e kuptuar ende se çfarë mund t’i jepte një mashkulli me ndjenja të ndezura.

Qe një çift që njerëzit e pranuan lehtë, si një padrejtësi e shtyrë padrejtësisht aq gjatë, dhe atyre dyve kjo u jepte një kënaqësi të brendshme, molisëse, deri në limonti, duke i zënë vendin nervave të rrënuara, prej të cilave sikur kishin mbetur vetëm ca gropa pa emër, si dëshmi e një kohe gati krejt tjetër, gati e papërfytyrueshme.

Nuk kishin arsye ta thoshin me fjalë, e kishin krejt të qartë nevojën e jashtëzakonshme për njëri-tjetrin.

Prandaj, shumëkush nuk e beson vdekjen e saj as sot e kësaj dite.

Kush ngul këmbë se mund të vdesë njeriu në një situatë si kjo?

Sigurisht, vetëm një njeri mund të flasë për këtë.

Mirëpo, siç u tha më sipër, ai kërkon që të zbresim sa më shpejt nga vdekja, t’i largohemi asaj sa më parë të jetë e mundur, diçka që mund ta jepte shumë lehtë vetëm një filmim i kryer së prapthi, por jo një vepër letrare.

Mirëpo kjo histori varet prej tij dhe kjo mbetet mënyra e vetme për të vazhduar.

Dhe është pikërisht koha për të vendosur një marrëveshje me lexuesin.

Përndryshe duhet të presim që kjo histori të shkruhet nga dikush tjetër.

Çfarë i shkroi Ai Asaj

Me sa kuptoj, ju mendoni se është shkruar romani i jetës sonë, i është vënë pikë!

Kush mund të vendosë për këtë?

Është mëngjes tani që po të shkruaj, kohë e përshtatshme për të parë njeriu me besim mendimet e veta, veçse që të jem i ndershëm me ju, nuk po mendoj për romanin e jetës sonë, por për energjinë seksuale: për dymijë vjet rresht qytetërimi perëndimor kërkoi ta shtypë, ndërsa tashti kërkon ta shpenzojë të gjithën.

Që të mos keqkuptohemi, vajza e emaileve më la: nuk mund të gjente lidhje me huqet e mia, me mënyrën time (të çuditshme, sipas saj) të jetesës, sepse nuk mund të gjente drejtpeshimin e gjërave që pëlqente apo nuk pëlqente tek unë. Dua të them që nuk po flas për të, pasi fshehja e energjisë në fjalë, i shkon rastit të parë: aty ku jemi unë dhe ti.

Shkaku i parë, them, ishte Egoja: frika nga varësia prej tjetrit, pasi asgjë nuk mund të ndodhë pa bashkëveprim.

Frika e dytë, them, është ajo e refuzimit: ky duhej të ishte një tmerr tjetër.

Mundet që mbi të dyja të qëndronte frika e pikëshikimit të atij fenomeni si diçka prej kafshërie. Po të jesh i pavetëdijshëm, po nuk vështrove përmes dukurisë, deri në pikën më të imët, po nuk besove se ai elektricitet do të bëhet njëri nga partnerët e tu, po nuk besove se je një instrument për qarkullimin e energjisë jetësore – kjo frikë do të të mbizotërojë gjithmonë.

Sigurisht kjo e mundon njeriun inteligjent, i cili ka bërë të vetat kaq shumë gjëra që e ndajnë prej kafshës.

Ana e kundërt, nëse nuk keni kundërshtim, është dashuria, për të cilën pres të më flisni ju.

Ndërsa përpiqem ta bluaj këtë në mendje, këmba e femrës që ka fjetur me mua gjatë natës, prek këmbën time: pra, megjithëse i mban sytë mbyllur, është zgjuar. E kemi diskutuar me të problemin e esencës së freskët, siç shprehen mistikët e mi të dashur, prandaj i përkëdhel barkun dhe i them:

- Mbrëmë këtu kam prekur diçka të freskët.

Fytyra e saj ruan të njëjtën pamje të paqtë, kur ashtu, symbyllur, thotë:

- Duhet të ketë qenë tokëza e rripit.

Thonë: ajo që është e gëzueshme dhe e dashur, vjen kur nuk je në pritje të saj.

Çfarë pres dhe çfarë do të vijë?

Si do të më gjejë ajo që do të vijë?

Më duket se harrova më të rëndësishmen: do të udhëtojmë për në Londër, pasi pres përgjigjen e një projekti.

- Mos kjo do të thotë që duhet të shkruhet një libër? – pyes.

Ajo nuk bezdiset nga kjo pyetje.

- Di vetëm se ditët e Londrës janë ndryshe nga ditët tona, - ma kthen.

- Moti? – them unë.

- Edhe moti, - përgjigjet ajo.

Zgjas dorën ta përkëdhel edhe një herë: më duket se ajo ka nevojë për këtë përkëdhelje.

Mirëpo nuk ka femër, nuk ka njeri pranë meje – është një ëndërr erotike, nga ato që shikon ti.

Kjo hije, që mezi largohet prej këtu, je ti.

Dua të besoj se po shikon një nga ato ëndrrat filozofike që shoh unë, prandaj nuk mund të rrija pa të shkruar.

Sigurisht, më vjen të të pyes edhe një herë: pse u ktheve nga Parisi?

Pse ndenje vetëm një stinë në Paris?

Megjithatë, kam një dyshim se mos ndoshta po e teproj me pyetjet e mia!

Përpara se të kem prej teje kuptimin e fjalës dashuri, po të nis Dhjetë Urdhëresat që përmban kuptimi i fjalës seks.

1) të flesh më mirë

2) të ulësh tensionin e gjakut

3) të mbrohesh nga stresi

4) të forcosh zemrën dhe qarkullimin e gjakut

5) të bëhesh më i bukur në trup e në shpirt

6) të harxhosh rreth 200 kalori

7) të kesh humor të mirë

8) të dukesh shtatë vjet më i ri

9) orgazmën ta përjetosh si diçka shpirtërore që arrin kufijtë e mistikes, deri në një lloj vdekjeje të vogël.

10) ta ngulitësh mirë në kokë se në çastin e orgazmës të gjithë, ateistë e agnosticistë, thërrasin “O Zot!”

P.S. Sapo mësova se, te kërkimet e kinezëve në internet, vetëm fjala “aksione” ia kalon fjalës “seks”.

Çfarë i shkroi Ajo Atij

Dikur, si shumë vajza, ose më saktë, si shumë njerëz, isha e gatshme për veprime, vuajtje dhe flijime, isha e mahnitur me gjurmët e të madhërishmes, kisha besim, kërkesa, sfida, por tashti kam kuptuar se bota nuk m’i kërkon medoemos. Si shumëkush, kam thënë sa herë se ah, po të më ndihmonte fati, sepse e pranoja shumë herë që isha me talent e prirje. Tashti që kam marrë vesh se bota nuk është një poezi patriotike, gjëja kryesore që do të doja të bëja është shkuarja në Bar Parajsa (për sa kohë nuk ka mbërritur vjeshta e vërtetë) dhe të kundroj gjatë shelgun tënd, të kundroj këmbënguljen e tij për të qenë ndryshe nga të tjerët, një këmbëngulje që, dalëngadalë, pas meditimit të gjatë, fillon t’i ngjajë një gjuhe të fshehtë para të cilës njeriu i kohës sonë është mospërfillës dhe injorues, pa e kuptuar se kjo i vjen nga paaftësia për të gjetur atje shpjegimin e shumë gjërave që e mundojnë, duke ia vështirësuar jetën, sepse padyshim që ka qenë një kohë kur ai ka pasur një kuptim dhe një ndjenjë për shenjat e mrekullueshme të natyrës, pasi, duke qenë i pafajshëm, e ka pasur më të lehtë se sa mund ta kemi ne.

Ideja e një njësimi të fshehtë pas gjithë kësaj shumëllojshmërie, ideja e një krijuesi pas gjithë këtyre krijesave, padyshim është dëshmia mistike që flet për qenien e gjërave të mundshme si valë e detit të qenësisë së Perëndisë, dëshmia e zhytjes atje, duke e konsideruar qenien vetjake një pikë të këtij deti, derisa nuk shihet më as pika, sepse shfaqja është rezultat i ndarjes: mistikët kanë parë universin dhe qëllimet e tij të fshehta, kanë parë malet që dolën nga ujërat, kanë parë Perëndinë pa fytyrë, panë zhvillime të pafundme që formojnë një lumturi të vetme dhe, duke i kuptuar të gjitha, do të më thjeshtonin edhe gjuhën e këtij shelgu.

Të jetë kjo dashuria?

Kush arrin të ma thotë?

Mos vallë dashuria është e vërteta?

Po kush është e vërteta?

Ja çfarë lexova me zë të lartë nga libri që pret për t’u përkthyer nga ne dy, pavarësisht nga njëri-tjetri:

Vdekja e Zotit i lë engjëjt në pozitë të vështirë. Befas kapen prej problemit themelor. Njeriu mund të përpiqet ta përfytyrojë këtë çast. Si duken në çastin që i pushton problemi, duke përmbytur ndërgjegjen engjëllore, duke i mbërthyer me darën e tmerrshme? Çështja është, “Çfarë janë engjëjt?” Nga mosnjohja e problemit, të pamësuar me terrorin, të pavrarë nga vetmia, engjëjt (e marrim me mend) bien në dëshpërim.

Dhe më tej:

E çuditshmja e shkrimeve për engjëjt është se shumë shpesh nxirren si shkrime për njerëzit. Temat gjuajnë në të dyja anët.

Pasqyra përballë më ngacmon gjithnjë e më tepër: nuk përtoj t’ia nxjerr nga pak gjuhën vetes.

E përfytyroj gëlltitësin e romaneve që më thotë, duke tundur gishtin, se nuk mund të mëtoj se ia kam hedhur, se nuk mund të mëtoj se ky që po shkruaj qenka roman, sepse këtu nuk ka parë asgjë nga ato që është mësuar të shohë, pasi ai e ka krijuar me kohë idenë se si është një roman; dhe i jap të drejtë, dua të them se as sot e kësaj dite s’e kam marrë vesh se si duhet të jetë një roman, prandaj, siç pata lajmëruar në fillim, i pamësuar me sëmbimet e ndërgjegjes, i lashë të rrjedhin gjërat vetë.

Tashti po përpiqem të kujtoj se si e takova (a ta quajmë Meri-Aurora-Linda) me shpresë se do të mësoja prej saj diçka për xhelozinë e provuar kur pa se po i ikte shoku nga duart. Dua të them kur ajo ishte gjallë. Tundi kokën gjatë me dyshim: sipas saj, edhe po të kisha bërë të pamundurën, në fund të fundit do të kishim vetëm një fotografi, sepse ajo tashti medoemos do të ishte një njeri tjetër (siç shprehet Shën Pali, tha, unë vdes përditë).

Sa më shumë që fliste, aq më shumë ndërgjegjësohesha se më kishte dalë nga tema, ose, siç kishte thënë vetë, nuk ishte më i njëjti njeri, prandaj e pashë se ishte e kotë ta zgjatnim më tej dhe ajo më premtoi se po t’i vinte për të thënë diçka, do të ma thoshte.

Herën e parë që e pashë pas këtij takimi, më buzëqeshi, por kësaj nuk ia dhashë dot kuptimin që do të doja, pra, të ulesha me të; kështu që më pas as unë nuk vendosja të ulesha me të, as ajo nuk vendoste të ulej me mua. Më pëlqente ta kundroja, megjithëse fshehurazi, sikur doja ta përngjaja atë femër me njerëzit e çmuar, të cilëve u mungon ambicia për të qëndruar në majë, ose për të pasur gjithmonë të drejtë, por erdhi koha t’i lija hamendjet dhe t’i kthehesha realitetit: sjellja ime sikur kishte qenë parandjenjë e humbjes, sepse u zhduk pa më thënë se ku.

Mendimi i parë që më erdhi në kokë, qe ai për vetëvrasjen e saj, por më vonë më erdhi turp për këtë: nuk kisha të drejtë ta mendoja vdekjen as për një personazh libri e jo më për një njeri të gjallë.

Njeriu i sotëm, që e ka lënë pas epokën totalitariste, nuk pranon ta marrim në mënyrë të njëtrajtshme. Pa harruar se epoka globaliste po rëndon po aq sa epoka së cilës po i zë vendin me shpejtësi.

Cili është vendi i individit të vockël përballë dy dallgëve të pamatshme?

Kjo është çështja.

Ose, pa harruar tolerancën, kjo duhet të jetë çështja themelore e njeriut të kohës sonë.

Ai dhe Ajo janë figura tipike apo atipike?

Kjo, sigurisht, varet nga ajo se kujt do ia lëmë fjalën e fundit në këtë botë plot dyshime.

Çfarë më shkroi Ai

Asgjë nuk është thënë: s’ka shumë kohë që ekziston njerëzimi. Megjithatë, për fat, kemi përparësinë të vijmë pas të vjetërve.

Të vjetrit thonë:

Rrëfimi mbin e rritet kudo, në të gjitha drejtimet, si një bimë.

(Shtrembërim buzësh në sallë)

Ose:

Dhjetëmijë diej shndrisin brenda njeriut.

(Cinizëm në sallë)

Ose:

Këta grekët e vjetër! Imagjinojnë se, për të gjetur parajsën, perënditë zbresin në tokë.

(Tallje në sallë)

Ose:

Jeta është aq e pasur sa njerëzit ndoshta mund të mos njohin asgjë.

(Zgërdhirje në sallë)

Ose:

Ia heq mbulesën zërit të urisë seksuale.

(Fishkëllima në sallë)

Ose:

Kënaqësia e ditës së kulluar duket sikur nxiton.

(Salla zbrazet)

Ndërsa unë them:

Atë ditë që vinte nga Parisi, engjëllore si portret i Modilianit!

Nga fletorja

Pas asaj vape të papërsëritshme te Bar Parajsa, mjeku hoqi dorë shumë shpejt prej meje dhe m’u desh të kthehesha në shtëpi, ku më pëlqente të rrija vetëm, pa vizita.

Kështu më pëlqente t’u thosha të tjerëve, por e vërteta qe se nuk mund të merrja përsipër t’u thosha që është brenda, jashtë, rretheqark meje, një botë e padukshme, e cila më sundonte, por unë nuk mund ta përshkruaja dot.

Nuk e di çfarë kishte mes nesh, intuitë apo imagjinatë, frymëzim apo revelacion, por, herë pas here, më fanitej ndonjë varg, tingull apo zë që nuk ishte zë njeriu, dhe, mbi të gjitha, botë të pafundme, të cilat vazhdimisht kërkonin të më bindnin se qenë përtej së mirës e së keqes.

Tashti për tashti kam frikë të flas më tepër për këto gjëra, megjithatë më duhet të them se njëherë fluturova përmbi Alpe, ktheva nga Lindja, pastaj nga Jugu: pashë ndërtimin e piramidave nga skllevërit dhe eksodin e hebrenjve, pashë ekspeditën e parë të ariasve dhe Aleksandrin e madh duke vëzhguar nga Kina, pashë Farin e Aleksandrisë dhe Kleopatrën, pashë vikingë dhe hordhitë e Xhingis Khanit, pashë raca të verdha dhe të kuqe, pashë Arkimedin dhe hareme sulltanësh, pashë turqit te portat e Bizantit dhe Çezarin, arabët në Spanjë dhe Leonardo da Vinçin, Ajnshtajnin dhe Skënderbeun, Spinozën dhe Borhesin, mjeshtrit e ikonave dhe kaligrafët kinezë, Martin Luterin dhe Pilatin, Leninin dhe Marubët, Rainer Maria Rilken dhe Omar Khajamin, Atilën dhe Hanibalin, pashë veten duke shkuar në klasë të parë dhe një ndjenjë të vjetër qesharake, pashë se si bota qe bërë një njeri i gjallë dhe ky njeri qeshë unë vetë.

Gjithësia u bë madhështore: unë vetë isha e madhe dhe madhështore. Diçka si pigment kishte dalë prej meje dhe qe përzier me gjithçka: di se me zor dola prej kësaj ndjenje dhe menjëherë fillova të mendoj për atë djalin që më nxori nga ankthi.

Në shënimet e saj ajo flet për historinë me atë djalin që e nxori nga ankthi, mirëpo, i prekur nga një frymëzim i papritur, mora guximin ta bëj unë rrëfimin.

Ja si ndodhi:

Djaloshi që e çliroi nga thonjtë e ankthit, mezi doli vetë nga trans-i, prandaj ajo, duke e parë me mirënjohje dhe keqardhje të thellë, kërkoi të dinte se edhe sa gjendje të tilla mendonte të kalonte në jetë. Ai nënqeshi butë para se t’i përgjigjej.

- Asnjë, - i tha. - Për ty e bëra se m’u lut një miku im që merret me shkrime. Ai më tha se edhe ju merreni me shkrime.

Kur pa se ajo aprovoi e lehtësuar vendimin e tij, ai nënqeshi sërish.

- Mos kujtoni se tërhiqem prej vështirësive, - sqaroi. - Unë kërkoj të vërtetën dhe e kam kuptuar se nuk është kjo rruga.

Ajo i mprehu të gjitha shqisat, sa kohë që priti përgjigjen e pyetjes se cila qe kjo rrugë, derisa gjithë ndehja e qenies së saj u mbërthye me një goditje, si të ishte vetëm një flutur, prej fjalës:

- Zemra!... Detyra më e rëndësishme në jetë mbetet përgatitja për perspektivën e pafundme, apo jo! Dhe kjo bëhet me anën e njohjes së vërtetës së zemrës, me mbrojtjen e saj prej të këqijave dhe drejtimin kah morali i bukur: dy gjëra me të cilat janë e lidhur drejtpeshimi shpirtëror dhe lumturia, për sa kohë zemra lëkundet mes ndërhyrjeve engjëllore dhe djallëzore. Zhvillimi, përsosja e prapambetja, rënia, zhdukja e individëve dhe shoqërive a kombeve, a s’ka të bëjë gjithmonë me çështjet e zemrës! Më falni, ju lutem, që ju fola kaq gjatë për gjëra që i dini më mirë se unë.

Megjithëse u përpoq, ajo nuk arriti të kapë ndonjë dozë dinakërie te fjalët e tij të fundit, prandaj desh mendoi se mund të mbyllej dita aty, por nuk ia arriti, sepse nuk u përmbajt pa pyetur:

- A i keni kthyer në jetë të gjithë ata me të cilët jeni marrë?

Ai ruajti qetësinë e tij të zakonshme.

- Në jetë? - tha. - Varet se si duhet kuptuar kjo. Njëherë dikush dha shpirt në duart e mia e, megjithëse sytë e të afërmve të tij qenë drejtuar nga unë, buzëqesha me habi në mënyrë të pakuptueshme. Të çuditur për buzëqeshjen e pavend, sigurisht ata më kërkuan shkakun. Çasti në të cilin kisha buzëqeshur, qe një çast zbulimi shpirtëror, diçka krejt intime për mua, prandaj kërkova t’i shmangem përgjigjes, por, pas këmbënguljes së tyre, u detyrova të flas. U thashë se zemra e tij ishte kuptimisht e gjallë, prandaj ai u habit me mua, sepse te unë pa një zemër të vdekur: atë ditë unë e kisha zemrën të vdekur.

Atëherë ajo formoi bindjen se nuk ishte në dorën e saj për të përcaktuar mbylljen e ditës: dhe, pas kësaj, përnjëherësh, u ndie si i çliruar prej një ngërçi të lashtë që i kishte pasur pushtet të padiskutueshëm mbi jetën.

Që nga ky çast qe në gjendje të ngrihej në këmbë dhe të përzihej me jetën e zakonshme