c’u estas iu maniero por tajpi Vjetnaman lingvon sen signo?

 

estis ja la demando de Thuan, ano de familio Nguyen en Phan Rang, unu urbo marborda en la Centra parto de Vjetnamujo, amikig’anta unu kun la alian ekde la jaro 1992 au’ poste, 1994, kiam ankorau’ dungita por labori en la tajpantaj butikoj sur la strato Ly Thai To, Distrikto 3 Sajgono. Thuan kutimis tajpi lau’ la maniero de VNI dum fija tajpis serpent-maniere, unu fojon, fija estis ne okupita kaj alvenis la butikon kie Thuan laboris por babili, tiam, Thuan estis tajpanta kaj s’ajne malemis pro tio ke li devis multfoje atingigis fingrojn por tajpi la signojn, li plendis, dirante ‘c’u estas iu maniero por tajpi Vjetnaman lingvon sen signo?’ Li demandis sed verdire li jam klopodis serc’i multe tamen s’ajnege ke tio, kion li trovis ne kontentigis lin. Au’danta tion, fija respondis al li ‘nu, atendu ja!’ Do, fija ekis studi por kompreni ke…

 

kio estas la signoj en la lingvo Vjetnama?

 

La vortoj nun uzataj kun la signoj superaj, malsupra kaj dekstraj estas (nediskutinde) la produkto de la sinjoro Kristana nome Alexandre De Rhodes. Por plenigi la mision de predikanta la evangelion en tiu c’i lando, li jam lernis la lingvon Nom, kiu estas skribita per la formo de c'inaj vortoj kunkombinataj, ekzemple la vorto ‘thiên’ kiu signifas ‘dio’, estas kombinata kun la vorto ‘thượng’ signifanta ‘supra’. Vorto thiên kus’as supre kaj vorto thượng malsupre kaj tiu vorta formo trovig’as samekiel unu c'ina vorto, tamen voc’ita ‘trời.’ c'ina vorto estas jam malsimpla g’i mem, nun, c’i-maniere, c'ina vorto kunkombinata kun alia c'ina vorto, do sendube la lernado antau’a por majstri la vortojn demandis multe da laboro! Estis dirite ke (eble) en la situacio ‘miljare konkerita de la c'inac’o’ niaj antau’uloj ludis unu egnimon, kaj kreis la vortojn por si mem kiel kombini c'inajn vortojn kune kaj legi la voc’on Nom. Tiel, vjetnamanoj legantaj c'inajn vortojn do komprenis (c’ar iu kiu volas lerni la voc’on Nom, tiu devas lerni c'inan lingvon unue,) dum c'inanoj rigardantaj la vortojn skribitajn samekiel sia lingvo do venkite komprenis nenion! La vortoj Nom estis tiel ironia en tiama situacio…

 

fija ankorau’ memorumas la manieron antau’an lerni kore tam thiên tự (signifanta tri mil vortoj) ‘thiên trời, địa đất, tử cất, tồn còn, tử con, tôn cháu, lục sáu, tam ba, gia nhà, quốc nước, tiền trước, hậu sau…’ c’iu c'inan vorton sekvas unu Nom vorto kiu klarigas la signifon de la antau’staranta c'ina vorto. Sinjoro Alexandre De Rhodes lernanta Nom voc’on do uzis la manieron skribi la pronuncon – iuj dokumentoj diras ke Alexandre De Rhodes estis ne la au’toro de tiu pronunca maniero [h’a, fija tuj diskutos tiun temon, nepre…] – tiel ke, antau’ ol tiu maniero, estis jam kelkaj studoj, kaj nun Alexandre De Rhodes c’u heredis c’u tutigis aliajn studojn… finfine, Vjetnama lingvo skibita per latinaj literoj aperis (kaj ec’ estis) nomita nacia lingvo dum g’i estas nur la vortoj skribitaj lau’ unu pronunca maniero. En Latinaj vortoj, ekzistas neniu signo, do demandinte… tiom

 

signoj devenis kie?

 

La supra-vortaj signoj strekitaj malsupren maldekstren, malsupren dekstren, onde kaj c’arpele eble venis de franca lingvo, kiu havas g’ian influon al la literoj C kaj NG, kiuj transformig’as al K kaj NGH starantaj antau’ E kaj I respektive [la transformig’o de NG al NGH kau’zas la malsimplecon kiun multaj ne scias la rolon kaj skribas la vorton ‘nghành’ naive!] La signo hoko s’ajnas pruntita de greka lingvo dum la punto sub la literoj estas tio, kion fija devas skui la kapon. Nu, en kelkaj eu’ropaj lingvoj, ekzistas la hoko kus’anta sub la litero samekiel de Ç en franca lingvo, sed la punkto sub la litero eble trovig’as nur en vjetnama lingvo. Penseble ke Alexandre De Rhodes metis unu punkton sube por noti ke tiu litera voc’o devas pronunci malalta (c’ar en aliaj lingvoj, la hoko kus’as sube ne indikas ke la litero devas pronunci malalta!) Speciale, la krescento supra litero A kaj hokoj dekstre supraj literoj U, O… jen, ankau’ en kelkaj eu’ropaj lingvoj, aperas la rondeto supre litero A, dum en germana lingvo, estas du horizontalaj punktoj kus’antaj supre A, O kaj U [tio estas Ä, Ö kaj Ü, tiuj signoj nomig’as umlaub, kaj en franca lingvo, ili trovig’as sur E kaj I, nomitaj tréma]. Ho ve! Lasu tiel ke maljuna Alexandre De Rhodes kreis sian propran karakteron kiu estas ne(ankorau’)diskutinda, tamen, dum la litero Z estas ekzistanta, kial li pretende ne sciante do uzis la literon D kaj pronuncis /z/ kaj prenis literon ð el greka lingvo kaj g’in pronuncis /ð/. Jesuo! Tiu au’toro… Ne estas la tuto, litero F ekzistas kiun li ne volis uzi, sed kunigis P al H, formanta PH kaj pronuncanta F /f/. Plue, litero J estas denove, kiun li ankau’ j’etis for kaj prenis G kaj kunigis al I kaj pronuncis J. Kia peza farac’o!

 

Nu, neg’eninde, ke vjetnamana karaktero estas facila, havo estas bona ol nenio, tiu eu’ropano jam lace kaj stude prezentis ion, nu, ni uzu tion por ke li estu gaja c’ar nia karaktero estas vizitanto bonvenita. Ah ha, tamen, tiom da malklaraj…

 

signoj estas neigitaj!

 

Jes, ili jam estas neigitaj [sendube ne tre longe] ekde naskitaj kaj g’is nunatempe, ni povas vidi ie la hokon anstatau’ la ondon au’ male, kaj la sciiloj, tabuloj skribitaj sen signo [en la nuna periodo, uzo sen signo estas ankorau’ pli multe ol, en la situacioj samekiel sendo de mesag’o telefona au’ babilo reta…] La tempo kiam la signoj estis forj’etitaj s’ajne estis de la importo de teleksa kaj tajpanta iloj por ilia uzo. Nun, multe da leteroj fare de tajpiloj unue francaj kun kelkaj signoj sed poste anglaj sen iu signo. La leteroj, ec’ formalaj, jen pluskribitaj kun signoj mane, jen sen signo iu.

 

Por skribi kaj legi teleksajn mesag’ojn, iu jam prezentis la difinon ke ‘A sekvanta A estas A kun la c’arpelo (Â).’ Nu, A estas unu vokalo, do A post unu vokalo estas unu vokalo kun la c’apelo… jes? Ah, ne! Ke A post E ne estas trovita en la nuntempa vjetnama lingvo, se post I estas IA, kaj post O estas OA, kaj fine, post U estas UA. Do, la sekvantaj difinoj devis esti naskitaj, nome ‘E post E estas E kun la c’arpelo (Ê)’ kaj ‘O post O estas O kun la c’arpelo (Ô)’ tamen, tiu c’i formulo ne estis uzita por la litero ­Đ, tio estas ‘D post D estas kun la c’apelo,’ tute ne, ho, sed ‘D post D estas D strekita meze Đ.’ C’a! tiu c’i au’toro estis vere uma, ke ‘tio, kion mi difinis, estas ne tio!’ Finfine, tio, kio estas imagita kiel unu formulo verestas neniu formulo, nu, mallongdire, ‘tiu difino estas tia.’ Sekvante, estis la ruloj, S por supra signo strekita maldekstren, F por dekstren, R por hoko, X por ondo kaj J por punkto sube! Kaj, W por krescento supre A kaj hokoj dekstraj U kaj O.

 

Tamen almenau’ la teleksa au’toro estis pli simpla ol maljuna Alexandre De Rhodes nur en tio ke si unuigis la signojn kurbajn supre A horizontale kaj dekstre O kaj U vertikale, uzinta nur unu rulon samekiel Ä, Ö kaj Ü de la germana.

 

Tiuj ac’aj difinoj estas tamen uzitaj ec’ en la formalaj leteroj, ekzemple, oni skibas TW kaj nomas tiujm c’i du literojn la du vortoj ‘trung ương’ (miaj gepatroj!) H’i h’i, tiel uzo, sendube, jen la tempo ke…

 

signoj dancac’as!

 

Kiel tuj temita, kiam la skribiloj s’ang’as, io sekvas senalieble. Nun, tial, kiam komputilo (vjetname ‘kalkulilo’ – vere oni devas nomi kiel la fabriko Triumph reklamis ‘modo kaj pli ol’ do dirinde ‘kalkulilo kaj pli ol’) vizitis la landon vjetnaman, la signoj (nomitaj) de maljuna Alexandre De Rhodes nun levis la blankan flagon (bonc’ance ke li jam estis for, se ne, li devus mute sufokig’i kaj… morti! Ho ve!)

 

Je la komenca tempo, estis ankau’ samete kiel la teleksa kaj tajpila ag’o, la komputilo uzita tiam ankau’ sensigne, post iom longa dau’ro, iu kreis la kodon VNI, kiu do ne povas aperigi vjetnaman lingvon sur la ekrano se sen fonto VNI, kaj la kodoj ABC kaj eksterlanda sekve aperis… C’a! c’iu loko, c’ies kodo! En tiu situacio, oni devus pensi ke, estas ‘abunde’ por nediskutinde! C’iu kreinto c’ies kar-akt-ero, tio signifas ke c’iu liberis akti kare (kiel ili volis!) Dancac’e tie c’i ne temanta ke la hoko anstatau’ la ondo au’ male. Nun, bonvolu mals’pari iom da tempo por vidi unu frazon kun malsamaj kodoj, skribita jene:

 

Kodo

ekzemplero

Unikodo

Loạn xạ ở đây không phải hỏi thành ngã hay ngược lại

VNI

Loaïn xaï ôû ñaây khoâng phaûi laø hoûi thaønh ngaõ hay ngöôïc lai

ABC

Lo¹n x¹ ë ®©y kh«ng ph¶i lµ hái thµnh ng· hay ng­îc lai

ASCII

Lo?n x? ? ?ây không ph?i là h?i thành ngã hay ng??c l?i

 

Kio signifas? Ekzemple se fija volas legi unu leteron skribita kun la kodo VNI dum havanta ne fonton, fija devas lerni la kodon VNI[??] ke, memorenda ï por la punto sube, û por hoko… do, kion fari kun la kodo ABC, kodo eksterlanda, kodo unikode… kiu eblas memori tiom por fija?

 

Ec’ g’is nun (la jaro 2008), kelkafoje unu skribis leteron al fija, skribita en vjetnama lingvo sen signo kaj petanta ke fija resendu la antau’an leteron (kiun fija skribis per unikodo) kaj memoriganta ke ‘retajpu sen signo!’

 

C’u jes au’ ne ke trovinte tiun troan malordon, egega Microsoft decidis kune ludi kaj kreis la fonton unikodo… en kiu, nur unu litero A aperita en 18 formoj malsamaj: a, á, à, ả, ã, ạ, ă, ắ, ằ, ẳ, ẵ, ặ, â, ấ, ầ, ẩ, ẫ kaj ậ… Tio ripetas por O dum U estas unu triono malpli ol c’ar U havas ne c’arpelon [sen Û]. Nu, nur tri vokaloj A, U kaj O aperitaj ec’ en 48 malsamaj literoj [dum angla lingvo havas ambau’ vokale kaj konsonante nur 26 literojn kaj finfine!]… Tial ke, c’ar la emo de ulo estas simpla, uzanta la nuntempan ilojn, en multe da okazoj, letere, babile kaj mesag’e, oni devas returni al la pasintecon, tio signifas ke sen signo! C’u la klopodo de maljuna Alexandre De Rhodes… estas nenio?

 

G’is nun, maljuna Alexandre De Rhodes ne estus ke revivig’anta, sed ec’ se li revivus li ankau’ (volege…) mortus (por ke ne dolorigi sian kapon)! Bedau’rinde fija ne estas talenta kiel maljuno Alexandre De Rhodes sed se jes, fija decidus ke tio, kion fija jam farus, ne lasus la sekvantulojn ridi!

 

G’is tiu punkto, lasu fija diskuti iomete plu, la supra-vortaj signoj strekitaj malsupren maldekstren, malsupren dekstren, hoke, onde, c’arpele, dekstra-hoke kaj suba-punkte c’iuj estas nur unu konfuzac’o por pruvi ke maljuna Alexandre De Rhodes unu multi-intelektulo, majstro de kelkaj lingvoj tamen, tio, kio mankis al li estas la principo ‘simpleco.’ Sendube, li kompreneble sciis lingvojn francan, grekan (c’ar li estis unu ateista doktoro), latinan (tiel, ke li estis asignita de Vatikano por venis al tiun c’i landon)… tamen, samekiel mankas la simplecon al li, li jam faris ke la vjetnama lingvo tro komplika kiel nuntempa. fija kurag’as veti ke li majstris angalan lingvon, sed kial li ne s’atis g’ian simplecon tial fija ne eblas scii! Iel ajn, grandan dankon al lia kontribuo latinigi vjetnaman lingvon se ne, la postuloj inkluzivantaj fija devus majstri tam thiên tự, mals’paranta multe da tempo en la lernejoj antau’ ol flue skribi la patrinan lingvon!

 

Lasu tiun c’i postulo prezenti al li unu demandon ‘c’u la signoj kiun vi desegnis estas necesaj?’ Na, demandi lin nur por ludo, c’ar li neniam eblas respondi, tiel ke en la vorta kombino lau’ lia formulo, kiu ajn vokalo staranta anta’u unu el la konsonantoj C, CH, P kaj T nature pronuncita kun la signo strekita malsupren maldekstren, kial li ankorau’ aldonis tiun signon? Do, nun fija retemas, dum li estis unu talenta sinjoro, majstranta multe da lingvoj, kial li kreis tian aron de vjetnama lingvo, lau’ fija, g’i estas tre malbona, penseble ke tio ne estas lia faraj’o!

 

La loko kien li unue vizitis en la lando vjetnama nepre estas Da Nang, centra parto, kaj kompreneble li jam vidis multfoje la lokanojn de Hue kies pronunco (c’u li ne memoris?) estas tre simpla. Jes! La voc’o de Hue inkluzivas nur tri tonoj: [1] sensigna, [2] malsupren-dekstra kaj [3] sube-punkta.

 

El la lingvoj tiujn li sciis, ekzemple la franca enhavanta la vorton ‘tous’ klarvideble sensigna sed pronuncita lau’ la vjetnama voc’o samekiel portanta la signon malsupren-maldekstran, ‘merci’ estas sama, sensigna, sed la unua silabo pronuncita samekiel havanta sube-punktan cũng ne kaj la vorto ‘question’ same, pronuncita unua-silabe malsupren-maldekstra, dua-silabe onda… ankorau’ multe aliaj, do, denove, estas neniu bazo por ke fija kurag’u kredi ke li kreis tiun vjetnaman lingvon latinigitan.

 

Fija nepras, talentulo same kiel li malmanke eblus kombili la vjetnaman lingvon skribitan sensigne. Tamen, li jam venis por servi la laboron de Dio, tio, kion li devis fari estas prediki la vorto de Sinjoro Kristo, ne ke uzi la tempon donita de Dio kaj mediti por krei la pronuncan vorton por la voc’o Nom lau’ la maniero tiel komplika, c’u jes?

 

do, c’u vjetnama lingvo skribita sensigne estas ebla?

 

La diskuto pri la signo malsupren-maldekstra antau' la vokaloj C, CH, P kaj T j’us temita pruvas la neneceson de la signo en tiaj kazoj. Tamen la signo estas bezonita en aliaj kazoj. Nu, ni eku kutimig’i kun la maniero fija.

 

 

Angla lingvo kun ne malmulte da 26 literoj kombinantaj poste au' antau' unu la alian kaj tiom sufic'e vortigi kiun ajn penson de la homo. Tial, fija decidas uzi nur pli ol tiom 26 literojn kaj la ordeco estas sama kiel la tabulo de angla alfabeto montras. La uniko de la maniero fija estas ke ekde nun, c'iu vjetnama vorto portas nur unu vokalon, tre j'usta al la karaktero de la lingvo 'sola silabo' de la voc'o Nom. Ec' en kelkaj kazoj, la vortoj trovig'as sen vokalo, samekiel en la litero 10 sekvanta.

 

Bonvolu klaki/alveni la finan rezulton rekte por la tuta difino c'ar jenas la klarigon de la malsamon de c'iu litero, ekanta de la litero 1.

 

A

 

Vokalo A valoras sian samon. Novaj ligoj estas A antau' R formig'anta OAI kaj anta'u X, do ÂY.

 

ar            oai

ax           ây

 

B

 

Vorto B ree estas konsonanto loke komencas vorto. B pliportas la funkcion post unu vokalo ig’as signo malsupren maldekstra. Signo B ne bezonas skribita post C, F, K, kaj T. Do

 

ab           á

baxb       bấy

 

C

 

C ig’as CH c’e ambau’ ejoj komencas kaj finas unu vorton.

 

ac           ách

cac         chách

 

D

 

D returnas al g’ia valoro pronuncita /d/. D post vokalo ig’as signo malsupren dekstra.

 

ad           à

dad         đà

 

E

 

Vokalo E samas. E antau’ J ig’as AY. E antau’ W ig’as EO kaj antau’ X ig’as OE.

 

ec           ếch [c’ar ne ekzistas la vorto éch tial nature c’arpelas]

cej          chay

dej          đay

 

F

 

F stars antau’ vokalo estas PH kaj se post estas P. B ne bezonas sekvi F.

 

faf           pháp

fec          phếch

 

G

 

G samas. G ig’as GH antau’ E kaj I. Post unu vokalo, G ig’as NG.

 

gag         gang

geg         geng

 

H

 

H samas, se post unu vokalo, H ig’as NH. ENH ne ekzistas sed nur ÊNH, kiun do ig'as .

 

eh           ênh

hah         hanh

 

I

 

I samas. I staranta antau’ G ig’as IÊNG kaj antau’ J ig’as UY.

 

cig          chiêng

fij            phuy

hih          hinh

 

J

 

J antau’ vokalo estas GI. Post vokalo estas I au’ Y.

 

jej           giay

aj            ai

 

K

 

K antau’ vokalo estas KH, se post estas C. post K ne bezonas B.

 

kak          khác

 

L

 

L antau’ vokalo samas, se post vokalo estas ondo.

 

lal            lả

lijl            lủy

 

M

 

M antau’ kaj post vokalo samas.

 

N

 

N antau’ kaj post vokalo samas.

N staranta sole estas nhân, kaj

 

N          nhân

NB        nhấn

NL        nhẩn

NS        nhẫn

NZ        nhận

NQ       ngưng

NQL     ngửng

NQD    ngừng

NP       ngông

NPB    ngóng

 

 

NG

 

NG antau’ vokalo samas. NGH antau’ E kaj I ree estas NG, ne bezonanta H. Post vokalo NG nur skribenda G [vidu c’e G].

 

ngig        nghiêng

 

NH

 

NH antau’ vokalo samas, se post vokalo NH nur skribitenda H [vidu c’e H].

 

nhah nhanh

 

O

 

O antau’ kaj post konsonanto samas. O antau’ C ig’as OÁCH c'ar ne ekzistas OCH, antau’ H ig’as OANH c'ar ne ekzistas ONH, kaj antau’ X ig’as OC.

 

oc gep                  oách ghê

horgd oh               hoàng oanh

ox qon                   oắc con

 

P

 

P post vokalo estas c’apelo.

 

ap           âu [se ne ekzistas konsonanto post]

apk         ấc

ip            yêu

ipn          yên

dipb        điếu

cipd        chiều

 

P staranta sole anstatau'as la ofte uzita vorto nguyên [kompleta] kaj...

 

P       nguyên [kompleta]

PS    nguyễn [familia nomo]

PD    nguyền [preg'i]

PZ     nguyện [promisi]

 

Q

 

Kun vokaloj, Q estas C antau’ A, O, U kaj K antau’ E, I. Q post vokalo estas krescento supre A kaj hoko supra horizontale dekstre O, U. Post I pronuncita ƯI. Post du vortoj, Q ripetas la unuan vorton kaj la (seebla)konsonanton komencas la vorton duan.

 

aq           ắc [se ne konsonanto sekvas, C aldonita]

aqn         ăn

qah         canh

qipn        kiên

qok         cóc

ciql         chửi

 

lapmb la qet         lấm la lấm lét

qunl qa qoqnl       củng ca củng cởn

 

Q staranta sole anstatau'as la ofte uzita vorto nhưng [sed], kaj...

 

Q      nhưng [sed]

QS    những [multa nombro]

QL    chuyển [transdoni]

QZ    truyện [rakonto]

QD    truyền [transigi]

QB    thuyết [teorio]

 

R

 

R samas staranta antau’ vokalo kaj post vokalo estas A.

 

ir             ia

ar            oai

er            oeo

or            oa

url           ủa

org org la lagd      oang oang la làng

 

c’ar ambau’ AR kaj OR voc’as OA tial, ekzemple, vorto TOAN eble skribita TORN au’ TARN.

 

S

 

S samas staranta antau’ vokalo kaj post vokalo estas ondo.

 

xas        

 

T

 

T samas staranta antau’ kaj post vokalo. Post T, signo B ne bezonas.

 

tit            tít

 

T staranta sole estas thương [ami], kaj...

 

TD    thường

TL    thưởng

TZ    thượng

 

 

TR, TH ne s’anga’s.

 

TD    trình

TZ       trịnh

U

 

U samas kiel unu vokalo. U antau’ C pronuncita UCH kaj antau’ H pronuncita UÊNH c'ar ne ekzistas UCH kaj UNH, kaj antau’ P, estas du kazo okazas, se ne konsonanto sekvas, estos UÊ, se unu konsonanto sekvas, estos UÂ.

 

kupn                      khuân

thup                       thuê

huh horg                huênh hoang

 

V

 

V samas staranta antau’ vokalo kaj post vokalo estas vokalo U.

 

av           au

uv           ưu [s’paranta unu signon Q]

iv             iu

 

Krome, E staranta antau’ U ne ekzistas, nur Ê antau’ U, do V post E estos ÊU.

 

Senrule en kazo V post O, fija nomas por la kombinita voc’o ƠI.

 

ev           êu

ov           ơi

 

W

 

W staras antau’ unu vokalon estas anstatau’ QU. Post vokalo, W estas vokalo O.

 

wawd      quào

ew          eo

ow          oo

 

Tamen, O ne post U, sed nur Ơ. Do

 

uw          

 

Kazo W post I, en Vjetnama lingvo ne ekzistas IO. Fija nomas IW la kombinita voc'o ÔI.

 

iwb          ối

 

Staranta sole, W anstatau'as quyên, kaj...

 

WB    quyến (neadiau'ema)

WD    quyền (rajto)

WL    quyển (volumo)

WZ    quyện (gluema)

 

 

X

 

X samas staranta antau’ vokalo. Kaj post vokalo, fija ruligas se staranta post

 

AX          estas ÂY

EX          estas OE

OX          estas OC, se unu konsonanto sekvas, estas O.

UX          estas UÔI, se unu konsonanto sekvas, estas UÔ.

 

dax         đây

kex         khoe

ox           oắc

cuxg       chuông

cux         chuôi

 

Alie, X post unu vorto ripetos tiun vorton.

 

tad x    tà tà

 

XBZ    xí xọn

 

Y

 

Y estas vokalo kaj ludas anstatau’ la kombinita voc'o ƯƠI. Se unu konsonanto sekvas, Y estos nur ƯƠ. Tiuj c’i du vokaloj aperas oftege en vjetnama lingvo.

 

qyd         cười

tygl         tưởng

 

Tamen estas iom senruloj jene,

 

antau    H fija signifigas                    UYNH

               J                                            UYU

               P                                           UYÊ/UÂY

               Q                                           ƯA

               V                                           ƯƠU

               X                                           OAY

 

hyh         huynh

kyjl          khuỷu

zypn       duyên

tryq         trưa

byvb       bướu

xyx          xoay

 

Kaj finfine estas

 

Z

 

Z antau’ vokalo estas D (de vjetnama voc'o) kaj post vokalo estas signo sube punta.

 

zaz          dạ

 

Tre dankegon al via tempo. Se vi interesig’us kaj volus memori la manieron por tajpi vjetnaman lingvon tie c’i, estas unu cách dễ nhớ các signo estas thuộc lòng câu ‘Bela Desegno Literigas Signojn Zorgindajn,’ kies unuaj literoj estas BDLSZ ludas la supre-vortajn signojn malsupren-maldekstra, malsupren-dekstra, hoka, onda kaj sube punkta respektive.

 

Litero P estas anstatau’ c’apelo, c’ar c’apelo c'iam kus'as suPre kaj litero Q kiu ne ekzistas, do g'i ludas anstatau’ la signoj (kiuj ne ekzistas en la aliaj lingvoj) krescenta supre A, hoka dekstre U kaj O.

 

Fina rezulto de fija

  a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z
a   á ách à   áp ang anh   ai ác am an   âu ắc oai ã át   au ao ây  
b ba       be       bi           bo           bu       bươi  
c cha       che       chi           cho           chu       chươi  
d đa       đe       đi           đo           đu       đươi  
e   é ếch è   ép eng ênh   ay éc em en   ê   oeo ét   êu eo oe  
f pha       phe       phi           pho           phu       phươi  
g ga       ghe       ghi                       gu       gươi  
h ha       he       hi           ho           hu       hươi  
i   í ích ì   íp iêng inh   uy íc im in   iêu ưi ia ĩ ít   iu ôi    
j gia gích gie gíp giêng ginh gi   gíc gỉ gim gin gio giêu giưi ghia gít giu giu giôi   giươi gị
k kha       khe       khi           kho           khu       khươi  
l la       le       li           lo           lu       lươi  
m ma       me       mi           mo           mu       mươi  
n na       ne       ni           no           nu       nươi  
o   ó oách ò   óp ong oanh   oi óc om on   ô ơ oa õ ót   ơi oo oắc  
p                                                    
q ca       ke       ky           co           cu       cươi  
r ra       re       ri           ro           ru       rươi  
s sa       se       si           so           su       sươi  
t ta       te       ti           to           tu       tươi  
u   ú uếch ù   úp ung uênh   ui úc um un   uâ|uê ư ua ũ út   ưu uôi  
v va       ve       vi           vo           vu       vươi  
w qua       que       quy           quo           quu       quươi  
x xa       xe       xi           xo           xu       xươi  
y   ưới uých  ười   ướp ương uynh   uyu ước ưởi ươm ươn   uyê|uây ưa uya ưỡi ướt   ươu   oay   ượi
z da       de       di           do           du       dươi  

 

c'iu senejo estas por novdifini

 

Tajpanta vortoj lau' la maniero fija en Microsoft Word, Excel, Access…

 

Vi facile eblos uzi la metodon tajpi lau' la maniero fija en la tuj diritaj softvaroj kaj vi ne bezonos instali kiun ajn pluan softvaron. Bonvolu kopii tiun [klaku] AutoCorrect kaj glui en Macro (en Word, selektu Tools, Macro (au’ Alt+F8) do funkciu ilin.

 

Post la tajpo de unu vorto la signo ankorau' ne aperas se ne unu interpunkcio au' spaco sekvas.

 

Dankinde al via atento!