[lii]Distingaj trajtoj de Ŝiana Islámo

„La ĉefa punkto, en kiu la ŝianoj (kiel ankaŭ la aliaj sektoj enkalkulitaj sub la pli ĝenerala termino Imámanoj) diferenciĝas de la sunnanoj, estas la doktrino pri la Imámeco. Laŭ la kredo de ĉi lastaj, la reprezenteco de la Profeto (Khiláfat) estas afero decidota per elekto de liaj sekvantoj, kaj la videbla ĉefo de la mahometana mondo rajtas al la alta posteno malpli per ia speciala difavoro, ol per kombino de ortodokseco kaj administra kapableco. Aliflanke, laŭ la Imámana vidpunkto, la reprezenteco estas afero tute spirita; ofico donita de Dio sola, unue de Lia Profeto, kaj poste de tiuj, kiuj postvenis lin, kaj neniel rilatas al popola elekto aŭ aprobo. Unuvorte, la Khalífih de la sunnanoj estas nur la ekstera kaj videbla Defendanto de la Kredo: la Imám de la ŝianoj estas la didekretita posteulo de la Profeto, iu dotita per ĉiuj perfektecoj kaj spiritaj talentoj, kiun ĉiuj kredantoj devas obei, kies decido estas absoluta kaj fina, kies saĝo estas superhoma, kaj kies vortoj estas aŭtoritataj. La ĝenerala termino Imámeco estas rilatebla al ĉiuj, kiuj havas tiun ĉi duan vidpunkton sen aludo al la maniero, laŭ kiu ili elserĉas la vicon, kaj tial enkalkulas tiajn sektojn, kiaj la Báqíranoj kaj Ismá`ílanoj, kiel ankaŭ la ŝianojn aŭ [lii]»Religio de la Dekdu« (Madhhab-i-Ithná-`Asharíyyih), kiel ili estas pli specife difinitaj, pri kiuj solaj ni ĉi tie interesas nin. Ĉi tiuj dekdu estas jene:

1. `Alí-ibn-i-Abí-ṭálib, kuzo kaj unua disĉiplo de la Profeto, murdita de Ibn-i-Muljam ĉe Kúfih en p.H. 40 (p.Kr. 661).

2. ḥasan, filo de `Alí kaj Fáṭimih, kiu naskiĝis en p.H. 2, venenita laŭ ordono de Mu`ávíyih I, en p.H. 50 (p.Kr. 670).

3. ḥusayn, filo de `Alí kaj Fáṭimih, kiu naskiĝis en p.H. 4, mortigita ĉe Karbilá la 10an de Muḥarram, p.H. 61 (10 Okt., p.Kr. 680).

4. `Alí, filo de ḥusayn kaj Shahribánú 8filino de Yazdigird, la lasta reĝo Sásáníyána), ĝenerale nomata Imám Zaynu’l-`Ábidín, [liii] venenita de Valíd.

5. Muḥammad-Báqir, filo de la supre nomita Zaynu’l-`Abidín kaj lia kuzino Umm-i-`Abdu’lláh, filino de Imám ḥasan, venenita de Ibráhím ibn-i-Valíd.

6. Ja`far-i-ṣádiq, filo de Imám Muḥammad-Báqir, venenita laŭ ordono de Manṣúr, la Khalífih `Abbáside.

7. Músá Káẓim, filo de Imám Ja`far-i-ṣádiq, kiu naskiĝis en p.H. 129, venenita laŭ ordono de Hárúnu’r-Ráshid en p.H. 183.

8. `Alí-ibn-i-Músá’r-Riḍá, ĝenerale nomata Imám Riḍá, kiu naskiĝis en p.H. 153, venenita proksime al ṭús, en Khurásán, laŭ ordono de Khalífih Ma’mún, p.H. 203, kaj enterigita ĉe Mashhad, kiu akiras sian nomon kaj sian sanktecon de li.

9. Muḥammad-Taqí, filo de Imám Riḍá, kiu naskiĝis en p.H. 195, venenita de Khalífih Mu`taṣim ĉe Baghdád, en p.H. 220.

10. `Alí-Naqí, filo de Imám Muḥammad-Taqí, kiu naskiĝis en p.H. 213, venenita ĉe Surra-man-Ra’á, en p.H. 284.

11. ḥasan-i-`Askarí, filo de Imám `Alí-Naqí, kiu naskiĝis en p.H. 232, venenita en p.H. 260

12. Muḥammad, filo de Imám ḥasan-i-`Askarí kaj Nargis-Khátún, nomita de la ŝianoj Imám-Mihdí, »ḥujjatu’lláh« (Pruvo de Dio), »Baqíya-tu’lláh« (Restaĵo de Dio), kaj »Qá’im-i-Ál-i-Muḥammad« (Tiu, kiu leviĝos de la familio de Mahometo). Li havis ne nur la saman nomon sed la saman [liii]kunyihon – Abu’l-Qásim – kiel la Profeto, kaj laŭ la ŝianoj ne estas permesite, ke iu alia havu tiun ĉi nomon kaj tiun ĉi kunyihon kune. Li naskiĝis ĉe Surraman-Ra’á en p.H. 255, kaj postvenis la patron en la Imámeco en p.H. 260.

La ŝianoj kredas, ke li ne mortis, sed malaperis en subteran trairejon en Surra-man-Ra’á, en p.H. 329; ke li ankoraŭ vivas, ĉirkaŭita de elektita aro de liaj sekvantoj en unu el tiuj misteraj urboj, Jábulqá [liv] kaj Jábulsá, kaj ke, kiam la pleneco de tempo venos, kiam la tero estos plena de maljusteco, kaj la kredantoj estos enigitaj en malesperon, li elvenos, proklamita de Jesuo Kristo, renversos la senkredulojn, starigos universalajn pacon kaj justecon, kaj inaŭguros jarmilon da beniteco. Dun la tuta periodo de sia Imámeco, t.e. de p.H. 260 ĝis hodiaŭ, la Imám Mihdí estis nevidebla kaj neatingebla al la amaso de siaj sekvantoj, kaj ĉi tio estas la signifo de la termino »Forvualiĝo« (Ghaybat). Post kiam li prenis sur sin la funkciojn de Imám kaj estris la enterigon de la patro kaj antaŭinto, Imám ḥasan-i-`Askarí, li malaperis de la vido de ciuj krom kelkaj elektitoj, kiuj unu post la alia daŭris agi kiel perantoj de komunikado inter li kaj liaj sekvantoj. Ĉi tiuj personoj estis konataj kiel »Pordoj« (Abváb). La unua el ili estis Abú-`Umar-`Uthmán ibn-i-Sa`íd `Umarí; la dua Abú-Ja`far Muḥammad-ibn-i-`Uthmán, filo de la supre nomita; la tria ḥusayn-ibn-i-Rúḥ Naw-bakhtí; la kvara Abu’l-ḥasan `Alí-ibn-i-Muḥammad Símarí. El ĉi tiuj »Pordoj« la unua estis elektita de la Imám ḥasan-i-`Askarí, la aliaj de la tiam aganta »Pordo« kun la sankcio kaj aprobo de la Imám Mihdí. Ĉi tiu periodo – kiu daŭris dum 69 jaroj – dum kiu la Imám estis ankoraŭ atingebla per la »Pordoj«, estas konata kiel la »Malplia« aŭ »Malsupera Forvualiĝo« (Ghaybat-i-ṣughrá). Tion ĉi postvenis la »Pligranda« aŭ »Supera Forvualiĝo« (Ghaybat-i-Kubrá). Kiam Abu’l-ḥasan `Alí, la lasta »Pordo«, alproksimiĝis al sia vivofino, li estis instigita de la kredantoj (kiuj pripensadis malespere la antaŭvidon de tuta apartigo de la Imám) nomi posteulon. Tamen, tion ĉi li rifuzis fari, dirante, »Dio havas celon, kiun Li plenumos«. Do post lia morto ĉiu [liv]komunikado inter la Imám kaj lia Religio ĉesis, kaj la »Supera Forvualiĝo« komenciĝis kaj daŭros ĝis tiam, kiam la Reveno de la Imám okazos en la pleneco de tempo”

Eltiraĵo el „Historio de Vojaĝanto”, Noto O, pp. 296–99

REEN