Baldaŭ post
la alveno de Mullá ḥusayn al Shíráz,
la voĉo de la loĝantaro laŭtiĝis denove en protesto
kontraŭ li. La timo kaj indigno de la popolamaso estis incititaj per la
sciiĝo pri lia daŭrigata kaj intima interrilato kun Báb.
“Denove li venis al nia urbo,” ili bruegadis; “denove li
levis la standardon de rebelado kaj estas projektanta kune kun sia ĉefo
ankoraŭ pli furiozan atakon kontraŭ niaj deantikvaj
institucioj.” Tiel grava kaj minaca fariĝis la situacio, ke Báb
ordonis al Mullá ḥusayn, ke li reatingu voje de Yazd
sian naskiĝprovincon Khurásán. Li
ankaŭ eksigis la ceteron de siaj kunuloj, kiuj estis amasiĝintaj en Shírázon,
kaj ordonis ilin reiri al Iṣfáhán. Li retenis Mullá
`Abdu’l-Karímon,
al kiu Li difinis la taskon transskribi Liajn verkojn.
Ĉi tiuj
antaŭzorgaj rimedoj, kiujn Báb opiniis, ke estus
saĝe entrepreni, liberigis Lin de la tuja danĝero de perforto de la
furiozigita loĝantaro de Shíráz, kaj helpis
doni novna antaŭenpuŝon al la propagandado de Lia Kredo ekster la
limoj de tiu urbo. Liaj disĉiploj, kiuj disiĝis tute tra la
larĝo kaj vasto de la lando, sentime proklamis al sia samlandaranaro la
regeneradan potencon de la ĵusnaskita Revelacio. La gloro de Báb
estis disvastigita kaj atingis la orelojn de tiuj, kiuj okupis la plej altajn
rangojn de aŭtoritato, kaj en la ĉefurbo kaj tute tra la provincoj.[1] Ondo de ekflamema esploro Regis la
mensojn kaj korojn kaj de la ĉefoj kaj de la [171]homamaso. Grandega miro
ekkaptis tiujn, kiuj aŭdis de la lipoj de la senperaj senditoj de Báb
la rakonton pri tiuj signoj kaj atestoj, kiuj proklamis la naskiĝon de Lia
Malkaŝo. La [151]registaraj kaj ekleziaj altranguloj
aŭ ĉeestis persone aŭ delegis siajn plej kapapblajn
reprezentantojn por esplori la verecon kaj karakteron de ĉi tiu rimarkinda
Afero. Ŝaho Muḥammad[2] mem sentis sin instigita informiĝi
pri la vereco de ĉi tiuj famoj kaj esplori ilian ecaron. Li delegis Siyyid
Yaḥyáy-i-Dárábíon,[3] la plej kleran, la plej elokventan kaj la
plej influriĉan el [152]siaj regatoj, por interfjui Bábon
kaj raporti al li la rezultojn de siaj esploroj. La ŝaho absolute fidis
lian senpartiecon, liajn kompetentecon kaj profundan envidon spiritan. Li
okupis tiel superan rangon inter la altranguloj en Persujo, ke, ĉe kiu ajn
kunveno li okaze ĉeestis, kiel ajn granda estis la aro de la ekleziaj
ĉefoj ĉeestantaj, li ĉiam estis la ĉefa paroladanto. Neniu
kuraĝis aserti siajn opiniojn en lia ĉeesto. Ili ĉiuj respektege
silentis antaŭ li; ĉiuj atestis lian sagacecon, liajn nesupereblan
scion kaj maturan saĝon. [172]
En tiuj tagoj Siyyid
Yaḥyá loĝis en ṭihrán en la domo de Mírzá
Luṭf-`Alí, la ceremoniara estro al a ŝaho,
kiel l honorinda gasto de lia Emperiestra Moŝto. La ŝaho konfidence
esprimis pere de Mírzá Luṭf-`Alí siajn eziron kaj volon, ke Siyyid
Yaḥyá iru a Shíráz
kaj esploru la aferon persone. “Diru al li de ni,” ordonis la
suvereno, “ke pro tio, ke ni pleje fidas lian rektecon, kaj admiras lian
moralan kaj intelektan konduton, kaj konsideras lin kiel la plej taŭgan el
la teologoj de nia regno, ni atendas, ke li iru al Shíráz,
tutplene esploru la epizodon de Siyyid-i-Báb, kaj informu nin
pri la rezultoj de siaj esploroj. Tiam ni scios, kiel klopodi.”
Siyyid Yaḥyá mem
deziris akiri senperan sciiĝon pri la pretendoj de Báb, sed ne ebliĝis al
li, pro malfavoraj cirkonstancoj, entrepreni la vojaĝon al Fárs. La komuniko de ŝaho
Muḥammad
decidigis lin plenumi sian antaŭlonge deziratan intencon. Certigante sian
suverenon pri sia preteco plenumi lian deziron, li tuj ekiris al Shíráz.
Survoje li
pripensis la diversajn demandojn, kiujn li intencis fari al Báb.
La vereco kaj valideco de Lia misio dependus, laŭ li, de la respondoj,
kiujn ĉi tiu faros al ĉi tiuj demandoj. Je sia alveno al Shíráz
li renkontis Mullá Shaykh `Alíon,
alnomita `Aẓím, kun kiu li intime kunestis, [153]kiam li estis en Khurásán.
Li demandis lin, ĉu li estas kontenta pri sia intervjuo kun Báb.
“Vi devus renkonti Lin,” `Aẓím respondis, “kaj peni sendepende
konatiĝi kun Lia Misio. Mi amike konsilas, ke vi kondutu vin plej [173]respekteme dum viaj
konversacioj kun Li, pro timo, ke fine ankaŭ vi ne devu bedaŭri ian
malĝentilaĵon al Li.”
Siyyid Yaḥyá renkontis Bábon
ĉe la hejmo de ḥájí Mírzá Siyyid
`Alí,
kaj montris, en sia sinteno al Li, la ĝentilecon, kiun `Aẓím konsilis al li. Dum ĉirkaŭ du
horoj li altiris la atenton de Báb al la plej malfacile
kompreneblaj kaj konfuzigaj temoj en la metafizikaj instruoj de Islámo,
al la plej neklaraj frazoj de la Korano, kaj al la misteraj tradicioj kaj
antaŭdiroj de la imámoj de la Kredo. Báb
unue aŭskultis liajn klerajn aludojn al la leĝaro kaj antaŭdiroj
de Islámo, notis ĉiujn liajn demandojn, kaj domencis
fari al ĉiu mallongan sed konvinkan respondon. La koncizeco kaj klareco de
Liaj respondoj ekscitis la miron kaj admiron de Siyyid
Yaḥyá. Li estis subigita de sento de humileco
pri siaj propraj aroganteco kaj memaltigo. Lia sento de supereco tute
malaperis. Kiam li leviĝis por foriri, li alparolis Bábon
en la jenaj vortoj: “se plaĉos al Dio, dum mia proksima
aŭdienco kun Vi mi faros miajn ceterajn demandojn kaj per ili mi finos
mian esploron.” Tuj kiam li eksiĝis li kuniĝis kun `Aẓím, al kiu li rakontis la historion pri sia
intervjuo. “En Lia ĉeesto,” li diris, “mi tro longe
priparolis mian propran klerecon. Li povis en malmultaj vortoj respondi al miaj
demandoj kaj solvi mian konfuziĝon. Mi sentis min tiel malaltigita
antaŭ Li, ke mi petis permeson foriri.” `Aẓím rememorigis lin pri sia konsilo, kaj
petis, ke la proksiman fojon li ne forgesu la konsilon, kiun li donis al li.
Dum sia dua
interfjuo, Siyyid Yaḥyá, je sia mirego, trovis, ke ĉiuj
demandoj, kiujn li intencis fari al Báb, malaperis el lia memoro.
Li kontentiĝis pri aferoj, kiuj ŝajnis esti neapartenaj al la celo de
lia esploro. Baldaŭ li trovis, je sia eĉ pli granda surprizo, ke Báb
estas respondanta, kun la sama klareco kaj koncizeco, kiuj karakterizis Liajn [154]antaŭajn respondoujn, al tiuj samaj
demandoj, kiujn li momente forgesis. “Ŝajnis, ke mi ekdormis,”
li poste diris. “Liaj vortoj, Liaj respondoj al demandoj, kiujn mi
forgesis fari, revekis min. Voĉo ankoraŭ flustradis en mian orelon:
»Ĉu tio ĉi tamen ne povus [174]esti hazarda koincido?«
Mi estis tro maltrankvila por ordigi miajn pensojn. Denove mi petis permeson
foriri. `Aẓím, kiun mi poste renkontis, akceptis min
kun malvarma indiferenteco, kaj severe diris: »Ke lernejoj estus tute
forigitaj, kaj ke neniu el ni estus studinta en ili! Pro niaj malgrandanimeco
kaj malmodesteco ni detenas de ni la savan Difavoron, kaj kaŭzas doloron
al Tiu, kiu estas ĝia Fonto. Ĉu vi ne petos al Dio nuntempe, ke Li
permesu, ke ?liĝu al vi atingi Lian ĉeeston kun deca humileco kaj
sindediĉo, por ke eble Li korfavore liberigu vin de la subpremo de
necerteco kaj dobo?«
Mi decidis, ke dum
mia tria intervjuo kun Báb mi petos Lin, en la
profundeco de mia koro, revelacii por mi komentarion pri la Súrih
de Kawthar.[4] Mi decidis ne evidentigi tiun peton en
Lia ĉeesto. Se Li, nepetite de mi, revelacius tiun ĉi komentarion
laŭ tia maniero, kia tuj diferencigus ĝin en miaj okuloj de la
ĝeneralaj ekzemploj kurantaj inter la komentistoj de la Korano, tiam mi konvinkiĝus
pri la Dia karaktero de Lia Misio kaj volonte akceptus Lian Aferon. Se ne, mi
rifuzus akcepti Lin. Tuj kiam oni enkondukis min en Lian ĉeeston, sento de
timo, kiun mi ne povis klarigi, subite ekkaptis min. Miaj membroj tremetis,
kiam mi vidis Lian vizaĝon. Mi, kiu ofte estis enkondukita en la
ĉeeston de la ŝaho kaj neniam sentis la plej etan signon de timemo en
mi, nun estis tiel timemigita kaj malforta, ke mi ne povis resti staranta. Báb,
vidante mian staton, leviĝis de si sidloko, alproksimiĝis al mi, kaj
ekprenante mian manon, sidigis min apud sin. »Demandu al Mi,« Li
diris, »pri ĉio, kio estas via kordeziro. Mi volonte malkaŝos
ĝin al vi.« Mi mutiĝis pro miro, Kiel infaneto, kiu povas nek
kompreni nek paroli, tiel mi sentis min senpova respondi. Li ridetis dum Li
rigardadis min kaj diris: »Se
[155]mi revelacius pof vi la komentarion pri la
Súrih
de Kawthar, ĉu vi atestus, ke Miaj vortoj estas naskiĝintaj
el s Spirito de Dio? Ĉu vi ekkonus, ke Mia eldiro neniel povas esti
miksita kun sorĉo aŭ magio?« Larmoj fluis el miaj okuloj dum mi
aŭdis Lin paroli tiujn ĉi vortojn. [175]Ĉio, kion mi povis
eldiri, estis nur la jena verso el la Korano: »Ho nia Sinjoro, ni traktis
nin maljuste: se Vi ne senkulpigos nin kaj ne kompatos nin, ni certe apartenos
al tiuj, kiuj morotos.«
Estis ankoraŭ
frue posttagmeze, kiam Báb petis al ḥájí Mírzá Siyyid
`Alí,
ke li alportu Lian plumojn kaj iom da papero. Tiam Li komencis revelacii sian
komentarion pri la Súrih de Kawthar.
Kiel mi priskribu tiun ĉi scenon de neesprimebla majesto? Versoj fluis el
Lia plumo kun rapideco, kiu estis vere miregiga. La nekredebla rapideco de Lia
skribado,[5] la mallaŭta kaj milda murmuro de Lia
voĉo, kaj la miregiga forto de Lia stilo, mirigis kaj konfuzis min. Li
daŭrigis tiamaniere ĝis alproksimiĝis la sunsubiro. Li ne
ĉesis ĝis la tuta komentario pri la Súrih
estis finita. Tiam li metis
sian plumon sur la tablon kaj petis teon. Baldaŭ poste Li komencis
laŭtlegi ĝin en mia ĉeesto. Mia koro bategis[156]dum mi aŭdis Lin eldiri, en tono de
belega dolĉeco, tiujn trezorojn konservitajn en tiu belega komentario.[6] Mi tiel raviĝis pri ĝia beleco, ke trifoje mi estis svenonta. Li
revivigis mian malfortecon per kelkaj gutoj da rozakvo, kiun Li ŝprucigis
sur mian vizaĝon. Tio [176]ĉi revivigis mian forton
kaj ebligis, ke me sekvu Lian legadon ĝis la fino.
Kiam Li finis sian
legadon, Báb stariĝis por foriri. Forironte, Li konfidis
min al la prizorgo de sia patrinflanka onklo. »Li estu via gasto,«
Li diris, »ĝis kiam li, en kunlaboro kun Mullá
`Abdu’l-Karím,
estos fininta transskribi tiun ĉi ĵusrevelaciitan komentarion kaj
kontrolinta la senerarecon de la transskribita kopio.« Mullá
`Abdu’l-Karím
kaj mi dediĉis tri tagojn kaj tri noktojn al ĉi tiu laboro. Ni
laŭvice laŭlegis unu al la alia parton de la komentario ĝis
ĝi estis entute transskribita. Ni kontrolis ĉiujn tradiciojn de la
teksto kaj trovis ilin tute precizaj. Tiel estis la stato de certeco, kiun mi
atingis, ke, eĉ se ĉiuj fortoj de la tero unuiĝus kontraŭ
mi, ili estus senpovaj malfortigi mian konfidencon en la grandeco de Lia Afero.[7]
Pro tiu, ke post
mia alveno al Shíráz mi liĝadis en la hejmo de ḥusayn Khán, la guberniestor de Fárs,
mi sentis, ke mia daŭra foresto de lia domo povus eksciti lian suspekton
kaj inciti lian koleron. Tial mi decidis adiaŭiĝi de ḥájí Mírzá Siyyid
`Alí
kaj Mullá `Abdu’l-Karím, kaj
reatingi la loĝadejon de la guberniestro. Ĉe mia alveno mi trovis, ke
ḥusayn Khán, diu dume serĉis
min, avide deziris scii, ĉu mi viktimiĝis pro la magia [157]inflou de Báb.
»Neniu krom Dio,« mi respondis, »kiu sola povas
ŝanĝi la homajn korojn, povas ĉarmi la koron de Siyyid
Yaḥyá. Kiu ajn povas delogi lian koron, tiu
venas de Dio, kaj Lia vorto estas sendube la voĉo de la Vero.« Mia
respondo silentigis la guberniestron. Dum sia konversacio kun aliaj, mi poste
eltrovis, li esprimis opinion, ke ankaŭ mi senespere viktimiĝis al la
ĉarmo de tiu Junulo. Li eĉ skribis al ŝaho Muḥammad kaj plendis, ke dum mia restado en Shíráz
mi rifuzis ĉiaspecan interrilaton kun la ulemoj de la urbo. »Kvankam
niminale li estas mia gasto,« li skribis al sia suvereno, »li ofte [177]forestas de mia domo dum
multaj sinsekvaj tagoj kaj noktoj. Ke li fariĝis bábano,
ke kore kaj anime li estas sklavigita de Siyyid-i-Báb,
pri tio mi ĉesis havi ian dubon.«
Oni diras, ke
ŝaho Muḥammad mem, ĉe unu el la registaraj solenoj
en sia ĉefurbo, alparolis la jenajn vortojn al ḥájí Mírzá Áqásí:
»Oni antaŭnelonge informis min,[8] ke Siyyid
Yaḥyáy-i-Dárábí fariĝis bábano.
Se ĉi tio estas vera,
decas al ni, ke ni ĉesu malalte taksi la aferon de tiu siyyid.«
ḥusayn Khán siaflanke ricevis la
jenan imperiestran ordonon: »Estas forte malpermesite al iu ajn el miaj
regatoj eldiri tiajn vortojn, kiaj emus detiri de la glora rango de Siyyid
Yaḥyáy-i-Dárábí. Li estas de nobla deveno, homo de granda klereco, de perfekta kaj plena
virteco. Li neniel aŭskultos ian movadon se li ne opinias, ke ĝi
alkondukos al la antaŭenigo de la plej bonaj interesoj de nia regno kaj al
la bonfarto de la Kredo de Islámo.«
Ricevinte tiun
ĉi imperiestran ordonon, ḥusayn Khán, senpova
kontraŭstari min publike, penis sekrete ekdetrui mian aŭtoritaton.
Lia vizaĝo evidentigis nepacigeblajn malamikecon kaj malamon. Tamen, li
malsukcesis, pro la elstaraj favoroj faritaj al mi de la ŝaho, aŭ
malutili min aŭ [158]senkreditigi mian nomon.
Poste mi estis
ordonita de Báb vojaĝi al Burújird
kaj tie konatigi mian patron[9] pri la nova Revelacio. Li petegis min, ke
mi elmontru al li la plejan sindetenon kaj konsideron. Pro miaj privataj
konversacioj kun li mi konkludis, ke li ne volas malkonfesi la veron de la
Revelacio, kiun mi alportis al li. Tamen, le preferis esti sola kaj esti
permesata sekvi sian propran vojon.”
Alia altrangulo de
la regno, kiu senpartie esploris kaj fine akceptis la Revelacion de Báb,
[178]estis Mullá
Muḥammad-`Alí,[10] naskiĝinto de Zanján,
kiun Báb alnomis ḥujjat-i-Zanjání. Li estis homo liberpensa, konata pro ega
originaleco kaj libereco de ĉiuj formoj de tradicia limigo. Li denuncis la
tutan hierarkion de la eklezitaj ĉefoj de sia lando, de la Abváb-i-Arba`ih[11] ĝis la plej malgranda mullá
inter siaj samtempuloj. Li malestimis ilian karakteron, bedaŭregis ilian
degeneradon, kaj longe priparolis pri iliaj malvirtoj. Li eĉ evidentigis,
antaŭ sia konvertiĝo, sintenadon de senatenta malesimo por Shaykh
Aḥmad-i-Aḥsá’í kaj Siyyid
Káẓim-i-Rashtí.[12] Li tiel teruregiĝis pro la
malbonfaroj, kiuj makulis la historion de ŝiana Islámo,
ke, kiu ajn apartenis al tiu sekto, eĉ se li havis altan personan klerecon,
tiun li konsideris kiel nekonsiderindan. Ne malofte okazis furiozaj polemikoj
inter li kaj la teologoj de Zanján, kiuj, se ne okazus la
persona interveno de la ŝaho, kaŭzus grandan malordon kaj
sangoverŝadon. Oni fine alvokis lin al la ĉefurbo kaj, en la
ĉeesto de liaj kontraŭuloj, reprezentantoj de la ekleziaj ĉefoj
de ṭihrán kaj aliaj urboj, oni petis lin defendi
sian pretendon. Prosperis al li unuopa [159]kaj sola, starigi sian superecon super
siajn kontraŭulojn kaj silentigi iliajn bruegadon. Kvankam en siaj koroj
ili malkonsentis liajn opiniojn kaj kondamis lian konduton, tamen ekstere ili
devis atesti lian aŭtoritaton kaj certigi lian opinion.
Tuj kiam la Alvoko
el Shíráz atingis liajn orelojn, ḥujjat deputis unu el siaj desĉiploj, Mullá
Iskandar,
kiun li plene konfidis, por esplori la tutan aferon kaj raporti al li la
rezulton de siaj esploroj. Tute indiferenta je la laŭdado kaj malaprobo de
siaj samlandanoj, kies rektecon li suspektis kaj kies juĝkapablon li
malestimis, lli sendis sian delegiton al Shíráz
kun klaraj instrukcioj konduki detalegan kaj sendependan esploron. Mullá Iskandar atingis la ĉeeston de Báb
kaj sentis tuj la regeneradan forton de Lia influo. Li restis [179]kvardek tagojn en Shíráz,
dum kiu tempo li ensorbis la principojn de la Kredo kaj akiris, laŭ sia
kapableco, scion pri la grado de ĝia gloro.
Kun la aprobo de Báb
li reiris al Zanján. Li alvenis je tempo, kiam ĉiuj ĉefaj
ulemoj de la urbo estis kunvenintaj en la ĉeeston de ḥujjat. Tuj kiam li aperis, ḥujjat demandis, ĉu li kreadas aŭ
malakceptas la novan Revelacion. Mullá Iskandar
antaŭmetis la verkojn de Báb, kiujn li kunportis kun
si, kaj asertis, ke, kio ajn estus la verdikto de lia majstro, tion li opinius
sian devon sekvi. “Kio!”
kolere ekkriis ḥujjat. “Se ne pro la ĉeesto de ĉi tiu eminentularo, mi severe
punus vin. Kiel vi kuraĝas konsideri aferojn de kredo esti dependaj de la
aprobo aŭ malakcepto de aliaj?”
Ricevinte de la mano de sia sendito la ekzempleron de la Qayyúmu’l-Asmá’,
tuj kiam li tralegis paĝon el tiu libro, li falis teren kaj ekkriis:
“Mi atestas, ke ĉi tiuj vortoj, kiujn ni legis, venas el la sama
Fonto, kiel la Korano. Kiu ajn ekkonis la verecon de tiu sankta Libro, tiu
devas atesti al la Dia deveno de ĉi tiuj vortoj, kaj devas subiĝi al
la ordonoj admonistruitaj de ilia Aŭtoro. Mi vokas von, anoj de ĉi
tiu kunveno, kiel miajn atestantojn; mi promesas tian lojalecon al la
Aŭtoro de ĉi tiu Revelacio, ke, e se Li iam deklarus la nokton [160]tago, kaj la sunon ombro, mi
senkondiĉe subiĝus al Lia juĝo kaj konsiderus Lian verdikton
kiel la voĉon de la Vero. Kiu ajn neas Lin, tiun mi konsideros kiel
malkonfesanton de Dio mem.” Per ĉi tiuj vortoj li finis la kunvenon.[13]
En la antaŭaj
paĝoj ni aludis al la elpelo de Quddús kaj de Mullá
ṣádiq el Shíráz,
kaj provis priskribi, kĉ se nesufiĉe, la punon suferigitan sur ilin
de la tirana kaj rabema ḥusayn [180]Khán.
Io devas nun esti dirita pri la karaktero de ilia agado post ilia elpelo el tiu
urbo. Kelkajn tagojn ili vojaĝadis kune, post kiam ili disiĝis, Quddús
forirante al Kirmán por interbjui ḥájí Mírzá Karím
Khánon,
kaj Mullá ṣádiq celante al Yazd
kun la intenco daŭrigi inter la ulemoj de tiu provinco la laboron, kiun
oni tiel kruele devigis lin forlasi en Fárs.
Quddús
estis akceptita, ĉe sia alveno, en la hejmon de ḥájí Siyyid Javád-i-Kirmání,
kiun li konis en Karbilá, aj kies instruiteco,
lerteco kaj kompetenteco estis ĉie atestataj de la loĝantaro de Kirmán.
Ĉe ĉiuj kunvenoj en sia domo li ĉiam transdonis al sia junula
gasto la honorlokon kaj traktis lin kun ega respekto kaj ĝentileco. Tiel
evidenta prefero por tiel juna kaj ŝajne mezkvalita persono ekscitis la
envion de la disĉiploj de ḥájí Mírzá Karím
Khán,
kiuj, priskribante en vivovera kaj troigita ligvaĵo [161]la honorojn, per kiuj oni superŝutas Quddúson,
penis eksciti la dormantan malamikecon de sia ĉefo. “Rigardu,”
ili flustris en liajn orelojn, “tiu, kiu estas la plej amata, la
konfidata kaj plej intima kunulo de Siyyid-i-Báb, nun estas la
estimata gasto de tiu, kiun oni atestas esti la plej potenca loĝanto en Kirmán.
Se oni permesos lin goĝi en intima kuneco kun ḥájí Siyyid Javád,
li sendube infuzos sian venenon en lian animon kaj faros el li instrumenton,
per kiu li sukcesos disrompi vian aŭtoritatecon kaj estingi vian
famon.” Timigigita per ĉi tiuj malbonaj subparoloj, la
malkuraĝa ḥájí Mírzá Karím
Khán
alpetis la guberniestron kaj inklinigis lin viziti persone ḥájí Siyyid Javádon
kaj postuli, ke li finu tiun danĝetran kunecon. La vortoj de la guberniestro incitegis la koleron
de la malmodera ḥájí Siyyid Javád.
“Kiel ofte,” li furioze protestis, “mi konsilis vin [181]ignori la subparolojn de ĉi tiu
malbona konspiranto! Mia sindeteno kuraĝigis lin. Li atento, por ke li ne transpaŝu siajn
limojn. Ĉu li deziras uzurpi mian postenon? Ĉu li ne estas tiu, kiu
akceptas en sian jehmon milojn da malestimataj kaj malnoblaj homoj kaj
superŝutas ilin per ĝentilaĉa flatado? Ĉu li ne foje kaj
ree penis altigi la malpiulojn kaj silentigi la senkulpulojn? Ĉu li ne,
jaron post jaro, per tio, ke li refortigis la manon de la malbonfaranto, celis
kunligi sin kun li kaj kontentigi siajn karnajn dezirojn? Ĉu li ne,
eĉ ĝis ĉi tiu tago, persistas eldiradi siajn blasfemojn
kontraŭ ĉio, kio estas pura kaj sankta en Islámo?
Mia silento ŝajnas pligrandigi liajn troriskemon kaj insultemon. Li
permesas al si fari la plej abomenajn faronj, kaj rifuzas permesi al mi akcepti
kaj honorigi en mia propra hejmo viron tiel rektan, tiel kleran kaj noblan. Se
li rifuzos lasi siajn farojn, li estu avertita, ke, je mia instigo, la plej
malbonaj elementoj de la urbo elpelos lin el Kirmán.”
maltrankviligita per tiel furiozaj denuncoj, la guberniestro pardonpetis pro
sia faro. Antaŭ ol li foriĝis, li certigis al ḥájí Siyyid Javád,
ke li sentu nenian timon, ke li mem penos atentigi ḥájí Mírzá Karím
Khánon pri la malsaĝeco de lia konduto, kaj [162]inklinigi lin, ke li pentu. La komuniko de
la siyyid pikis ḥájí Mírzá Karím
Khánon.
Konvulsigita per sento de ega kontraŭsento, kiun li povis nek subpremi nek
kontentigi, li forlasis ĉiujn esperojn akiri la nedisputeblan ĉefecon
super la loĝantaron de Kirmán. Tiu publika elvoko
sonorigis la mortsonoradon de liaj sekretaj ambicioj.
En la privateco de
sia hejmo ḥájí Siyyid Javád
aŭdis Quddúson rakonti ĉiujn detalojn pri sia agado de
la tago de sia foriro el Karbilá ĝis sia alveno
al Kirmán. La cirdonstancoj de lia konvertiĝo kaj
lia posta pilgrimado kun Báb ekscitis la imagon kaj
ekbruligis la flamon de kredo en la koro de lia gastiganto, kiu preferis,
tamen, kaŝi sian kredon en la espero, ke li pobu protekti pli sukcese la
interesojn de la novestarigita komunumo. “Via nobla decido,” Quddús
ameme certigis lin, “nem estos konsiderata kiel atentinda helpo donita al
la [182]Afero de Dio. La Plejpotenculo
plifortigos vian penadon kaj starigos por ĉiam vian superecon super viaj
kontraŭuloj.”
La okazaĵo
estis rakontita al mi de certa Mírzá `Abdu’lláh-i-Ghawghá,
kiu en Kirmán aŭdis ĝin el la lipoj de ḥájí Siyyid Javád
mem. La sincereco de la esprimitaj intencoj de la siyyid
plene praviĝis per la brilega maniero laŭ kiu, kiel rezulto de sia
penado, li sukcesis rezisti la entrudojn de la insida ḥájí Mírzá Karím
Khán,
kiu, se li estus nekontraŭstarigata, estus kaŭzinta nekalkuleblan
malutilon al la Kredo.
El Kirmán
Quddús
decidis foriri al Yazd, kaj el tie iri al Ardikán,
Náyin,
Ardistán,
Iṣfahán, Káshán,
Qum
kaj ṭihrán. En ĉiu tiuj urboj, malgraŭ la
malhelpoj, kiuj ĉirkaŭis lian vojon, li sukcesis enradiki en la
komprenon de siaj aŭdantaroj la principojn, pro kiuj li tiel kuraĝe
leviĝis por defendi ilin. Mi [183]aŭdis Áqáy-i-Kalímon,
fraton de Bahá’u’lláh, priskribi en la jenaj
vortoj sian konatiĝon kun Quddús en ṭihrán: “La ĉarmo de lia personeco,
lia ega afableco, kune kun digna sintenado, allogis eĉ la plej senatentan
observanton. Kiu ajn intime kunestis kun li, tiun ekkaptis [163]nesatigebla amiro por la ĉarmo de tiu
junulo. Unu tagon mi vidis
lin lavadantan, kaj frapis min la gracieco, kiu diferencigis lin de la ceteraj
preĝantoj en la plenumo de tiel ordinara rito. En niaj okuloj li
ŝajnis esti la enkorpiĝo de pureco kaj gracieco mem.”
En ṭihrán Quddús estis enlasita en la
ĉeeston de Bahá’u’lláh,
post kio li iris al Mázindarán, kie, en
sia naskiĝurbo Bárfurúsh, en la hejmo
de sia patro, li loĝis ĉirkaŭ du jarojn, dum kiu tempo
superŝutis lin per amema sindono liaj familio kaj parencaro. Lia patro,
ĉe la morto de sia unua edzino, edziĝis kun sinjorino, kiu traktis Quddúson
kun tiaj bonkoreco kaj prizorgo, kiujn nenia patrino esperus superi. Ŝi
sopiris vidi lian edziĝon, kaj ofte oni aŭdis ŝin esprimi timon,
ke ŝi kunportos kun si en la tombon “la superan ĝojon de sia
koro.” “La tago de mia edziĝo,” Quddús
rimarkigis, “ankoraŭ ne venis. Tiu tago estos neesprimeble glora. Ne
en la limoj de ĉi tiu domo, sed en la libera naturo, sub la ĉiela
volbo, meze de la Sabzih-Maydán, antaŭ la
popolamasa rigardo, tie mi solenos mian edziĝon kaj vidos la plenigon de
miaj esperoj.” Tri jarojn poste, kiam tiu sinjorino sciiĝis pri la
circonstancoj rilatantaj la martirigon de Quddús
en la Sabzih-Maydán, ŝi rememoris liajn profetajn
vortojn kaj komprenis ilian signifon.[14] Quddús restis en Bárfurúsh
ĝis la tempo, kiam Mullá ḥusayn kuniĝis kun li, post ĉi ties reveno de sia
vizito ĉe Báb en la kastelo de Máh-Kú.
El Bárfurúsh ili ekvojaĝis al Khurásán,
kiu vojaĝo iĝis memorinda per faroj tiel heroaj, ke neniuj el iliaj
samlandanoj povis esperi ilin superi.
Rilate al Mullá
ṣádiq, tuj kiam li alvenis al Yazd
li demandis fidindan amikon, naskiĝinto de Khurásán,
pri la [184]plej novaj okazintaĵoj
rilate al la progreso de la Afero en tiu provinco. Li precipe deziris
sciiĝi pri la agadoj de Mírzá Aḥmad-i-Azghandí, kaj esprimis surprizon pri la ŝajna
neagemeco de tiu, kiu, en la tempo, kiam la mistero de la [164]Kredo estis ankoraŭ kaŝita,
evidentigis tiel elstarantan fervoron dum li estis pretiganta la homojn por la
akcepto de la atendita Malkaŝanto.
“Mírzá
Aḥmad,” oni diris al li,
“izoliĝis por sufiĉe longa tempo en sia propra hejmo, kaj tie
koncentrigis siajn energiojn en preparado de klera kaj multampleksa
kompilaĝo de Islámaj tradicioj kaj
antaŭdiroj rilatantaj la tempon kaj la karakteron de la promesita
Spiritordo. Li kolektis pli ol dekdu mil tradiciojn de la plej klariga
karaktero, kies aŭtenteco estis ĉie atestita; kaj decidis ĉiel
klopodi por la kopiado kaj dissemado de tiu libro. Per kuraĝigo al siaj
samdisĉiploj, ke ili citu publike el ĝia enhave ĉe ĉiuj
kongregacioj kaj kunvenoj, li esper8is povi forigi tiujn malhelpilojn, kiuj
malhelpus la progresadon de la Afero de lia koro.
Kiam li alvenis al
Yazd,
li estis varme bonvenigita de sia patrinflanka onklo, Siyyid
ḥusayn-i-Azghandí, la ĉefa mujtahid
de tiu urbo, kiu, kelkajn tagojn antaŭ la alveno de sia nevo, sendis al li
skribitan peton rapidi al Yazd kaj liberigi lin de la
konspiroj de ḥájí Mírzá Karím
Khán,
kiun li konsideris kiel danĝeran tamen nekonfesintan malamikon de Islámo.
La mujtahid alvokis Mírzá Aḥmadon, ke li kontraŭstaru ĉielpove
la pereigan influon de ḥájí Mírzá Khán,
kaj deziris, ke li ekloĝu por ĉiam en tiun urbon, por ke, per
senĉesaj admonoj kaj alpetoj, li povu kun sukceso enlumigi la animojn de
la loĝantaro pri la veraj celoj kaj intencoj deziregataj de tiu malica
malamiko.
Mírzá Aḥmad, kaŝante de sia onklo sian unuan
intencon foriri al Shíráz, decidis
plidaŭrigi sian restadon en Yazd. Li montris al li l libron,
kiun li kompilis, kaj konfidis ĝian enhavon al la ulemoj, kiuj
amasiĝis el ĉiu parto de la urbo por konatiĝi kun li. Ĉiuj
multe empresiĝis [185]pri la diligenteco, la
erudicio kaj la fervoro, kiujn la kompilinto de tiu libro evidentigis.
Inter tiuj, kiuj venis viziti Mírzá Aḥmadon, estis certa Mírzá Taqí, [165]viro malbonega, glorama kaj fierega, kiu ĵus revenis el Najaf, kie li finis sian studadon kaj atingis rangon de mujtahid. Dum sia konversacio kun Mírzá Aḥmad, li esprimis deziron tralegi tiun libron kaj esti permisata teni ĝin dum kelkaj tagoj, por ke li povu akiri pli plenan komprenon pri ĝia enhavo. Siyyid ḥusayn kaj lia nevo ambaŭ konsentis al lia deziro. Mírzá Taqí, kiu estis redononta la libron, ne plenumis sian promeson. Mírzá Aḥmad, kiu jam suspektis la malsincerecon de la intencoj de Mírzá Taqí, instigis sian onklon rememorigi la pruntepreninton pri lia promeso. »Diru al via mastro,« estis la malĝentilega respondo al la sendito, kiu petis la libron, »ke, post kiam mi kontentiĝis pri la malbona karaktero de tiu kompilaĵo, mi decidis detrui ĝin. Hieraŭ nokte mi ĵetis &#