Revista Letrare ADMET

nga Andi Mecaj

ISUF LUZAJ

(1913-2000)

 

 

Isuf Luzaj u lind nė Kaninė tė Vlorės. Pasi mbaroi gjimnazin nė Shkodėr, ndoqi studimet e larta nė Universitetin e Sorbonės nė Paris. Ishte delegat i Ballit Kombėtar, nė Konferencėn e Mukjes mė 1943. Mė Nėntor tė 1944 u detyrua tė marrė udhėn e mėrgimit; nė fillim nė Itali, pastaj nė Argjentinė dhe nga 1965 nė SHBA. Ėshtė njė nga figurat mė tė spikatura tė kulturės sonė kombėtare, me njė krijimtari tė pasur nė fushėn e letėrsisė, historisė dhe filozofisė. Veprat e tij, shumica tė pabotuara, pėrbėhet nga 93 vėllime. Krijimtaria e tij letrare fillon qė nė vitet '30 me pėrmbledhjen poetike "Rrėfimet", botuar mė 1938. Mė 1954 botoi nė spanjisht romanin "Lumenjtė derdhen tė kuq". Lexuesi shqiptar ėshtė takuar me tė tepėr vonė, nė vitet '90, kur nė Tiranė filloi tė botohej ndonjė vepėr e shkėputur e tij. Mė 1995 u botua "Gloria e ēmendjes" (poema), mė 1996 "Ekzistenca dhe boshėsia" (libėr filozofik) dhe mė 1999, libri "Sėmundjet e shekullit" (Esse filozofike).

Prof. Dr. Isuf Luzaj ka punuar pėr njė kohė tė gjatė nė disa universitete amerikane si titullar katedre, shef i departamentit dhe si profesor i filozofisė, i letėrsisė frėnge, i gjuhės dhe i letėrsisė spanjolle. Ai ka patur miqėsi dhe korrespondencė me disa presidentė tė SHBA. Titullin e lartė "Profesor Emeritus" ia ka vendosur nė gjoks vetė Presidenti Regan.

 

ANGUSHI

 

Ekzistencė dhe Qėnie, asimetri cinike,

Ekzistoj kur veproj; lė gjurmė udhėtimi.

Qėnia jam, Esencė qė lėviz si njė hije

Pa e ndjerė Kohėn as mike as armike,

Pa njohur udhėn as ku tė shpije drejtimi.

Kėto janė trajtat e shpirtit abstrakt

Ndonėse kujdesi pėrgjegjės ėshtė i imi.

Nuk ekzistoj kur jam, veēse ankthi shėtitės,

Marrė frymė ndaj provoj, besoj qė jam i gjallė,

Ndjek kopenė pas ēobanit pėr qullin e ditės,

Shtohem nė breza pa njohur ē'ėshtė malli.

Kjo ėshtė piktura e shpirtit frikacak,

Ja robot angarie: ja dash sa pėr gjak.

Qėnia s'ėshtė mjaft, kur ekzistoj, jam i lirė.

Ekzistenca dhe Esenca janė qėnia mė e mirė.

Kjo ėshtė simetria e nderit, virtyt flori.

 

***

Kur jam, e gjej unin nė ēdo orė e ēdo stine,

Ai qė qesh dje, tė heq zvarrė pleqėrinė

Pa ditur as unė, nga vete e pse vi?

Ky ėshtė dėnimi i jetės, ky ėshtė kėrkimi.

Kjo ethja c tyre, kjo angushi!

Kur ekzistoj ngjitem nė shkallė

Ēdo ēast njė unė tjetėr, larg nga uni i djeshėm.

Ekzistenca dhe esenca njė formulė e rrallė,

E shoh kohėn qė do vijė si njė pasqyrė e qartė,

I shoh ndodhitė si do vinė varg e varg.

Uni fluturon nė sferė tė pėrjetshme.

 

Ekzistoj nė kėtė orė tė ftohtė e tė trembur.

Drita e shpirtit ngadalė si shenjtore

Vjen pa e thirrur dhe mė merr pėr dore,

Shėrojmė ēdo plagė shoqėrisė sė dhembur,

Esenca ekzistencės i ėshtė diell diamanti,

E nxjerr nga tuneli ku e burgosi kėrkesa.

Nė unin tim rron besa dhe shpresa,

Sjellin me karvanė dituritė e vjetra,

Guximin e heroit, fuqinė e gjigandit.

Dhe kur i mbarohet vaji kandilit

Digjet misionari qe ėshtė fitili,

Po drita vazhdon ne shekuj ndriēimin.

Ndaj ekzistoj me Esencė te misterit.

Ati i dheut, i detit, i qiellit

Kur mė nisi, mė dorėzoi fenerin

Pėr tė udhėtuar udhėn e kryqit.

Pėr t'i mėsuar Kohės mėsimin.

 

LUTJA E POETIT

 

O Zot! Unė s'e di, ose, s'jam i sigurtė

Je, apo nuk je?

A je mendonjės, gjykonjės, vendonjės?

A dėgjon me veshė? A sheh me sy

Ē'ndodh pėrmbi dhe?

 

Apo do jesh njė fuqi magnetike,

Fuqi elektrike me ligje fizike,

Fuqi misteri me ligje matematike?

Atėherė, kur tė flas ty, unė folkam

Me vete!

Po nė qofsh ti, o Zot i vėrtetė,

Zot mendonjės, siē thonė tė gjitha fetė

Qė i njoh mirė dhe mundohem t'i besoj,

Dėgjo, o i madh kėtė lutje tė shkretė:

Ki mėshirė pėr mua, po vdes prej mėrzie!

Kam qenė i bindur, i dashur, i urtė,

Kam ndezur nė ballė fener diturie

Ngado mė shpuri ēdo furi stuhie,

Kam edukuar breza rinie,

I sinqerte nė page, mėshironjės nė luftė.

 

Kam vuajtur kur vuanin tė tjerėt,

Kam rendur nė ndihmė, kur qanin tė mjerėt,

Bishės i mėsova drejtėsi njeriu,

Jam shkrirė pėr tė ndritur, siē shkrihet qiriu.

 

Po, o Zot i madh, Zot i adhuruar

Kur shoh gjurmėt nga kam udhėtuar:

Ēuditem me shpirtin, si i pati duruar

Gjithė padrejtėsitė qė erdhėn kundra meje.

Asnjė mirėnjohje, as mendje, as feje.

Kur u dhashė bukė, mė qėlluan me gurė,

I nxora nga deti, mė hodhėn nė lumė,

I pėrqafova, mė ndukėn me dhėmbė,

U shėrova plagėt, mė shtytėn me kėmbė,

U dhashė dashuri, mė dhanė hidhėrim,

 

Qė sot e tutje, nuk do tė kem mė durim.

 

***

Tė mė paskėshe lindur njė njeri tė thjeshtė

Pa zemėr, qė s'ndien pulsin e trishtimit,

Njė vreshtė rakie pėr tė vjelur nė vjeshtė,

Njė kalli grurė pėr bukė tė ushqimit,

Njė mur i rrėzuar nga dielli dhe lloha,

Njė shkėmb rrėzė mali qė harroi koha,

Njė fletė mullage, qė s'e nduk asnjė gojė,

Njė trung i rrėzuar i njė pishe tė vjetėr,

Tė mė ēanin xifla pėr dritė nė kasolle,

Njė vjollcė nėn fier, s'vjen njeri tė mė kėrkojė,

Njė fletė dushku, lisi a molle

Qė e rrėzon era pa dėshpėrim

Rrėnjėve tė saj u bėhet ushqim.

 

Tė paskėsha lindur si ēdo lodėr foshnje,

Tė gėzoja, tė qaja kur bien dhe vriten,

S'qėndrojnė dot nė kėmbė, dalėngadalė

Sa tė rriten,

Do bridhja me ta nga dera nė qoshe,

Pa njohur as emrin, ēdo tė thotė dėshpėrim.

Ti preferove, s'di pėrse? Zoti i Qiellit,

Qė unė tė vuaja nė njė lodėr tė humbur,

Qė unė tė vuaja torturat e Ferrit,

Njė shpend arratije si shiut dhe diellit,

Pas fletės sė plepit tė mbėrdhij duke u strukur.

Kėngėtar tė kėndoj nė pranverė e nė verė,

Tė qaj nė dimėr pėr halle tė njerėzisė,

T'a hidhja zarin, tė bjerė si tė bjerė,

Kujdestar i lirisė pėr krah vegjėlisė

Tė kėndojė poeti, kur ka ėndje tė qajė,

Ta djeg esencėn e tij pa tė metė

Pėr jetėn absurde me kurthet e saj.

E ē't’i numėroj, kur ti i di vetė?

E ē'pret mė ti, tė tė lus paskėtaj?

 

QUO VADIS DOMINE

 

Ne, jemi ē'ka na ėshtė dhėnė pa e kėrkuar

Dhe ē'ka na ėshtė marrė pa leje.

Ēdo gjė qė vjen ėshtė njė dhuratė

Pa e merituar, si drita dheut.

 

Ne vimė miq udhėtarė: pa e kėrkuar

Dhe tė pa pyetur, nėse duam tė vimė,

Porse vetėm pėr pale minuta;

Pra, ikim pa dashur tė ikim.

Lėmė vendin qė tė vijnė tė tjerė tė panjohur,

Tė flenė nė dyshekun tonė

Duke ndenjur zgjuar,

Ca tė tjerė nė gjumė dhe kur nuk flenė.

 

Graviteti ėshtė dhurata jonė,

Ē'ka fitojmė, vjen kur humbasim,

Sepse ne kurrė s'e dimė alternativėn

Nė mes tė sė ligės e tė sė mirės,

Shqisat i gjejnė dhe na i qasin.

Veset kur i diktojmė ėshtė shumė vonė,

Nuk mund t'ua masim

Distancėn qė na ndanė.

Ashtu si drita vjen pas errėsirės,

Errėsira vjen pas dritės,

Pa u takuar kurrė.

Ashtu vijnė ndodhitė tona gjatė udhėtimit,

Na heqin zvarrė, si robėr me litarė,

Pa e pandehur ne, ku do mbaronin

Dhe kur do na i tregonin

Shkakun, efektin dhe pėrse i krijuam.

 

Pesha qe na lėnė ato trashėgim

Do na rėndojė mbi shpatulla si mali,

Ajo ėshtė dashuria qė domosdo do transformohet

Nė mėri, urrejtje, konflikte,

Rutinė monotone.

Tė liga e tė mira bėhen zakone,

Humbasin ēdo kripė e ēdo shije,

Ne rrėzohemi, rrokullisemi nė bokėrimė.

Ėshtė njė qarkullim, si uji nė avull,

Si avulli nė ujė pėrjetėsisht,

Jashtė kohės dhe hapėsirės, i tėrė Universi.

Ne: mikrokozmi; ndodhitė: makrokozmi.

Ku vete, zotni?

 

EPIDEMIA

 

1.

Shekulli i ēmendur si oqean qiellor        

Infektoi njerėzimin,

Njė plagė nė shpirt tė ēdo frymori,

Ėshtė tirania qė pruri ai.

Shtypja e trurit trodhi mendimin dhe ndjenjėn.

Ngriu njeriu nė kėmbė, sado qė i dhembi

Si njė shqerrė qė i zė kėmbėt shkėmbi,

 

2.

Kur gjendem bosh: nė shpirt e nė mendje

Mė shtyp diēka si njė peshė hakėrrimi,

Njė korb qė shpon me thonj nė mushkri

Viktimė, pa shpresė shpėtimi.

Rritet ēdo ēast ankthi anonim

Nga origjina e lotėve,

Mė djeg qiellzėn si gjuhė nepėrke.

Si njė fletė kėlkaze helmuese

Nė gojėn e foshnjės qė e pėrtyp pa ditur.

Lotėt tregojnė efektin e arsyes,

Ndėrgjegjja mbetet shkretėtirė

Si shkatėrrimet e qytezės

Nga shėtitja e tėrmetit

Qė erdhi pa thirrur, dėrmoi dhe iku.

La prapa provėn e fuqisė sė tija

Nė kryqet e varrezės.

 

3.

Era e mėrgimit ka ngjyrė tė murrme

E ngarkuar me hapėsirė e me ujė;

Koha e bėn eksperte nė dhembje,

E shpalos flamurin e saj

Tė bėrė me tezgjah me lėkurė njerėzish

Tė sėmurė.

Koprace siē ėshtė monedha e lėmoshės,

Si ajo e ftohtė, dita refugjohet

Nė boshėsinė e paditurisė,

E thyer si shpata prej shtogu

E njė kusari lapurak

Qė vjedh kasollet e tė vobektėve:

Ashtu si dita nga braktisja e diellit,

Nga turpi mėshihet loti

Prapa qepallave lakuriqe tė rrudhura

Tė plakut, qė s'shijoi asgjė nga shekulli

I tij.

 

4.

Nė mes tė kohės e tė hapėsirės

Mėshihet fantazma e gjesteve tė mi,

Tė mosgjėsė se ēmendur qė ngjan si njė hije

Qė u ngjitej prapa ėndrrave tė idealit

Tė paarritshėm siē ėshtė lumturia,

Siē ėshtė Universi me galaksitė fugonjėse.

Ajo e dėnoi me zė tė burrit tė ve

Qė ēdo agim dite, ēdo errėsim nate

I numėron dhembjet nė tespije

Si bathėt e fallit, nė duar tė njė shtrige.

 

Pėrgatiti pėr botim Hiqmet Meēaj

(Botuar nė “Gazeta e Athinės”, qershor 2009)

GRANIT ZELA

 

 

Granit Zela ėshtė njė ndėr krijuesit mė tė rinj tė fundviteve nėntėdhjetė dhe qė nė fillim tė viteve 2000 shfaqet aktivisht nė tė gjithė periodikėt letrarė. Ka lindur nė Bushat,  Kukės nė 10.2.1979. Shkollėn e mesme e ka kryer nė Shkodėr dhe Tiranė pėr gjuhė angleze. Ėshtė diplomuar pėr “Anglistikė-Amerikanistikė” si dhe pėr “Gjuhė dhe Letėrsi Shqipe” nė Tiranė. Nė vitin 2001,  ka botuar librin me poezi “Apokalips” i cili mori ēmimin “Kėnga e Parė” nga Lidhja e Shkrimtarėve dhe Artistėve tė Shqipėrisė, si libri mė i mirė me poezi ndėr autorėt e rinj pėr atė vit.  Nė poezitė e kėtij libri shfaqet njė individ i shqetėsuar, me gjendje emocionale torzo, tejet i trishtuar dhe i traumatizuar qė kėrkon tė gjejė shpėtim dhe rrugėdalje tek vlerat mė tė mira duke reflektuar njė mendim tė trazuar.

Nė prozė Zela boton mė 2002 vėllimin me tregime “Vdekje me dėshirė” –njė narracion gjysmėfantazmagorik dhe baladesk i realeve nga Verilindja, temat intime dhe, pėrgjithėsisht pėrjetime metafizike. Vėllimi i dytė me poezi “Nė studion time hermetike” (Aleph 2003), dallohet pėr bashkėkohėsinė e pėrjetimit dhe nivelin e pjekur artistik nė tė gjitha nivelet e saj.

Romani “Dodona” (2006), fragmente tė tė cilit janė botuar mė parė nė “Mehr Licht” dhe revistėn letrare elektronike “Eurozine” ėshtė  prozė qė ka tekst letrar tė skalitur ku mbizotėrojnė rravgimet idealizmat, zhgėnjimet e personazheve dhe njė simbolikė e pakufishme.  

“Shkronjat e errėsirės” (FjalA 2008) ėshtė fryt i angazhimit nė periodikėt kulutorė, kryesisht nė “FjalA”, me ese kulturologjike, studime dhe artikuj, shkrime me problematikė kulturore.  Nė fushėn e pėrkthimit ka pėrkthyer ese tė kritikės sė letėrsisė tė mbi tridhjetė autorėve britanikė dhe amerikanė, botuar nė revista dhe periodikė letrarė. 

Granit Zela ėshtė kryeredaktor i gazetės letraro-kulturore “Drita”, organ i Shoqėrisė sė Artistėve tė Rinj Modernė (SHARM) dhe bashkėpunėtor i tė gjithė periodikėve kulturorė nė vend. Qė prej vitit 2003 ėshtė pedagog i gjuhės angleze nė Universitetin Ushtarak “Skėnderbej” nė Tiranė. Ndjek studimet Master pėr Marrėdhėnie Ndėrkombėtare.

 

NATA PARA NJERIUT

 

Zot ē’po ndodh me njeriun e argjiltė?

kur bien shirat lutet tė pėrmbytet shtėpia e fqinjit

nė thatėsirė trualli t’i shkretohet

hiqen zvarrė nėpėr zgrip tė humnerės nxirane

diktoju urdhėrat e tua popujve tė paskrupujt

rrėnqethshėm kėrcasin dhėmbėt

shtrėngojnė grushtet e pėrgjakta

 

ku do t’i ēosh kėso shpirtrash hidhėrakė

tė ndarė e pėrēarė janė bėrė pėr t’u qarė

kam pėr tė vajtur e vajtuar nė kthinat ankthmbytėse

jam si zogth qė kėrkon krahė

pėr tė ardhur te ti Zot i madh e i vjetėr

larg batakut tė njerėzve tė vegjėl

 

mė merret frymė e ngjethet mishtė

tė ndryrė e tė ndyrė  ende nuk  e dinė

qė kėto fjalė tė pambrojtura janė tė mbrujtura me gjak

unė jam shėrbyes o shėlbyes murg i mėrguar nė mal

ata ikin e ikin prej teje e vrasin kujtesėn

 

kthehu o imzot nė natėn para njeriut

ēliroji popujt nga padrejtėsitė dhuna dhe mizoritė

(dikush mohon njė muhamet tjetri plagos njė krisht)

tė eturve pėr gjak si do t’u shuash etjen

pėrthellė kaosit tė kohėrave tė ribėsh gjithēka

me pak mė shumė dashuri e mirėsi Nėnė Tereze

 

EDHE TI BRUT?

 

edhe ti Brut?

ti i mallkuar brez pas brezi sa gjallė tė jesh

qeshė bamirėsi yt gjithmonė o tradhėtar  qė kurrė s’mė desh

atė pak dije qė e pate  tė ndiha mė shumė ta zhvillosh

kupėn ku pimė krejt e pėrmbyse nise mes t’mirave tė harbosh

tė dhashė shpatė veten tė mbroje

nė shpatėn time  tash do mė shkosh?

 

edhe ti Brut?

edhe ti Brut?

edhe ti Brut?

njeri i prujtė mbetur  pa nder rrjedhur nga trutė

zhytur nė llom  llum e  bėrrnut

hut i hutuar  bashkė me tė tutė

turmėn me tmerr  merr me tė butė

gjaku gjer nė gju  tutje tėhu

nė humbėtirė ik e humb

O bukėshkelės mendjeharbut!

 

ishin gjithsej njėzetė e tre

plagėt e mia por ndėr to..

kama e  Brutit thellė mė their horr i pabesė qė mė ngjall ndot 

i  pėrlyeri e krye-tė-ndyri  i njė taborri plot neveri

bukėn qė kishim bashkė e ndamė

por paska qenė gjarpėr nė gji…

 

mishin tė ma rripnin armiqėt e mi

        pa  peng aspak

fitore tė tyre do kremtoja me helm tė zi vdekės  farmak

 edhe ti Brut?  kurrėn e kurrės 

s’ kam pėr tė gjetur prehje

do tė endem si lugat

ikur prej botės sė tė vdekurve…

 

PA LEJEN E SYVE

 

atėbotė ishte mbrėmje, qiellit mijėra shkėndija

po ndėrroheshin vitet dhe unė isha pranė teje

i mbrami vit qė mė gjeti ashtu e s’ e dija

se mbramja e pikėllimit do m’mbulonte kryekrejet

 

atėbotė ishim bashkė nė njė qytet tė huaj

ti mė ishe mā i afėrti njeri pėr mbi dhé

mbasi ai vit i bekuem u ndėrrua

ndėrroi dhe fati im atij ēasti krejt…

 

ka tash sa kohė qė nuk tė kam parė me sy

sytė e mi flutrojnė natėn ndėr qiej

e shndėrrohen ata mė sė mbrami nė yj

dritė e tyre mbi ty ngrohtėsisht bie

 

n’se nji rreze kėsaj nate do tė prek mbi qerpikė

teksa ti do  kotesh mbase nė krahėt e tij

unė zemėrplagosur do vdes mu aty

ku lot malli tė kenė rrqitė pa lejen e syve…

 

GJENIU DHE TURMA

 

sa mė shumė tė ngjitesh malit tėnd pėrpjetė

mbi ty pajadā shkrepėtijnė rrufetė

malin ku flijon djerr kanė me e djegė

toka ku ti shkel kthyer nė tokė tė shkretė

tė tė zhbėjnė duan e tė ēojnė nė zgrip

turmė e mediokėrve mėsyn nė Olimp 

 

trutredhur gojėmarrun rrokatet ėshtė turmė!

krra krrra veē krrokasin pa ndalur ėshtė turmė!

shpifin e pėrbaltin me zemėrim e zhurmė

ėshtė turmė! ėshtė turmė! ėshtė turmė!

 

sheh me hidhėrim si bėhen tė marrė

mandej njėfarėsoj gazi tė kap njė ēast

turmė e mediokėrve me turr tė paparė

rreth Olimpit sillet mbushur me maraz

ata janė tė egėr me helm buzė pėr buzė

psall pėrēart sytė zgllap prijėsi i tribusė

 

sikur ka dashni pėr jetė e pėr mot

ėshtė njėri ndėr ta qė tė urren mė fort

ai do qė sytė tė ti nxjerrė me dorė

prijėsi i tribusė ėshtė kryemizor

mezi pret njė rast i panginjur kurrė

mu pėrpara turmės zemrėn tė ta shkul

 

gjeniu nė Olimp prijėsi nė tribunė

ai ngriti faltore ata zjarrin i vunė

u mblodhėn mediokrit formuan njė turmė

pafund kundėr tij vrer vollėn ditė e natė

pas njėrės fushatė njė tjetėr fushatė

sikur kundėr Tebės u hodhėn tė shtatė

 

vėrsulen tė shqyejnė tė tė zhbėjnė gjeni

shkelmojnė e shkretojnė derdhin helm tė zi

ajo ėshtė turmė qė zhduket me turp

mes vesėn e njė agu njė dhimbje nė trup

njė plagė qė zgjerohet e shpirtin e vret

gjeni i mallkuar me plagėn e vet

 

PLOJA E KUKĖSIT TĖ VJETĖR

 

medet ē’kob i madh qytetin e gjeti

i bėnė dhunė atij qytet hyjnori

pėrtokė flakė skeptrat bijė e hėnės, bir i diellit

plot dhimba e fjalė u delnin pėr zori

lindi binjaku, Qyteti i  Ri, tjetri

qė s’ėshtė veē hije e tė parit

u mbulua ai prej harrimit e territ

u ngrit mbi dhunėn, gjakun e zjarrin!

u vėrsul me rropamė ujanė e rrėmbyer

e egėr, e pashpirt si kafshė e ndėrkryer

bujshėm rrahėn krahėt shpesėt e tmerrruar

gjeth e lule llumi  thellė i rroposi

foletė ua prishi turrri i ujit tė tėrbuar

njė gjarpėr i zi prej Drinit tė Zi doli

iu ngjit rretherrotull ditėn pėr diell

kahmos tejembanė helmin e volli

hije u panė nė shpinėn e malit tė lartė

harrim i tyre i kobshėm ishte shkruar

veē kujtimet do mbesin pėr Qytetin e Artė

 

*  *  *

pėrpos  teje askush

pikėllimi le tė vij tė bujt tash

pa kuptim ėshtė perėndimi

pa kuptim ėshtė lindja

mirėfilli i vetmuem

murg mė mirė tė isha

ka mbetur manastiri

pa njė ikonė me fytyrėn tėnde

pėrpos teje askush

nuk mundet t’i jap jetė jetės time

harrimtare ėshtė koha

mos i zė besė

obelisk i vetmuem nė viset e mia

t’kujtesės

 ma prangose ėndrrėn time

afresk i flakur nė funde liqenesh

 

LULET E VERDHA TĖ PIKĖLLIMIT

 

zhytur n’pėrfytyrime ta ndėrmend fytyrėn

prapsur vetmie dikur ndjeja gėzim

ēelje si lule shpėrthyeshėm n’shpengim

drithėruese fėrgėlluese sa mezi mbaj frymėn

 

m’sillje paqė pėrndezur pasionesh pėrvlim

koha pandalas rrėfeu fate mizore

ti ndėrrove mendje tash kallur n’harrim prore

nuk mundem me kėmbye s’paku nji vėshtrim

 

kur qan a qesh shkakun pa e ditur

kush t’i fshin sytė o peng i kėsaj jete

shpėtoma shpirtin tashembrapa mbete

trazuese nji dėshir gjithheri i grishur

 

tash pėr dikė tjetėr kam dashuri

sa mundem me e pushtue botėn tejendanė

s’i gėzohem gėzimit tand se dhimbjet na ndanė

s’mė lėnė qė pėr ty tė ndjej dėshirim

 

thuaji kujtimit tėnd tė mė lėrė tė qetė

a ndoshta kjo ndodhi prej luleve t’verdha

qi pashė sot ndaj me gėzim  erdha

te ti qė u kėndoje pėrplot me adhurim

ta dish si gjermėtash s’do mundesh me qenė

burim i pashterrshėm i pikėllimit tim. 

 

RRETHINAVE TĖ ANTLANTIDĖS

Pėr Petrit Nikėn
 
m’u fanite mbrėmane tek ngjiteshe Parnasit
rrugėtimi yt nuk po dilte huq
turma profanėsh shqyheshin zilie gazit
kapėrdinin pėrshtymėn binin pellgjeve palmuē
galdueshėm, kqyrja tek grahje pėr atje
nuk ke tjetėr fat pos mbėrritjes nė majė
mandej diku gjoksit tė ra njė gurė dhe re
u ngjite sėrish tek mė erdhi tė qajė
 
s’po tė binin gurė vetėm kraharorit
por edhe nė krye, nė gjunjė edhe shpinės
sa bije ngriheshe sėrish prej zorit
tek helm i tyre i zi tė helmonte tinėz
 
rrallėherė pėr tė prajtur njė grimė nė fund tė ditės
uleshe pa bza rrethinave tė Antlantidės
 
rrethinave tė rrish mė mirė, sa mė larg
kryeqendrave tė mbushura me zagarė pa zot
qė zhgėrryhem nė plehra lėpijnė lėshojnė jargė
gjithė po duke pritur tė kafshojnė mė fort
e di, ke pėr tė mbėrritur atje n’atė parriz
ku drita hyjnore botėn mbush me lavd
ke pėr tė kujtuar atė mall tė madh miqsh
at Ag qė sot pėrndriti vetė Zoti ynė i madh.

Pėrgatiti pėr botim Hiqmet Meēaj

(Botuar nė “Gazeta e Athinės”, qershor 2009)

 

PETRIT NIKA

 

 

U lind nė Dardhė tė rrethit tė Pukės, mė 9 qershor tė vitit 1975. Ka pėrfunduar studimet e larta nė Universitetin e Tiranės pėr Letėrsi dhe Gjuhė shqipe nė vitin 2000. Ka punuar mėsues nė vendlindje pėr dy vite, mandej nė Fier ku jeton qė prej gushtit tė vitit 2002. Aktualisht jep lėndėn e letėrsisė dhe gjuhės shqipe nė gjimnazin jopublik “Numani”, ku punon qė prej katėr vitesh. Ėshtė bashkėpunėtor i njohur i medias kulturore dhe medias sė pėrditshme, ku ka botuar periodikisht ese, polemika, kritika letrare, poezi e tregime. Nė vitin 1996, kur ishte student i vitit tė parė nė Tiranė, fitoi konkursin poetik tė gazetės “55” duke u pėrfshirė dhe nė antologjinė pėrkatėse qė botoi gazeta; nė vitin 2004 fitoi ēmimin e tretė nė njė audiencė prej 75 autorėsh tė njohur tė poezisė sė sotme shqipe qė u botua pėrgjatė njė viti nga gazeta kulturologjike “Fjala”.

Ka botuar librat: “Mėngjes nė Alpe”, (poezi), sh.b. Toena, 1997, “Nostalgji apo ankth ekzistencial”, (ese & publicistikė), sh.b. Ymeraj, 2007

(Pėr fėmijė): “Gjinkalla dhe milingona”, (vjersha dhe fabula), sh.b. Ymeraj, 2005, “Trembėdhjetė pėrralla pelegrine”, (pėrralla pėr fėmijė), sh.b. Ymeraj, 2006

Ka nė proēes botimi librat: “Fuga Temporum” (poezi), “Njė ditė vere me shi” (tregime.)

 

RRETHINAVE TĖ ANTLANTIDĖS

                                   Petrit Nikės

 

M’u fanite mbrėmane tek ngjiteshe Parnasit

Rrugėtimi yt nuk po dilte huq

Turma profanėsh shqyheshin zilie, gazit

Kapėrdinin pėshtymėn, binin pellgjeve palmuē

 

Galdueshėm, kqyrja tek grahje pėr atje

Nuk ke tjetėr fat pos mbėrritjes nė majė

Mandej diku gjoksit tė ra njė gurė dhe re

U ngjite sėrish tek mė erdhi tė qajė

 

S’po tė binin gurė vetėm kraharorit

Por edhe nė krye, nė gjunjė edhe shpinės

Sa bije ngriheshe sėrish prej zorit

Tek helm i tyre i zi tė helmonte tinės

 

Rrallėherė pėr tė prajtur njė grimė nė fund tė ditės

Uleshe pa bza rrethinave tė Antlantidės

 

Rrethinave tė rrish mė mirė, sa mė larg

Kryeqendrave tė mbushura me zagarė pa zot

Qė zhgėrryhen nė plehra lėpijnė, lėshojnė jargė

Gjithė po duke pritur tė kafshojnė mė fort

 

E di, ke pėr tė mbėrritur atje n’atė parriz

Ku drita hyjnore botėn mbush me lavd

Ke pėr tė kujtuar atė mall tė madh miqsh

At Ag qė sot pėrndriti vetė Zoti ynė i madh.

 

Nga Granit Zela

 

FOSILE

Orėt e mia kalojnė nė heshtje,
nėn pikat e shiut tė mėrzisė;
ditėt e mia tė shtypura,
nga krahėt viganė tė dėshprimit;
si luledele, jeta ime
pikon vuajtje
tė bardhė,
tė verdhė.

Ē’mrekulli, kur ushqehesh
me fosilet e lumturisė tėnde!
Je prapė njė mbrėmje
nga mbrėmjet e shkuara,
ndonėse gjysmake,
megjithė pėrkujdesjet e dukshme tė natyrės.

prill 1997

NOKTURN PĖR NJĖ VAJZĖ POETE
NGA SHKODRA

Ora dymbėdhjetė. Tek pres i menduar
shiun qė matet dhe akoma s’po bie,
nė kafé Royal, mu nė zemėr tė Shkodrės,
s’e di si mė erdhe nė jetė.

Ėshtė ditė e zakonshme prilli,
si gjithė tė tjerat qė s’janė mė asgjėkundi,
si ti njė vajzė e zakonshme fshati,
si gjithė tė tjerat qė kam njohur
e s’kam njohur, - pra,
thjesht njė rastėsi,
qė mė bėn tė jem dyfish i menduar.

S’tė kam parė, as tė kam njohur kurrė,
veē nėpėrmjet eterit tė njė pranvere
tė largėt pafajsie,
prandaj desha tė di nė kėtė kohė vetmie,
nė pritje tė shiut,
nėse je akoma ajo e para shtatė viteve,
me sytė imagjinarė prej ėndėrre,
me flokėt imagjinare prej hėne
dhe me atė pėshpėritje vjeshte
tė parakohshme ngjyrė gri.

Apo mos vallė u je nėnshtruar,
sfidave, zhurmave, mungesave
dhe tani ke harruar t’i kultivosh
ato bimė tė praruara kotėsie;
je e martuar me njė bujk
a emigrant tė trishtuar,
ke njė fėmijė, dy, a mbase
nė kėtė kohė dreke prilli,
si gjithė tė tjerat qė s’janė asgjėkundi,
e vetmuar pėrjetėsisht si unė,
pret shiun qė matet dhe akoma s’po bie.

Lexon gazetat e vonuara,
revistat e modės sė shkuar;
nuk habitesh pėr asgjė,
nuk gėzohesh mė me atė gėzimin fėminor,
si dikur;
nuk qahesh pėr asgjė
dhe asgjė nuk pret nga kjo botė,
veē mbase pak mė shumė qetėsi,
aq tė nevojshme pėr tė qenė privatisht
nė koordinatat e tua.

Apo mos ndoshta, tani,
shėtit nėpėr kėto rrugė tė martirizuara,
m’u para syve tė mi,
me njė Mercedes - tip i fundit
vjedhur nė Mal tė Zi;
mban nė xhepa telefon
dhe pak mariuhanė,
ndoshta, ndoshta…
Dhe pse unė ngre ekuacionin
me ikse, nė kafé Royal,
s’di si mė erdhe aq ėndshėm,
si atėherė, nė atė pranverė tė largėt,
me sytė imagjinarė prej ėndrre,
me flokėt imagjinare prej hėne
dhe me atė pėshpėritje vjeshte
tė parakohshme ngjyrė gri.

Shkodėr, 5 prill 2001

SGALEMI (I RIU)

Ujvara u vdir shkėmbit tatėpjetė,
gjethja e panjės u preh nė gjumė,
mbi pyll breron njė rigė e lehtė
dhe era fryn e bėn furtunė.

I trandur malli, n’vetmi baret,
nė shteg t’agimit vezullimtar,
qiellit gremisesh zokth i shkretė,
e klith pėrqart zhargon barbar.

S’e di ē’mision tė dhanė ēekuri,
dhe ē’fat tė taksėn - ēiftatek,
ndaj bredh nė erė, nėn shi flauri,
e klith prej malli shtek mė shtek.

Hepohesh qiellit, shpes i krisur,
me erėn qesh, me veten qan,
s’e di se ē’fat tė kanė sajdisur,
ndaj nėpėr shi fjaron e fshan.

Ah, vajin praje, s’ka kuptim,
ta ngrysėsh jetėn nė stuhi,
dhe qiellit zbrit nė do qetim,
nė s’do, bitisu nė Had tė zi.

26 dhjetor 2004

NĖ FUND

Nė fund,
kur tė vijė fundi,
Do tė them njė meshė,
pėr botėn
qė pėrplaset papushin
pas kiēit tė velėgrisurės sime nxirake.
Dhe do t’a ndėshkoj
me harrimin mė tė idhėt,
fllugėn qė po zbret ngadalė,
drejt pafundėsive tė errėta
infernale.

KTHIMI I ODISEUT NĖ ITAKĖ

Agshol mjegullor. Anģ misterioze,
ēan ujėrat e mefshta tė detit Mesdhe,
kėrcasin direkėt dhe velat e mallit
mbėshtillen mbi krye t’udhėtarit Odise.

Zgjohen ngadalė syprinave gjallesat,
llampat e qiellit fiken nė fshehtėsi;
njėzet vjet heroi humbi nė detėra,
tevona - gjet vragėn e Itakės sė tij.

Mbi tėmtha thinjat i zbardhin n’pėr ag,
(kreshnik itakas riosh la atdhenė);
Kaq vite firuan; me humbje a lavd,
kurrgjė djalėrinė heroit s’ia kthen.

Anģ misterioze mes ujėrash hepohet,
ta presė nė breg askush s’ka dalė,
asnjė flamur pėr heroin s’ēohet,
veē shiu kėngėzon mbi direk me mall.

S’ka as Penelopė. Ēdo ndjenjė zbehu koha
Dhe pritja e femrės e pati njė cak.
S’e dinte Odiseu ē’legjenda tė kota,
kthimi i tij do mbillte mbas pak.

Odiseu n’Itakė mbas vitesh t’shtegtimit,
s’u kthye tė mbretėrojė; u kthye tė vdesė,
kėtė gjė fort mirė e dinte Penelopa,
ndaj mashtroi kush tha se kuturisi tė presė.

Itakė e gjorė! Burrit tė lavdishėm,
nėn qiellin e vranėt moskokėēarėse i rri,
mbi tėmthat e bardhė tė luftėtarit pikėt,
rrėshqasin me mal dhe prehen m’anģ.

13 korrik 2005

SI TI TĖ KISHA SHPIRT FISNIK

Ti, pse mėrzitesh motra ime?
Mos vallė kaq shumė je lodhur,
nga jetė e fshatit plot mundime,
a, pranė ngaqė s’t’jam ndodhur?

Mė dhemb kjo heshtja jote e gjatė,
pėr dreq t’i kurrė s’ankohesh,
qė fati yt qe aq koprac
sa kurrė s’tė la t’gėzohesh.

Unė bredh ēdo fshat e ēdo qytet,
ndėrsa ti nė shtėpi,
s’e di me ē’mall tė kthehem pret,
kur ferk agshol i ri.

Ē’mizor! S’ta thashė kurrė sa tė dua,
pėr ty sa jam krenar,
qė buzėt fort di pėr t’shtėrnguar,
t’shpėrfillsh fatin barbar.

I largėt mbeta nėpėr vite,
prej zoresh tėhuajsuar,
njė shėrbim nga unė kurrė s’prite,
asgjė s’mė ke kėrkuar.

Veē sot plot zemrėn kam me ty,
pėr jetėt tona aq tė ndara,
unė udhėt bredh me ankth tė ri,
e ti prapė ngel e para.

Pėr dreq i dobėt dhe nevrik
Unė jam - dhe velem shpejt;
Ah, tė kisha njė shpirt fisnik
Si ti, dhe gjak tė qetė ndėr dejt!

8 shtator 2005

DASMA E IFIGJENISĖ

Gjithė ditėn n’lumė Ifigjenia
U ēmall me shpirt llagar;
Ndėrsa n’ujdhesė, zgavra me mija
E prisnin plot ushtarė.

Njė re e bardhė shaluar kish
N’Aulidė, kodrat pėrēark;
“Zefiri shpejt pėr ne do fryjė!“
- tha njėri nga detarėt.

Dhe zbrazėn kupat plot me verė,
pėr nder tė hyut Poseidon,
dhe ditėn shtynė tė rėndė beter,
bashkė me prijsin Agamemnon.

Kur dita u bor larg ndėr valė
Dhe mbrėmja e fshehu n’terr limanin,
njė kor hyjnish u shkreh nė vaj,
vajtonin bijat e oqeanit.

Aherė, n’Mikenė vasha e shkretė
Pėrmallur hynte nė pallat.
(N’pėr ag, mbi kalė pas Odisesė,
nesėr do shkonte nuse larg.)

Ende s’e dinte kjo ferishte,
ē’fatkob hyjnesha i kish gatitur,
i mrrolur nxinte Odiseu
dhe pinte verė me miq tė fisėm.

Orėt kalonin. Hije t’Erebit
Pėrgjonin Mikenėn rreth e ēark.
Mesnatė. Prān lira dhe aedi
I fundit shkon tė flejė nė shtrat.

Rrugėt flenė. Fle pallati,
Ifigjenia, krushk Odiseu,
pėrmes rruzullimit kalon Hipnosi
dhe shpall pushtet n’qytet t’Atreut.

Fshehtas nė gjumė, ati i mnershėm
I kumt ca fjalė vashės sė gėzuar;
“O bijė, qė era tė bredhė ujdhesės,
hyjnitė pėr fli tė kanė caktuar.

Nga dor’ atrore, gjakun n’altar
T’kėrkon mėni e Artemidės,
ku presin fllugat radhė - radhė,
thellė nė liman, pranė Aulidės.“

Mėngjesi gdhiu me diga resh,
pėrmbi kodrinat gėlqerore.
Fugonte gjogu i Odisesė,
pėrmbrapa nusja si fjoll’ bore.

 

Pėrgatiti pėr botim Hiqmet Meēaj

(Botuar nė “Gazeta e Athinės”, maj 2009)

 

POEZI NGA PETRO MARKO

 

 

U lind nė Dhėrmi, Vlorė. Pak kohė studioi nė Athinė. Qė kur ishte nxėnės i shkollės tregtare nė Vlorė (tė cilėn e kreu nė vitin 1932) filloi tė shkruajė poezi dhe proza tė shkurtra. Petro Marko ka njė biografi nga mė tė pasurat dhe mė tė bujshmet nė letėrsinė shqiptare. Deri nė vitin 1936 ai punoi nė Tiranė si gazetar dhe po atė vit, nė moshėn 23 vjeēare u nis vullnetar nė Luftėn e Spanjės, si luftėtar nė brigadat internacionale. Pas Luftės sė Spanjės, gjatė kthimit pėr nė Shqipėri, ai do tė ndeshet dhe do tė marrė pjesė nė shumė beteja antifashiste nėpėr Evropė. Pas kthimit nė Shqipėri nė vitin 1940 do tė burgoset nga italianėt, qė aso kohe e kishin pushtuar Shqipėrinė dhe do tė pėrfundojė nė kampin e ishullit Ustika afėr Palermos. Nė pėrfundim tė Luftės Antifashiste nė vitin '44, Petro Marko do tė marrė pjesė nė radhėt e partizanėve italianė, duke i rėnė kryq e tėrthor Italisė, si luftėtar dhe si komandant me pėrvojė luftarake. Kur kthehet nė Shqipėrinė e ēliruar, ftohet qė tė qėndrojė nė krye tė gazetės "Bashkimi" nė Tiranė, por shpejt do tė pėrjetojė disa nga vitet mė tė rėnda nėpėr burgjet e shtetit shqiptar komunist, pėr tė cilin Petro Markoja kishte luftuar nėpėr Evropė dhe Shqipėri mė se 10 vjet rresht. Kjo pėr tė vetmin shkak se nuk mund tė pajtohej qė nė ditėt e para tė pushtetit me fillimin e diktaturės, e sidomos kur provoi t'i rezistojė diktatit qė i vinte Shqipėrisė aso kohe nga jashtė kryesisht nga Beogradi.

Tė gjitha kėto pėrvoja jetėsore i pėrfshin nė romanet: "Hasta la vista" dhe "Qyteti i fundit". Nė vitet '70 ai do tė shkruajė romanin "Njė emėr nė katėr rrugė", ndėrsa periudhėn e vėshtirė tė jetės sė tij nė ishullin e Ustikės do ta pėrjetėsojė nė romanin e tij tė rėndėsishėm "Nata e Ustikės".

Faqet mė tė fuqishme tė prozės sė Petro Markos reflektojnė triumfin e dashurisė dhe tė humanizmit njerėzor. Pas tėrė atij ferri nėpėr tė cilin kalon njeriu nė rrėfimin e Petro Markos, ai arrin tė mbetet i pamposhtur nga mizoritė e botės. Kėtė bėrthamė tė brendshme e rrezatojnė personazhet nga romanet e tij, kėtė shkėlqim biblik reflekton Petro Marko njeri dhe Petro Marko shkrimtar nė tėrė veprat e tij.

Nuk ka shembull nė letėrsinė shqiptare, ku tė jetė gėrshetuar dhe njehsuar aq shumė mes vetes njeriu dhe krijuesi - Petro Marko njeri dhe Petro Marko shkrimtar. Tek vepra e tij rrezaton bindja dhe besimi i lindur pėr dashurinė dhe humanizmin njerėzor, ndonėse sa rrojti ishte ndėr personalitetet mė tė persekutuara dhe mė tė munduara. Qyteti i Vlorės e nderoi duke i dhėnė emrin “Petro Marko”, teatrit tė tij. Presidenti i Shqipėrisė, Alfred Moisiu, nė vitin 2003 dekoroi Petro Markon me Urdhrin "Nderi i Kombit".

Kėto ditė ish dega e lidhjes sė shkrimtarėve tė Vlorės mori emrin “Petro Marko”.

 

Libra tė autorit:

 

Hasta la vista, Qyteti i fundit, Njė emėr nė katėr rrugė, Ara nė mal, Nata e Ustikės,  Shpella e piratėve, Retė dhe gurėt, Horizont, Fantazma dhe plani 3+4, Ēuka e shtegtarit, Njė natė dhe dy agime, Stina e armėve, Intervistė me vetvehten.

 

KENGA E VALES

(Vlorės)

 

Lėmo', o vale e pėrkėdhel

atė breg qė  s’ėshtė i gjallė,

e, kur tė flesh aty nė Skelė,

tė shtrihesh nė atė zall,

kėndo njė kėngė e nanuris

shumė qetė e me ngadalė,

se nė atė tokė fle njė fis

qė u ngrit nė shekuj valė

pėr nderin e Lirisė...

 

Lėmo' o valė me ngadalė!

kėndo njė kėngė lehtė,

tė mos dėgjohet gjer nė mal,

se aty nė ullishtė fshehtė

dergjen..... - oh lėre mos e nga,

kujtimi u ka mbet! -

 

Pra ti o valė, kėndo, mos qa,

se zemrėn e ke det

dhe gjuhėn ligjėrim e shkumė,

sa brigje ke nė dorė!...

Dhe kot kėrkon tė vėrė nė gjumė

dhe shpirtin tėnd, o Vlorė!

 

Po ah, o vend qė lind ē'ka vdes,

pse hesht mbi varr, i gjallė?

Pėrherė syri yt do jesh'

me llahtari nė zall?..

 

Lėmo' o valė me ngadalė,

kėndo kushtrim tė qetė...

Se mos dėgjohet lart nė male

nė Arbėrinė vetė

se atje dergjet njė jetė...

 

Lėmo' o valė e pėrkėdhel

me zemėr, jo me zjarr,

se bėn vaki qė vdekja del

e s'hesht brenda nė varr.

 

Kushtrimin tėnd o tė dėgjoj

oh, ndėrsa vendi qan -

atėherė, o valė, gjumi mbaroi

dhe labėt kush i mban...?!

 

KEMBEVE

 

Ē'keni, o kėmb', qė kėmba-kėmbės

po gjurmoni lot e lodhje?

a s'u ngopėt duke ecur

nėpėr shtigjet e sė nesmes?

ku e shpini n'ato ndodhje

t'ashpra kurmin qė ka ngecur

pėrmbi ju o kėrcitharė?

-Po drejtohemi nė varr!...

 

DESHPERIM!

 

Tėrė brenga bredhėrin

shpirtkėputur nėpėr rrugė,

zėr' i tij mė s'psherėtin

se nė syt' ku dergjet muga

lot i heshtur, lot i ngrohtė

rrokulliset me pėrtim

mes fytyrės djersėftohtė

duke shkruar: dėshpėrim!

 

HIMARA

 

Lagur syt' i zu qepalla,

s'kanė tė hapen nė jetė,

se nė ato vise tė rralla

fluturon shpirti shigjetė!

 

Atje, ah! gjelbėron fryma;

n'ato male ar tė lara

ku mbi re shkrep vetėtima,

shkruan me zjarr:

-Flak' ėshtė Himara!

 

APOLOGJIA IME

(JETES)

 

...Marrėzi, turp turp dhe

mėkate

pėr jetėn e tėrbuar

se kur mė ndal, o gjeneratė,

qė vuan rrugės ndonjė natė,

mė merr pėr tė dėnuar

dhe, me njė zė qė vret,

ngahera mė pyet:

-Ku linde, o i ri?

-O jetė, linda nė shkreti!

-Ku rron dhe ku vete,

nė ē'dhera e nė ē'dete?!

-Ēudi! Ē’kėrkon prej meje ti

dhe si, o jetė, pyet,

kurse nė varfėri

mė hodhe kur mė gjete

tė lindur nga skelete

pa dritė, pa liri?

-Njeri!

Nga vete, as mė thua?

-S'e di! Jo, nuk e di!

Po lermė, o jetė, ē'ke me mua?

-Dua ta di, po dua!

-Atėherė, jetė e krisur,

pėr mua mos pyet

se qysh nė n'agim kam nisur

tė shkel si skllav i shkretė

mbi gjurma shprese drite...

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

-O mėkatar,

as faliu ligjes sime,

bindu i ēmendur ėndėrrtar,

s'jeton mė shqetėsime!...

-Mu thell' nė brendėsirė

ku ndjenja rron e lirė,

ku dhembja dhemb e prekur

nga ligja jote e fuqiplotė,

nė gjirin tim si hekur,

si hekur e ēelik,

qėllo, qėllo, o me kamxhik;

pa frik' e pa mėshirė

e pa pendim,

se mu nė thellėsirė

tė shpirtit, nė njė kėnd,

lindi njė shqetėsim

qė ēeli varrin tėnd...

 

VETVETES

 

Gėlltite dhimbjen me pahir

nė thellėsinė tėnde!

Vėrtite brenda pa mėshirė

dhe qesh si njė ēapkėne!

 

Shterroi jeta, s'ka mė lot

as ėndrra, as pėrralla,

eja nė vete, dehu sot

me zemrat e gjalla!

 

HA...

 

Ha vajtim, o i helmuar,

ha gėzim, o i gėzuar,

ha pėrralla, o vjershėtar,

ha litar, o Atdhetar,

ha gėnjeshtra, o ėndėrrtar....

hani bar pėr tė jetuar.

Hani arkat... hiē mos mbeten

mbretėr - sa tė hani veten.

 

KENGA LABERISHTE

 

Kur ja marr o me tė qarė

asaj kėnge trimėrishte,

them: - Eh, mbeta si i vrarė,

se dyjarja labėrishte

mė kujton .... O Perėndi,

nuk e them, po do ja nis

sy rrėmbushur nė arrati

si bilbil i Labėrisė!

 

DERI KUR...

 

Deri kur i arratisur,

i pastrehė nė mėrgim,

deri kur o shpresėngrysur,

do tė endesh pa drejtim?

 

Kthehu, lumėmadh nė Atdhe,

mba nė gji atė flamur

qė valon i fsheht atje!...

Bėhu burrė! Po deri kur?!

 

PERMENDORJA E VLORES

(luftėtarit tė panjohur)

 

Trim , arbresh, ja ti si hekur

ēelik mė rri pa tundur!

Fsheh nė sy turmėn e vdekur

qė nga vdekja s’ėshtė mundur!

 

Rri rinia e tė sheh,

por mjerisht ajo s'tė njeh!

Edhe pyet, o zemėrftohur:

- Ē'ėshtė ky trim i panjohur?

 

TE VARRI I DREJTESISE

 

Tė pat rritur me pekule

drita e jetės... Po tani,

pse e vdekur ju pėrkule

dhunės - arit, pa stuhi?

 

Ja... tė qan o turm' e gjallė

qė tė humbi. Dhe me hak

tė kėrkon. Si thua, vallė,

pėr t'u ngjallur, do shumė gjak?

 

N'ARRATI

 

Kokėn mu nė trastė e futi,

mori dhenė... Pse o Zot,

tėrė kohėn jetėshkurtri

qetėsinė nuk e gjen dot?

 

Ligja me kamxhik s'e zbuti

skllavin qė endet sot e mot,

llogore nuk gjen gjėkundi

dhe mundimi s'e mund dot.

 

TUNGJATJETA SHQIPERI

 

...................

 

Tungjatjeta Shqipėri, Nėnė e fisit mirėpritės

pėr ata qė tė nderojnė.

Tungjatjeta Shqipėri, Nėnė e fisit kryengritės

pėr ata qė tė lakmojnė!

 

Ti je Besa, bujaria, Nėnė e fisit legjendar

pėr ata qė tė nderojnė.

Ti hakmarrja, burrėria, Nėnė e fisit zemėrzjarr

pėr ata qė tė shkelmojnė!

 

Ti o Nėnė, tėrė jetėn sa kujtohet historia,

theve prangat qė tė hodhi shkelėsi dhe barbaria!

Fryma jote, jeta jote, zemra jote ėshtė Liria!

Dhe kur bota ballkanike ra nė zi, nė robėri,

viset e tua kreshnike nuk i shkeli dot njeri.

Bijtė e tu sorkadhe mali, rritur erėrash pėr trima,

suleshin mbi invazorėt, si nė malet vetėtima.

 

Ti me shekuj dhe kushtrimin pėr ēlirimin e Ballkanit.

Ti me gjakun e arbėreshit skuqe jetėn e tiranit,

shkele ligjet e sulltanit, ngrite zėrin pėr Liri,

dhe me gaz djemtė tė kėndonin "Tungjatjeta Shqipėri!"

 

.........................

 

Pėrgatiti pėr botim  Hiqmet Meēaj

(Botuar nė “Gazeta e Athinės, prill 2009)

 

 

HIQMET MEĒAJ

 

 

1944. Lind nė qytetin e Ballshit, mė 2 Maj, (varianti zyrtar 15 Maj) nga prindėr me origjinė nga fshati Kallarat i Vlorės. Babai i tij, Hasani, qe larguar nga fshati qė mė 1917. Mė 1919 bėn shkollė xhandėrmarie. Mė 1920 e gjithė shkolla, me instruktor patriotin Shaqo Derri, marrin pjesė nė Luftėn e Njėzetės. Ėshtė pjesėmarrės i Revolucionit tė Qershorit, Kryengritjes sė Fierit dhe rezistencės antiitaliane tė 7 prillit 1939. Kishte mbaruar Akademi Ushtarake nė Itali, Firence dhe Romė. Ka shėrbyer si postėkomandant xhandarmėrie nė shumė skaje tė vendit dhe sė fundi nė Ballsh. Nė fillim tė vitit 1944. duhej tė ēonte te gjermanėt mė se gjashtėdhjetė fshatarė, tė dyshuar pėr pjesėmarrje nė forcat territoriale partizane, tė cilėt do t’i pushkatonin. Hasani, bashkė me kolegė tė tij shoqėrues, vendosėn tė largohen nė mal me tė arrestuarit.

1947. Xhaxhai, Skėnderi, partizan i orėve tė para, luftėtar deri nė Jugosllavi, arrestohet papritur dhe dėnohet me vdekje. I zbutet dėnimi me 101 vjet. Babai, qė ndodhej nė Fier bashkė me familjen, largohet pėr nė Vlorė dhe strehohet te njė nga shtėpitė e Osman Haxhiut, Komandant i Luftės sė Vlorės.

1948. Blen shtėpi tė rrėnuar tė pashallarėve tė Vlorės nė rrėzė tė kodrės sė Budakut. Aty ėshtė rritur edhe poeti vlonjat Nexhat Hakiu.

1951. Pas hedhjes sė bombave nė Ambasadėn Sovjetike, babai pushohet nga puna. Shkon pėr pak kohė nė fshat bashkė me babanė, i cili filloi tė bėjė qymyr pėr ta shitur. Fshati i hapi njė botė tjetėr.

1952. Me urdhėr tė drejtorit tė shkollės, ngarkon nė karro me njė bashkėnxės libra tė vjetėr tė sekuestruar. Karrocieri u vė zjarrin te fusha e aeroplanit. Pas qortimit tė babait, qė nga ajo kohė, fillon tė lexojė me etje libra dhe t’i dojė si gjė e ēmuar.

1952. Shikon pėr herė tė parė njerėz tė vdekur. Ishin tre djem tė rinj qė i tėrhoqėn zvarrė pas njė karroje dhe i pėrplasėn te Sheshi i Flamurit. Qe njė pamje qė do ta shqetėsojė pėr tėrė jetėn.

1956. I plas njė granatė e vjetėr lufte dhe i copėton duar dhe kėmbėt. Mjeku kirurg e ēon nė sallė qė t’ia presė. Ngul kėmbė nėna, Memja: “Mė mirė tė vdesė se sa tė mbetet cung”. Gjymtyrėt i ngjiten pėrsėri me mjekime popullore tė njė plaku ēam. Qė atėherė i shikon kėmbėt si diēka e shenjtė dhe do t’i pėrdorė gjithnjė edhe pėr udhėtime tė gjata.

1960. Arrestohet papritur babai, nė moshėn 57-vjeēare, pėr “gojė tė lėshuar dhe pakujdesi nė detyrė”.

1961. Pėr tė ndihmuar nė gjendjen e mjeruar ekonomike, hyn nė verė nė punė sezonale nė Kombinatin e Konservave. Sėmuret rėndė dhe shpėton mrekullisht nga vdekja. Kalon njė vit nė Sanatoriumin e Vlorės, ku u pėrkujdes mjeku zemėrflori me origjinė greke, Vlash Ēili. Ai vit ėshtė vendimtar pėr lidhjen e tij me letėrsinė. Ndikoi sidomos njohja me Lasgush Poradecin dhe piktorin Fatos Nivica, xhaxhanė e kėngėtares Ema Qazimi.

1963. Dashurohet marrėzisht me Anėn, Noēen e mrekullueshme, dhe pėrjeton dashurinė e tij tė madhe tė jetės.

1963. Mbaron shkėlqyeshėm gjimnazin dhe i del e drejta e studimit pėr nė Fakultetin Histori-Filologji, dega gjuhė-letėrsi shqipe. Njihet me Xhevahir Spahiun te lista e lajmėrimeve e shpallur te ish arka e kursimeve. Fillon qė aty njė miqėsi e madhe vėllazėrore qė do tė zgjasė gjithė jetėn. E mban ekonomikisht vėllai, Gafuri, pėr tė cilin ėshtė krenar dhe uron qė tė gjithė tė kenė njė vėlla tė tillė.

1963. Nė auditor gjeti ata qė do tė bėheshin ndėr emrat e njohur tė letrave shqipe. Janė mbi tridhjetė shkrimtarė, studiues dhe gazetarė, (disa ndėr mė tė shquarit e letrave shqipe), qė nga poetėt e shkrimtarėt: Koēi Petriti, Xhevahir Spahiu, Ndoc Papleka, Faik Ballanca, Koēo Kosta, Nasi Lera, Gaqo Bushaka, Halil Laze, Pandeli Koēi, kosovarėt Adem Istrefi, Sulejman Krasniqi, Ymer Lugalliu, minoritari grek Foto Qiriazati; gjer te gazetarė e studiues si Spiro Dede, Seit Mansaku, Ilia Lėngu, Shaban Murati, Niko Dako, Fisnik Sina, Thoma Qėndro, Agim Korbi, pėrkthyesi nga gjermanishtja Aristidh Ristani, apo Kozeta Mamaqi, Tatjana Buda (Haxhimihali), Sami Ēabej, Vera Lohja (Ibrahimi), Hilmi Picoka, etj.... Pedagogėt e kohės ishin ndėr mė tė shquarit. Mori leksione nga Eqerem Ēabej, Selman Riza, Mahir Domi, Shaban Demiri, Jakov Xoxa, Myzafer Xhaxhiu, Mark Gurakuqi, Alfred Uēi, Fatos Arapi, Nexhip Gami, Androkli Kostallari, Koēo Bihiku, Zihni Sako, Jani Thomai, Anastas Dodi, Ziaudin Kodra, Stefan Prifti, Henrik Lacaj, Nonda Bulka, Petro Lalaj, etj.

1963. Nė Tetor boton pėr herė tė parė poezi nė revistėn “Nėntori” sė bashku me Dalan Luzajn, djalin e profesorit tė arratisur, Isuf Luzaj dhe Xhevahir Spahiun. Boton edhe te “Zėri i Rinisė”.

1964. Pas botimeve tė atij viti bėhet emėr i njohur dhe pranohet nė Lidhjen e Shkrimtarėve tė Shqipėrisė. E thėrret vetė kryetari i atėhershėm, eruditi i respektuar Dhimitėr Shuteriqi.

1965. Ndėrmerr njė udhėtim nė kėmbė, duke u nisur nga malėsia e Tiranės, ajo e Krujės, e Matit e deri nė malin Munellės tė Pukės, prej nga shikon pothuaj gjithė Shqipėrinė.

1966. Fiton ēmimin e parė nė njė konkurs mbarėuniversitar me temė pėr Mjedėn.

1967. Mbaron studimet me sukses, boton edhe librin e parė me poezi, kritika e rendit nė poetėt mė tė mirė tė vendit. Pėr emėrimin e tij shprehet Fatos Arapi nė librin me kujtime, se si u interesuan sėbashku me studiuesin Dalan Shapllo, qė tė emėrohej nė gazetėn e Lidhjes sė Shkrimtarėve, “Drita”, gjė qė u pengua nga biografia, babai i tij kishte dalė nga burgu njė vit para se ai tė nisej student. Kurse xhaxhai kishte qenė i dėnuar me vdekje. Nė kėtė pengim mori pjesė edhe shkrimtari Shevqet Musarai. U emėrua nė fshatin Rexhepaj tė Vlorės. Shefi i Seksionit tė Arsimit nuk ia jep shkresėn e emėrimit nė dorė, as e uron, por ia hedh pėrdhe. Drejtuesit e fshatit e stigmatizojnė pėrditė: “Ē’ke bėrė more ditėzi, qė tė kanė internuar kėtu mes baltrave, ndėrsa vjershat t’i kėndojnė gjithnjė nė radio”... Udhėton pėrditė nė kėmbė duke pėrshkuar dy herė nga 35 kilometra, pasi nė fshat nuk kishte strehim.

1968. Pėrfshihet nė “Antologji pėr Skėnderbeun”.

1969. Fillon punė nė Shtėpinė e Kulturės, Vlorė, gjithnjė me emėrim nė fshat.

1970. Pėrfshihet nė Antologjinė “Vargje tė zgjedhura”, me poetėt mė tė mirė tė kohės. Antologjia botohet nė disa gjuhė.

1970. Pėrfshihet nė “Antologji e letėrsisė pėr shkollat e mesme”, tekst mėsimor.

1971. Martohet me Noēen, duke kurorėzuar dashurinė e tij shumėvjeēare.

1971. Lindet fėmija e parė, Dasantila, qė ua zbukuron jetėn. Fiton Ēmimin e Dytė nė Konkursin Kombėtar me librin “Tregime pėr fėmijė”.

1973. Shoku i kursit universitar, mik i tij dhe redaktor nė SH B Naim Frashėri, Pandeli Koēi, e paralajmėron pėr stuhinė e egėr qė do tė shfryjė mbi letėrsinė dhe artet. Tėrheq tre libra tė gatshėm pėr botim: romanin “Shpėrthimi”, vėllimin poetik “Vazhdimėsi” dhe tregimet pėr fėmijė. Tė tre librat i asgjėson.

1974. Nė mbledhje tė posaēme, organizuar nga partia nė rreth dhe disa kolegė shkrimtarė mediokėr, kritikohet ashpėr duke e cilėsuar poet hermetik, shkrimtar borgjezo-revizionist. Dritėro Agolli, atėherė kryetar, ndėrhyn duke e mbrojtur. Shpėton me vėrejtje tė ashpėr paralajmėruese.

1975. Lind djali, Andi, me tė cilin nė tė ardhmen do tė bėhet shok dhe koleg nė letėrsi.

1976. Kritikohet pėrsėri ashpėr pėr dramėn “Vite tė vėshtira”, duke u lakuar deri pėr arrestim.

1977. Hyn nė mėnyrė tė paligjshme nė njė kabinė plazhi, pasi me familjen e tij prej katėr vetėsh jeton nė njė kthinė tė vogėl pa ujė e pa banjė. Policia vjen shpesh herė ta nxjerrė jashtė. E ndihmon Sekretari i Partisė, Viron Kona, njeri i shkėlqyer, i cili i qėndron afėr si njė vėlla i vogėl.

1978. Shkruan dhe vė nė skenėn e Vlorės dramėn “Shqipet e Stėrrallėzės”. E shikon shfaqjen ish drejtori i Televizionit, Marash Hajati, i cili e quan tė gabuar dhe shumė tė rrezikshme. Dramėn e kėrkon anėtari i Byrosė Politike tė PPSH, Manush Myftiu. Pas tre muajsh nė ankthin e persekutimit, vjen njė pėrgjigje e papėrcaktuar: “Drama tė hiqet nga repertori”. Pėrsėri merr paralajmėrim tė rėndė.

1983. Sėbashku me muzikantin Haxhi Dalipi dhe regjisorin Besnik Aliaj u bien kryq e tėrthor fshatrave tė Vlorės dhe krijojnė grupin pėrfaqėsues pėr Festivalin Folklorik tė Gjirokastrės, duke sjellė nė dritė kryeveprat folklorike tė njohura sot nga tė gjithė. Kėtė gjė bėnė edhe nė vitin 1988. Boton vėllimin poetik “Tokė e pagjumė” i cili vlerėsohet me ēmimin kombėtar “Libri mė i mirė poetik i Vitit” Dekorohet me Urdhėrin Naim Frashėri”.

1984. Nė diskutimin e bėrė nė Vlorė pėr librin e vlerėsuar, nė vend tė fjalėve tė mira, kritikohet nga kolegėt dhe kuadro tė partisė: pėrse ky libėr doli gjashtėmbėdhjetė vjet pas tė parit?

1990. Jeton nga afėr demonstratat e studentėve. Ėshtė dhjetė ditė pranė Dasantilės studente dhe nipave, Benit e Enielit. Pėrjeton nga afėr pėrpjekjet dhe sakrificat e studentėve pėr kalimin e Shqipėrisė nė shtet kapitalist demokratik.

1991. I vėllai, Gafuri, zgjidhet deputet dhe i siguron njė vizė pėr nė Greqi. Udhėton pėr pak ditė sėbashku me Andin. Pikėllohet shumė kur shikon se sa tė varfėr e ka lėnė komunizmi vendin e tij.

1992. Sėbashku me poetin ēam Xhemil Lato del nė treg nė rrugė, sepse me pagėn e vogėl nuk mund tė pėrballojė mbajtjen e vajzės studente dhe tė djalit nė liceun artistik tė pikturės. Kėtė punė e kryen deri mė 1994, kur fėmijėt mbarojnė shkollėn.

1994. Nė korrik tė kėtij vit, sėbashku me dy fėmijėt kalon ilegalisht kufirin e Greqisė. Ana ka shkuar gjashtė muaj mė parė dhe ka zėnė punė nė Kallamatė. Mė pas shkojnė nė Piré e mė vonė vendosen nė P. Faliro, ku banojnė edhe sot.

1996. Noēja operohet papritur duke hequr njėrin gjoks. Fillon njė periudhė e gjatė ankthi, kur merr vesh se gruaja e mrekullueshme njė ditė do tė largohet prej tij dhe fėmijėve.

1997. Nė kėtė vit tė trazirave tė mėdha i dėmtohet shtėpia nė Vlorė, i asgjėsohet biblioteka shumė e pasur, si edhe pothuaj tė gjitha dorėshkrimet e deriatėhershme, si dhe arkivi dokumentar pėr botimet qė kishte bėrė dhe vlerėsimet pėr letėrsinė e tij.

1999. Bėhet nismėtar i “Klubit Drita”. Me kėrkesė tė Nase Janit, i panjohur atėherė, takohen. Gjatė takimit i propozon Nases tė krijojnė shoqatėn e shkrimtarėve “Klubi Drita”, gjė qė realizohet dhe Nasja edhe sot vazhdon tė jetė kryetar. Ky takim ėshtė i filmuar nga Andi, i cili atė ditė e kishte kamerėn rastėsisht me vete, pasi do tė xhironte nė kopshtin botanik tė Athinės. Me ndihmėn e ēmuar tė TOENA-s botojnė dy antologji, prozė dhe poezi mė 2001.

2004. Fillon tė mbajė njė faqe letrare te “Gazeta e Athinės”, ku boton letėrsi nga Shqipėri, Kosova, diaspora, si dhe nga e gjithė bota.

2004. Njihet me Akademikun erudit Kopi Kyēyku dhe tė birin, shkrimtarin e shkėlqyer Dr. Ardian-Christian Kyēyku. Boton rregullisht nė revistėn e tyre europiane HAEMUS. Boton rregullisht edhe nė shtypin e Shqipėrisė, si dhe nė Kosovė e diasporė.

2005. Pas nėntė vjet pėrpjekjesh e mjekimesh, mė nė fund Noēja dorėzohet mė 29 Maj. Ikėn pėrgjithnjė ajo qė edhe disa muaj para se tė mbyllte sytė e lodhur, nuk e la punėn, shakatė dhe optimizmin pėr jetėn. As ai, as edhe vajza nuk kishin leje pėr tė udhėtuar. E ēojnė nė Vlorė sėbashku me Andin, ku i bėnė nderet e fundit. E ndihmon pėr t’u kthyer nė Greqi Bashkim Zeneli, ambasador dhe Andi Mahilaj, konsull. U ėshtė mirėnjohės pėr tėrė jetėn.

2008. Bėn gati librin me pėrzgjedhje poetike tė 45 viteve krijimtari, romanin “Kukullat e pyllit”, si dhe njė pėrzgjedhje me poezi nga poeti grek Sakturi, pėrkthyer nga Andi dhe ai. Ndėrkohė, qė pas vitit 2000 ka botuar disa libra e antologji letrare.

 

KRIJIMTARIA:


Poezi:

 

NISJA- 1967

DITĖ PRANVERE- (Poezi pėr fėmijė)- 1969

TOKĖ E PAGJUMĖ- 1983

TE JU TROKAS- 1988

VETVRASJA E QIRINJVE- 2000

KUJTESĖ E SHPIKUR- 2003 (Botim personal nė pak kopje) Ėshtė i pėrfshirė nė antologjitė poetike:

ANTOLOGJI PĖR SKĖNDERBEUN- 1968

VARGJE TĖ ZGJEDHURA ( nė disa gjuhė tė huaja)- 1970

ANTOLOGJI E SHKOLLAVE TĖ MESME- 1970

PORTAT E HARRESĖS- antologji e poetėve nga Shqipėria qė ndodhen nė Greqi)- 2001

QIEJT E SHPIRTIT (antologji e poetėve nga Shqipėria qė ndodhen nė Greqi)- 2006

ANTOLOGJI E POETĖVE TĖ VLORĖS (shqip dhe italisht)- 2004

SHTĖPIA E DIELLIT DHE E DETIT...(antologji poetike pėr Vlorėn)- 2007

SINUCIDEREA LUMĀNĆRILOR (VETVRASJA E QIRINJVE), antologji autori, zgjodhi, pėrktheu dhe botoi nė rumanisht Kopi Kyēyku- 2008

KUJTESE E SHPIKUR - KOLANA E ZGJEDHUR E POEZISE SHQIPE - TOENA, 2009

 

Prozė:

 

KUKULLAT E PYLLIT- roman (botim personal)- 2003

PĖR ASKUND- tregime (botim personal)- 2003

ĒIKPAKU- roman pėr fėmijė (botim personal)- 2003

"ZINXHIRI I ANKTHEVE" libėr intervistė, bashkautor me Akademikun KOPI KYĒYKU si intervistues- 2006, 2008

Ėshtė i pėrfshirė nė antologjitė e prozės: FRUMUCETEA CARE UCIDE (BUKURIA QE VRET)-Bukuresht, 2006, me bashkautorė: Faik Konica, Ernest Koliqi, Mitrush Kuteli, Lasgush Poradeci, Migjeni, Martin Camaj, Anton Pashku, pėrkthyer dhe botuar nė rumanisht nga Kopi Kyēyku.

SHTĖPIA MBI RROTA, 2001 (antologji nė prozė e shkrimtarėve nga Shqipėria qė ndodhen nė Greqi) MASKA E DITĖS", (antologji nė prozė e shkrimtarėve nga Shqipėria qė ndodhen nė Greqi), 2006

TREGIME TĖ ZGJEDHURA TĖ AUTORĖVE VLONJATĖ- 2006 Ėshtė bashkėformulues i antologjive

SHTĖPIA MBI RROTA dhe PORTAT E HARRĖS, si dhe redaktor i antologjive QIEJT E SHPIRTIT dhe MASKA E DITĖS.

 

Ka botuar dhe boton rregullisht nė shtypin shqip nė Shqipėri, Kosovė dhe diasporė. Boton rregullisht nė revistėn HAEMUS tė Kopi e Ardian-Christian Kyēykut nė Rumani. Prej 2004 mban bashkė me tė birin, Andin, njė faqe te “Gazeta e Athinės”, ku boton letėrsi nga Shqipėria, Kosova, diaspora dhe Bota.

I pėrket rrymės letrare mikrobotizėm.

 

ANA

 

Nė kėtė kllapi tė syrit rri njė qiell tjetėr

aty tė kam vendosur

tė mė ruash njė vend,

do tė tė sjell lajme tė reja

do tė tė tregoj pėr shiun qė rrjedh brenda meje,

ti tani banon nė njė mungesė tė madhe

edhe unė jam nė njė mungesė tė madhe

megjithatė takohemi. Rrobat e tua,

kėpucėt, fustanet

kapelet e rrumbullakėta, hidhėrimin e kėmbės,

tė gjitha i flaka,

ti vjen natėn, gjithnjė natėn,

si dritė hėne ngjyrė limoni,

mė futesh nė shtratin e gjerė...

Tani mungesa bėhet dhomė

tani mbushet me zėra qė dikur kanė qenė

fytyrė, mėrzitje, temperaturė, lodhje

nė njė kohė me kufij tė paqartė.

Dua tė ta fshij pluhurin

tė tė blej flokė tė rinj, jo prej bari e rrėnjėsh,

tė tė ēoj nėpėr vende tė panjohura

ku shpesh jemi takuar e puthur.

 

27.10.2005

 

AJO  QĖ  VJEN...

 

Ajo qė vjen, vjen nga larg,

sjell mė parė turbullimin,

vorbull qė fryn, tė shprish flokėt dhe shpirtin,

gjumi bėhet ankth, ankthi fytyrė,

fytyrė me formėn e asaj qė vjen,

dhe kur vjen, s’ėshtė mė e fshehtė,

e zakonshme bėhet, tė lodh,

tė mėrzit, thua: kur do ikė,

ku do ikė ajo qė vjen...?

 

Dhe largohet, lė pas turbullimin, vorbull

qė fryn, tė shprish flokėt dhe shpirtin,

gjumi bėhet ankth, ankthi fytyrė,

fytyrė me formėn e asaj qė ikėn,

dhe kur ikėn, kur do vijė s’dihet,

e sigurtė ėshtė, do tė jetė e zakonshme,

e zakonshmja tė mėrzit, thua: kur do ikė,

kur do vijė prap...?

 

maj  2001

 

DERI  NĖ  SHUARJE

 

Harresa, koha qė ikėn

avull veshės, pa frymė,

interval zmadhues, gjithēka

bėhet s’ka qenė, fytyra gur,

jam-i ish,

harresa pėrpin...

 

...vjen rrotull tė gjthėve

koha qė ikėn, avulli veshės,

fryma pa frymė. Ajo qė ka qėnė

ikėn e ikėn,

interval zmadhues

deri nė shuarje.

 

Dikush pėrsėri

diēka rrėmon

kujtesėn shpik.

 

02. 07. 2001

 

KUKULLAT

 

Tė gjitha ishin lodra e dashur

dhe vitet kukulla. I lyenim me tė kuq

i vishnim me mėndafsh

u nxinim, u zverdhnim flokėt

dhe luanim. Dhe luajmė.

Asnjėherė nuk kuptuam

(si mund tė kuptonim?)

qė dhe kukullat ēalonin.

 

5 Nėntor 2004

 

TE KRISTUA DHE TE VANGJELI

 

Vangjeli shet armė. Kristua ilaēe

dyqanet pėrbri.

(Irakliu i pėrshėndet ēdo mėngjes “mirėmėngjes”

dhe ēdo mbrėmje “mirėmbrėma”. Vesh gjithnjė kostum gri).

Hyn vdekja te Vangjeli, porosit dy revolverė. Te Kristua

antibiotikė. Kanė xhiro tė mirė.

Nuk thėrrasin si te tregu i mishit.

Hyn vdekja prapė, kėrkon plumba te Vangjeli. Te Kristua qetėsues.

Ngatėrron dyert vdekja, kėrkon thika te Kristua,

te Vangjeli fasha dhe pudėr. Gjithnjė qesh

te Kristua dhe te Vangjeli.

Natėn dalin armėt nė rrugė, qėllojnė kundėr fashave

thyejnė qelqet e farmacisė.

Gjithė natėn e natės

antibiotikėt mjekojnė vitrinat

nė mėngjes nuk ka shenja plagėsh.

Veē tutje nė lėndinė,

Irakliu ka zhveshur kostumin gri

ka veshur njė cohė tė trashė bari

ka vėnė nė kokė njė kapele guri

ka shkruar nė gur emrin e tij

 

5 Nėntor 2004

 

ZARFI I VERDHĖ

 

Ky burrė me njė zarf tė verdhė

mban nėn sqetull skeletin e tij

ka frikė mos i rrėzohen eshtrat e i thyhen.

Kalojnė pambukė mbi vena tė shpuara

fajin e kanė rruazat e kuqe

dikush i ka ngrėnė nga uria a nga frika

kėrcasin stolat nė pritje dhe ky qen i bardhė

ka ngulur sytė mbi  zarfin e verdhė.

 

2004

 

TRAM

 

Mbėrtheva me njė kapse tė kuqe

kollėn time tė vjetėr...

mjekrėn e futa

nė qeskė tė zezė

zbrita njėzet vjet

njėzet shkallė tė rreme

hipa nė katin e katėrt tė kurvave

pastaj u kujtova pėr njė burrė tė heshtur

qė dikur zėvendėsonte mua

pa bojra nė kokė

lėshova kollėn nga kapsja e kuqe

bota u mbush me shkallė

nuk po vendos

tė ngjitem a tė zbres.

 

31.12.2004

 

SUPERMARKET GJĖRA TĖ LIRA

 

Bli njė konservė

ky peshk ka humbur jetėn

para pesė vjetėsh

nė njė aksident kur u pėplas me rrjetėn

kjo domate lulėzoi

kur unė s’kisha lėnė mjekėr

ndodhėn shumė, gėnjeshtra jeshile mbinė udhėve

nė formėn e rrepave

dikush me kohėn nė duar

e gdhendi buzėqeshjen te pllaka nė mur

njė tjetėr pesė kurora vuri

kur koha ishte varur si perde

Nė supermarket, nė qivure tė vegjėl

zbukuruar me lulka

shiten detra tė vdekur

e lėndina tė zverdhura

 

29.1.2005

 

SEPSE...

 

Sepse njė njeri i gurtė

rrinte sipėr njė kolone, pa ujė

pa bukė,

kishte mall pėr fjalėn dhe ecjen,

sepse A2 autobuz me shumė vende nė kėmbė

ėshtė sonte armiku im,

sepse pasi takova Eskilin

te parku zoologjik

i mbeti hatri Sofokliut

nuk ia dėbova macen nga hunda,

sepse nata dhe unė

ishim dy qeska plastike pa ajėr brenda...

 

dhjetor 2004

 

ESTETIK ATHENS

 

atje ku Nova Bank kėrcėnonte

me pėrmbytje tė reja

kujtuam Cunamin

Singruja* kishte veshur minifund

dhe autobuzi kishte veshur minifund

Estetik Athens, gjokse artificialė,

Pansistems, Tojota, Transko,

ndreqa flokėt, hoqa rudhat,

zgjata organin mashkullor

rrėmbeva njė Audi luksoz

humba rrugėn,

qyteti qe bėrė ajėr.

 

9.1.2005

 

* Udhėgjerė kryesore nė Athinė

 

BUZE TE NDEZURA

 

Nė muret e lagėsht

hardhuca e kuqe vret heshtjen

me gjuhėn e hollė. Era ka vdekur

nė gjethet. Ajri i trashė

nė kohėra tė tjera ka ngrirė, dy buzė

tė ndezura mė kėrcėnojnė

dhe unė futem brenda njė shekulli

ku s’ka kompiuter

kuajt shqelmojnė shtėpitė publike

dalin pelat duke hingėllirė

pėrtypin epshin si fije bari. Ditė

pa datė, orė pa akrepa

koha nxjerr rėrėn nga sytė.

 

7.7.2004

 

NUK DUA TJETĖR

 

tani nuk dua tjetėr

veē t’u ndėrroj vendet gjėrave

pjatėn ta vendos nė qiell

me njė hėnė si vezė tė skuqur nė mes

tė ushqej me tė Arifin leshragjatė

qė shet tespihe dhe fle nėpėr stola

(po mė thonė se Arifi ka vdekur

shėtit natėn me njė shtėmbė plot verė

deh qentė e rrugės dehet edhe vetė)

tani s’dua tjetėr, veē

tė mbush njė makinė policie me peshkaqenė blu

ta fus Kainin nė parajsė, Evėn nė bordelo,

ta ngjall venėn e vdekur tė dritės,

nė Kolosé Aristofanin bretkocė

ta ndesh me Gņgolin pa hundė

ta fus dorėn  thellė nėn tokė

tė nxjerr qė andej farėra krishti

tė mbijnė priftėrinj tė njė race tjetėr

 

11 Nėntor 2004  

ora 14:43

 

DHJETOR I NJĖ VITI PA DATĖ

 

Zbres shkallėt e njė libri, bėj dush

lahem nga shkronjat  

nuk e dija, kisha shpikur njė qytet. Luaja me trenat

u shtypja hundėn kambanareve,

pėrtypja papushim stolat e rrugėve

mė kėrcisnin nė dhėmbė cifla dritash. Pastaj

qyteti mė shpiku mua

mė bėri plak me njė feste tė kuqe

mė dha nė shpinė njė trastė

t’i shes rrugėve stolat dhe kambanaret

tė nxjerr nga goja dritė.

 

dhjetor 2004

 

RRUGĖ TĖ ĒMENDURA

 

Kur humbi rruga e parė

paditėsit u tronditėn. Shkuan nė gjykatė

askush s’i besoi. Mė pas humbi e dyta. Gjykatėsit

urdhėruan policėt. Paditėsit u nxorrėn me dhunė nga salla.

vazhdoi humbja e tretė, e katėrt

gjykata i nxorri paditėsit tė ēmendur.

Kur humbi rruga pėrballė gjykatės

paditėsit hynė nga terraca. Gjykatėsit nuk erdhėn dot.

 

Megjithatė vendimi u shpall:

janė ēmendur rrugėt!

 

3 dhjetor 2004

 

NJERĖZ TĖ HARRUAR

 

kur heshtjen e prishte ai

buldozi i kuq

shtėpinė tonė e mbulonin eshtra dhe kafka

“Janė njerėz tė harruar” thoshte im atė

koka pashallarėsh, duar shpatarėsh

eshtra barinjsh, tregtarėsh,

nuk ishin vdekje, qenė komedi

ēibukė prej balte, dekorata gjeneralėsh

dhėmbė pa nofulla, gjyle, gaveta

“janė uri tė harruara” thoshte im atė

“Kur humbin zemrat, kur humbin buzėt,

kur humbin fjalėt, humbin dhe varret”

Shtėpia jonė kėrpudhė i shtynte

ēlironte qiellin e vet tė vogėl

ne rriteshim mes vdekjes

qė ngjante me lodėr

 

4.2.2005

 

(Botuar nė "Gazeta e Athinės", shkurt 2006)

 

ANDI MEĒAJ

 

 

Andi Meēaj u lind mė 6 qershor 1975, nė Vlorė. Mė 1994 ka mbaruar liceun artistik pėr pikturė po nė Vlorė dhe nė kėtė vit mėrgon nė Greqi ku hap njė ekspozitė pikture vetjake tė vlerėsuar nga shtypi vendas. Ėshtė pėrfshirė nė antologjitė poetike "Portat e Harresės", Tiranė, Toena 2001, si dhe te: "Antologji e Poezisė - Qiejt e Shpirtit", Tiranė, Bota Shqiptare & Meda Dea 2006, me shkrimtarė nga Shqipėria qė ndodhen nė Greqi, 1990-2006 dhe nė antologjitė e tregimit "Shtėpia mbi rrota", Tiranė, Toena 2001, si dhe te: "Antologjia e Prozės - Maska e Ditės", me shkrimtarė nga Shqipėria qė ndodhen nė Greqi 1990-2006, botuar nga Bota Shqiptare & Meda Dea, Tiranė 2006. Boton rregullisht nė shtypin shqiptar dhe atė tė Diasporės. Nė vitin 2009 ėshtė pėrfshirė nė kapitullin e nje teksti universitar pėr poezinė moderne tė pasviteve '90-tė.

 

Ka botuar:

 

"Puthje ujore" poezi. Albin-Tiranė 2001

"Tokė e Bekuar" poezi. Toja-Athinė 2002

"Nga Letėrkėmbimi me njė Fantazmė" poezi. Toja-Athinė 2003

"Qyteti fle nė Xhepin tim" poezi. Enalen-Athinė 2006

 

KU  VETE KĖSHTU

 

Ku vete kėshtu,

mes ngatėrresash kaq e sigurtė

dhe ikėn, ikėn si ditė nga kafazi i natės,

pėr tė hedhur vellon nė krahėt e virgjėrisė sonė,

duke pirė qiellin nė kupė ēaji,

rrugicėn tonė nė ēantėn e tualetit e fut,

pasqyrė tė vogėl, e vogėl por e lumtur pėr ne,

pėr grimcat e rėrės qė rrėshqasin duarve

si kujtimet,

 

gjurmėt e limonave mbinė tė kaltėr,

karafili dhe shega mbi buzėt e tua puthen.

 

Ti erė, ku vete kėshtu?!

 

ROMANCĖ

 

Jam kthyer pėrsėri, pėrsėri nuk dihet se ku shkova,

njė tjetėr qė rrobat dhe hapat e mia kishte veshur,

si zakonisht nė ora tetė mbėrriti. Tė hapur e gjeti derėn,

zemrėn e gruas si zakonisht tė mbyllur.

Tė parėn shqelmoi veten, pastaj muret,

dritaret nga frika shkundėn xhamat dhe shkoi tė shtrihej

nėn zhurmėn e ėndrrave, qė vetė urdhėroi,

tė flinin.

 

PĖRGJIM

 

Shtėpia rėnkon nėn kornizat varur mureve

dhe ti njė ditė do tė mbyllesh atje, muret pėrsėri

do tė ankohen, ti, jo, nuk ke kujt t’i bėrtasėsh,

fjalėn e tyre tė fundit dyert e thanė,

tė trokiturat ndalohen me ligj,

tashmė ka humbur fletankesa jote,

 

dhe trupi rebelohet, duart thyejnė kornizat,

kėmbėt shqelmojnė dyert, mishi trokitjet rikujton,

muret rėnkojnė, pėrsėri rėnkojnė muret, nuk ka mė korniza,

vetėm sy nėpėr dritare.

 

NINULLĖ

 

Ai iku, mbylli derėn,

jo, dera e mbylli atė.

Rruga me shami nė duar, (duke e tundur),

e pėrcolli gjer tek deti,

jo, shamia me rrugėn nė duar, (duke e tundur),

e pėrcolli gjer tek deti.

Deti me pulėbardhat e zeza dhe

kapelen e kuqe, e futi nė anije,

jo, pulėbardhat e zeza dhe kapelja e kuqe

me detin, e futėn nė anije.

 

Anija u pėrkund,

u pėrkundėn dhe duart e nėnės.

 

GJURMĖ NĖ BRAKTISJE

 

Nė kėtė rrugė ka gjurmė hapash,

disa tė vogla, tė mėdha,

disa gjysma, tė reja disa.

Po t’i ndjekėsh do tė tė shpien te shtėpia

e braktisur nė fund tė rrugicės.

Do tė hapėsh derėn, ose do tė hysh me njė

tė shtyrė brenda, ėshtė e kalbur si kujtimet.

Do tė tė mbysė kolla nga pluhuri i harresės,

mos u shqetėso nuk je i sėmurė, mikrobet

i varrosėn bashkė me njerėzit.

Do tė shohėsh copėza qelqesh dhe dritare

tė shkatėrruara nga koha, dikur frynte

dhe i pėrplaste ato. Do tė shohėsh

tavolinėn kėmbėthyer, ndoshta

nga pesha e pjatave ndėr vite,

kolltukėt e shqyer nga mola,

dėrrasat e dyshemesė tė shkulura

dhe tavanin e ciflosur nga lagėshtira.

Vazhdo nėpėr kuzhinė, pas saj ndodhet

dhoma e gjumit, atje do tė shohėsh

shtratin e madh, tashmė

pėrtokė, tė gjunjėzuar,

dikur ky oaz dashurie, falte lumturi.

Do tė shohėsh mure tė bardhė,

korniza tė ērregullta qė ekspozojnė fotografi

tė zbehta ēastesh, dikur kanė qenė frymė brenda

rrobave dhe shpirtrave tė tyre.

Ec dhe do tė shohėsh gjurmė, tinguj, tik-tak-un

e orės varur nė komodinėn e vjetėr, dollapin

e teshave, me kostumet dhe fustanet e ēngjyrosura,

dikur shkėlqenin mė shumė se dielli.

Vazhdo tė haposh, tė lėsh gjurmė

nė historinė e braktisjes, dikur,

ndoshta dikur edhe ty do tė tė vizitojė dikush.

 

SHTĖPIA

 

Kam hapur krahėt,

sigurisht duhet tė pėrqafoj dikė,

ndoshta shtėpinė e viteve qė ikin sėprapthi,

ndoshta shiun qė do t’u rikthehet réve,

apo atė qenin e zi tė zotit Andon,

kur flet nė tre gjuhė tė huaja kafshėsh.

Zgjas krahėt, i hap, i hap, i hap,

pėrqafoj shtėpinė, e shkul dhe rrėnjėt

ia hedh.

 

Mbi dhé

bien lodra, lodra, lodra

dhe koka ėndrrash tė prera

mbi dhé.

 

PIKTURĖ  SUREALISTE

 

Anės rrugėve do tė gjesh sy

varur nėpėr pemė, frutat i hėngri toka

duke na goditur me farat e tyre.

 

Do tė gjesh njerėz tė mbirė fushave,

lulėkuqet i hėngri toka

duke na konturuar me tė kuqen e tyre.

 

Anės rrugėve do tė gjesh sy tė pjekur,

tė kuq, qė u rėndohen pemėve.

 

FRIKA QĖ BĖN PĖR TĖ QESHUR

 

E vesha krahėve

kėtė ngjarje tė vrarė,

jo se kam ftohtė,

por tėshtij

dhe nėse tėshtij,

nxjerr ndodhira

me arinj dhe njerėz,

dhelpra dhe jashtokėsorė,

domethėnė kam frikė,

frika tė bėn pėr tė qeshur,

unė qaj,

dhe iki me kokėn nė duar,

ta nxjerr shėtitje.

 

Ē’DHĖMBĖ  TĖ  TMERRSHĖM

 

Duke parė njė buburezė tė balsamosur

nė dritare, loti qau, bashkė me tė unė.

 

E di, njė ditė do tė kthehet, ushtria

milionėshe do tė shqyejė mishin.

 

Ndėrsa ne mbas dritareve do tė mėrmėrisim

“Ē’dhėmbė tė tmerrshėm paskan buburezat?”

 

BALADA E MOHAMEDIT

 

Kėpucėt veshėn kėmbėt e zeza

tė Mohamedit,

njėrin sy e ka tė lagur,

njėrėn mėngė tė ngrėnė,

hunda i ka ngrirė, e heq, e fut nė xhep,

hunda fillon tė kėndojė

njė melodi kurvash,

Mohamedi dėgjon

megjithėse pa vesh.

Rruga fillon tė ecė,

ecin dhe kėpucėt

veshur kėmbė tė zeza

kėpucėve u del bisht dhe katėr kėmbė.

Dikush sheh njė kalė,

dikush dy kėmbė tė zeza,

njė tjetėr gjen hundėn e ngrirė

duke fshikulluar me kamzhikun - pemė.

 

PLAKU LODĖR

 

Ēapon, godet bastunin

nė rrugėn drejt kishės,

troket orėt e tij tė mbetura,

asfaltin e zi qė hap derėn,

nga del e bukura e dheut

shndėrruar nė flutur,

krahėt e ylbertė pėrplas,

nė flokėt e tij shekullorė vendos,

tė jetojė dhe tė vdesė.

Dora kurdis zemrekun,

ecėn dy hapa, ndalon,

rikurdiset, vazhdon.

Nga qoshja del fėmija kaēurrel,

me sytė e dielltė, 

duke bėrtitur, duke ulėritur

nga gėzimi pėr plakun lodėr,

pėr kėtė gjigand tė rrudhur,

me tesha tė ngrėna kohėve,

me kėtė bastun qė ka hedhur

rrėnjė nė shpirt.

 

Kujdes biri im,

ka nevojė pėr shumė dashuri

dhe pak kurdisje.

 

KUR BIE SHI

 

Bie shi nė oborr dhe nė

shpirtin tim, nuk kam ombrellė,

strehė nuk kam, vetėm njė qiell

dhe katėr mure qė ma rrethojnė

qenien, duke u vyshkur,

tkurrur brenda meje.

Macen e zezė e shoh tė laget,

tavolinėn tė gjėmojė si tambur,

mbulesat, fantazma tė vallėzojnė,

krevatin tė ngrihet, tė shkundet si qen,

nga pikturat tė dalin njerėzit-hije,

me sytė dhe duart e ndritshme.

Ndėrsa erėn tė shtrihet mbi dysheme,

tė lotojė nga dhimbja dhe trishtimi.

 

FĖMIJĖRIA

 

Pėrplaset dera, hyn ai,

sytė i ka tė verdhė,

duart jeshile,

kokėn katrore,

brenda xhepave rri fshehur fėmija,

e nxjerr, i blen akullore,

lodra, tė puthura,

rrotullon botėn nė karuzel,

tregon rrugėn ku u rrit,

shtėpinė e vogėl me baēen e madhe,

qenin larush tek bredhėrinte

dhe gjyshen topolake qė rrudhte kohėn.

 

NĖ DORĖN E VAJZĖS

QĖ FILLON TĖ QESHĖ

 

Sot s’mė hahet,

nga ballkoni pėrtej

del ngopja,

i kalon tė 100 kilet,

mė pėrshėndet

me njė lėkundje dore

qė i ngjan lavjerėsit.

Nė tavolinė pjatat flenė

me ca gėrhima qė s’durohen,

pas pak vjen vetmia

me pėllumbat e saj,

ma pėrlan

sofrėn time besditėse,

mėrzitem dhe bėj gati

aeroplanin lodėr,

fluturojmė ngadalė

ēati mė ēati,

ballkon mė ballkon,

derisa ulemi nė dorėn e vajzės 

qė fillon tė qeshė. 

 

RRUGA DREJT QYTETIT

 

Rruga drejt qytetit

ka pluhur,

sy anės pemėve.

Makinat qė zhurmojnė

janė lodrat e fėmijėrisė sime,

Ky burrė u bėn roje

bletėve dhe kujtimeve.

Nė fusha qentė lehin,

ruajnė dhėntė dhe zėrin.

Autobuzi sjell

ndenjėse tė zbrazura

dhe mendime.

Ky zotėria pranė meje thotė:

-qyteti nuk ėshtė mė fėmija

me pantallonat e shkurtra,

tani ka vėnė kravatė, pantallona xhins

dhe njė okė xhel nė flokė.

 

NĖ NJĖ ISHULL TĖ EGJEUT

 

Kėtu rrugėt janė tė ngushta,

nė rresht pėr njė

ecin njerėzit,

nėn portikėt e ulėt

tė dyqaneve dhe shtėpive.

Hapat djersijnė

kujtesėn e kėmbėve.

Fjalėt puthin

qafė femrash gjizbuluara.

Plaku mustaqelli

i bėn shoqėri pelikanit Petro

dhe mullinjve me erė.

Nga qoshja pėrballė

vogėlushi zbulon botėn,

derdh buzėqeshje.

Akuariumi gjigand

ėshtė hėnė e madhe e ndritshme,

mbushur gjėra tė shijshme.

Tingujt pėrhapen

flutura tė vogla tė padukshme.

Nata ėshtė ajo vajza me mini

qė kėrcen deri nė mėngjes.

 

TRAM BY NIGHT

 

Trami,

balenė stėrmadhe,

ka mbyllur gojėn.

Njerėzit ngjajnė

peshq tė ngjyrosur,

me rrobat e ndritshme

si luspa.

Ky burrė

i lexon ulur mendimet

bri gruas

me celularin ngjitur pas veshit.

Dy arlekinė pasqyrohen

nė xhamin pėrball.

Fėmija brenda meje

zgjohet, zgjat duart,

i ledhaton.

Qeni pekinua

lėpin buzėt

dhe imazhin e kockave

tek kryqėzohen mbi njė bluzė.

Njė fizarmonikė hyn,

sjellė erė

dhe kujtime,

zėngjirur

kėngėzon dashuri.

 

QIELLI PIKON QUMĖSHT

 

Qielli pikon qumėsht,

zogjtė sjellin mėngjesin

dhe aromėn e vesės,

nata mbyll grilat, vetėvritet,

ngjyrat dhe rrugėt

fillojnė tė ēelen

gjinj tė vegjėl, tė mėdhenj,

lypėsi im personal

veshur kravatė dhe kostum,

s'pranon mė mėshirė,

tė dielave ėshtė pushim,

qeni barbon,

mė vėshtron me sy fėmije,

belbėzon,

njerėz tė hekurosur fillojnė

rizgjimin e rrugėve,

nga flokėt, rrobat dhe supet

u rrjedh qumėsht.

 

MESNATĖ, NĖ ORĖN DYMBĖDHJETĖ

 

Ora dymbėdhjetė,

mesnatė,

ky tram qė m'i pėrkund mendimet

mė rrėfen ėndrrat e natės,

Hyn Nikua

dhe era tė pėshpėrin,

Kristua me fishekzjarre

mbjell buzėqeshje,

Vangjeli duke kalėruar

mėzin lodėr,

Vjen dhe Melihaja

me shaminė e bardhė

qė ia nduk faqet.

 

Hėna vizaton nė qelq,

kokėn e madhe tė zbehtė,

brenda meje,

shėtis vende tė pashkelura,

shaloj njė statujė,

hapoj mespėrmes oqeanit paqėsor,

zgjas mjekrėn,

kėndoj nė tre gjuhė njėherėsh,

pagėzohem mbret.

 

MĖ NGJISIN SHKALLĖT E NJĖ ĖNDRRE

 

Mė ngjisin shkallėt e njė ėndrre,

errėsira mė zbret njė qytet,

mbi flokėt e vajzave

dritat zgjohen korale,

anės rrugėve kėndojnė

makina tė dashuruara,

dy pemė vogėlushe,

kukafshehtazi luajnė me mua,

shtėpia zgjat kryet,

pėrgjon hapat e kthimit tim

dhe turmėn cigane

qė ikėn me erėn,

njeriu i vogėl

me ėndrrėn e madhe nė kurriz

ka humbur rrugėt,

shtėpinė qė pėrvėlonte mall,

pėrkėdheljen e dridhur tė nėnės,

lulen qė ēelte njė herė tė vetme,

dredhklėn qė pėrqafonte pikturat nėpėr mure,

kokėn e prerė tė Barbit,

ariun lodėr qė u binte

papushim daulleve

dhe saksinė qė vetėvritej

sa herė hidhej nga ballkoni.

 

 

LINDITA AHMETI

 

Lindita Ahmeti u lind mė 1973 nė Prizren. Shumė poezi tė saj janė botuar nė gjuhėn shqipe dhe maqedone. Ka publikuar vėllimet: "Mjedra dhe bluz" (1993), "Ishulli adular" (1996), "Brezi i Zonjės" (2000), dhe librat nė maqedonisht: "Stone moon"(Hėnė e Gurtė) (1998) dhe "Blue dream"(Ėndėrr Blu) (2002).

 

TE PRAGU PURPUR

 

Kur ti dole nga dera lart

atėherė ujėrat u shqetėsuan

nė dhe tė dukė gjinit

mbi prizren u shemb qielli

dhe ti mė ike

mė shkove

mė le te pragu purpur

besa besė mė the

besa tė thashė unė

ti u bėre flutur qiriri

mua mė le gur porfir

te pragu

pastaj qielli u thye si vazė kristali

ra kupa qiellore mbi prizren

u derdhėn yjet dardhishtės

hėna u rrokullis malit e ra nė lumė

erdhėn kalorės me dhėmbė tė verdhė

ra qetėsi

pani pėrgjonte para shtėpisė sė moēme

lumi kullimė rridhte

turbull

buronte nga sytė e mi

unė te pragu purpur

a do tė vijsh ta mbyllim derėn lart

e mban mend si mė the

do tė lindem zog hiri

e mbete diku nė re

shikoj prizrenin prizreni fang

shikoj kullimėn kullima turbull

seē u bėre shkumė ujėvare

seē mė le gur qė pret mėngjesin

 

LULLABY*

 

mysafirėt shkuan

kur dolėn nga dhoma lanė gjurmė tė lagėta

          nė ajėr

gotat e zbrazura nėna i hoq nga tryeza

dhe ra nė gjumė

askush s’e pa ngjyrėn e shpirtit tim

as mysafirėt as tė shtėpisė

e folėn pėr pjekurinė time

pa e parė mickey mouse-in duke hyrė

          pėr dritareje

pastaj po nga ajo dritare e pėrzura tymin

          e duhanit

e lotėt e mi tė padukshėm flisnin

se unė s’dua tė rritem

 

* Lullaby (ang.) – ninullė

 

CILĖN DEGĖ TA ZGJEDH

 

Ndonėse u fut shkreptimė e rrufesė nė dhomė

Duke ngrehur pas vetes bubullimėn e tmerrshme

 

Tė ma tregojė forcėn e urdhrit tė Zeusit

Ec kėndej

Unė dola e mbeta te bigė e lumit

Cilėn degė ta zgjedh

A tė shkoj kah deti

Kahut tė pėrunjėsisė

 

A nė anėn tjetėr

Nė tė djathtė janė radhitur miliona barka tė rėndomta

 

Plot e pėrplot me udhėtarė tė pėrditshėm

Qė shkojnė rrafsh rrafsh pėrfund Zeusit

I cili rri i madh pėrmbi

E u fal tė gjithėve nga njė hallkė ari pėr qafė

Nga njė copė tėrkuze

Shtėpinė e mbyllur

Fundin e detit

Nė anėn tjetėr shkon degė e lumit drejt

 

E larg atje nė shkėmb i mbėrthyer

Qėndron kryelartė prometheu qė ofron

Zjarrin e fjalės

Qė tė djeg rininė e shkabėn qė t'i ha mushkėritė

E mėsimin e vėshtirė si tė bėhesh qiri

E pak miq

 

KUR MĖ VJEN AI ME MBRĖMJEN

 

Kur ikėn dielli matanė malit

Heliadat i lėnė shenjat e buzėve

Me tkuq

 

Aty ku qiell pėrqafon bjeshkėt

Duke i tėrė perėndimi me shenja buzėsh

tė trėndafilta

 

Ngadalė pastaj

Lėshohet teposhtė drejt fshatit

Me fustan ngjyrė vishnje

Mbrėmja

E shoqėruar nga simfonia

E zogjve tė malit

 

Qė shkojnė tė flenė

Tė bartur nė krahėt e driadave

Plot verė

Qė e ftojnė zefirin t'i pėrkundė degėt

me ēerdhe

 

Ndonėse hemera bie tė pushojė

Mbi fshat mbetet gjallėria

Se e kanė marrė vesh

E dinė tė gjithė

Ai do tė mė vijė

Ma dėrgon vetė Zeusi

Mbrėmja e pret njė copė nga fustani i saj

I mėndafshtė

 

E shton rrugėn

Xixėllonjat varen nė gjethet e drunjve

Pėr anėsh

 

Llamba

Ai do tė mė vijė

Gratė janė bėrė gėrsheta

Nėpėr dritare

Duan tė vjedhin njė grimė Nga bukuria

Qė s'u takon atyre

 

Pėr tė arnuar ėndrrėn e grisur

Nė fund - ndodhia

Ai zbret nė formė tė flluskės

E kur e ēon dorėn tė trokasė

Nė derėn time

Rroket nė njė ferrė tė kulumbrisė

E shkon me erėn

 

Si balonė e shpuar

Lojė e Zeusit kjo do tė jetė

Udhė e mbarė o ēun i pritur

Udhė e mbarė o ēun syshkruar

 

MOS MĖ IK ME ERĖZĖN E MALIT

 

Thuret ėndrra me pamjen mbi bar

Me rini gazmore e me ėmbėlsi

Mu nė mes tė saj me shfaqet ai si ylli i parė

Mė afrohet me trėndafil nė buzėt e tij qershi

Duke derdhur buzėqeshjet si stoli me ar

Nė skajin e blertė qė e lan pasditja me shi

Tash nga kopshti pėrhapet bukuria e paparė

Mbulon Apoloninė e rrėnuar e hallin e strukur

Si lulet e fushės djerrina e ara

Hapet ēdo shteg i ėndrrės e ai vjen

I lehtė flutur

 

I dal unė pėrpara

A erdhe

Ai mė thotė po shkoj tash

I them zė pak vend nė kėtė ēerdhe

Mė thotė ai po unė tė pashė

 

E merr udhėn ai bashke me erėn

Me bėrbėlimėn se do tė kthehet

Do tė mė kesh pranė thotė me pranverėn

E posi qelqi nga gur i njė ēapkėni ėndrra

Mė thyhet

Ai tretet nė elegjinė time hipur nė erzėn

E malit

Mbetet ah mbetet heshtja nė kullėn time

Tė bredhė

Ta ruajė anėn e zezė qė i shkakton gocės ikja

e djalit

Ta ndezė e t'i japė figurės me njė derdhė

Mė mbetet koka mbėshtetur nė faqen

e fatit tė zi

Me shikimin kah rėra e pafund qė mbush

shpirtin tim tė ri

 

ELEGJI PĖR ATĖ QĖ I KA MBETUR

VETĖM FYTYRA E PAQARTĖ NĖ KUJTESĖN TIME

 

Kur filloi tėrė ajo zgjyrė e zezė tė rrjedhė

Duke shpėrndarė erėn e rėndė

Unė desh u dorėzova

Desh rashė

Ish njė e papritur e ftohtė

Qė ma preu vjershėn pėrfundi gonxhes sė bardhė

 

E mora atėherė virtytin tim tė parė

Ta ngrejė kokėn

E kisha tė rėndė shumė nga turbullia

E mezi shikova kah muri kundruall

I dhomės sime

Muri borė i bardhė

Pa asnjė pikė

 

Kur si shuplakė m'u dha fytyrės befasia

E pėrsėrita veprimin e krenarisė tash e qartė m'u shfaq njė leckė e pėrlyer

Varur nė njė gozhdė

 

E mjera unė

Pėr kėtė shqetėsim qė m'u paraqit me formė e lėndor

 

Ky qenka burimi i zgjyrės

Qė po nxin dhomėn time

Edhe detin e pafajėsisė

 

E bashkė me durimin tim

Tė cilit i lakoheshin kėmbėt nga pikėllimi

Mbi shpatullat e njoma dolėn mundimi e lufta ime

Dorė pėr dore

 

M'u bashkuan nė anijen e rrezikuar

Tė ballafaqohemi me gėnjeshtrėn

E mbuluar

 

E shtati mė erdhi mė i rėndė se pesha e kryqit

E ngrita dorėn kah lecka qė rrinte aty

Si korb i paftuar

 

E pa cipė hapte krahėt e zezė

Ta mbulojė turpin me fshehtėsi Qė s'mbulohet dot

Ra lecka poshtė duke lėnė binarė tė zezė

Prapa vetes

 

E nė gozhdė

Luhatej fytyra shumėngjyrėshe

Qė e kishte harruar ai

E kishte dalė me fytyrėn tjetėr

Derisa pelini rridhte nga sytė

E kėsaj fytyre

 

Dhe mbushte zemrėn time

Vaji im e ngulēonte ngushėllimin

Qė ma jepte muza

Pėr fytyrėn e tij tė parė

Qė kacavirret nga jashtė.

Nė vjershėn time

 

S' MUND TĖ VIJ ME TY

 

Ti mė vjen mbėshtjellė me kinda paqartėsie humbur

 

E mė sillesh krekosur si noti nė sheti

I fėrkon sytė tė mė gjesh mua lart

 

Shikon papėrcaktueshėm ti

Po e shoh se s'ta kap syri yllin e mėngjesit

Ende sillesh kohėve tė kuqe

E mė flet pėr bukurinė nga rruga

Ti

E mė fton tė rrimė

Me fjalėt e zbrazura tė dua

Hajt tė pushojmė nėn hije tė arrės

Mė thua

Derisa je i zėnė me varrimin e viteve

Rrugėve tė verbėta tė botės

Ti mė fton nė Evropė ta vjedhim njė ēokollatė

Ta bėjmė njė sheti me qen

Nga Zelanda ta mbrojmė atdheun

Ndoshta do tė dėshpėrohesh sy shkruari im

Por unė s'mund tė vij me ty

Shkova mbi kėtė re tė bardhė

T'i shoh gjurmėt e kadmit plak.

 

Pėrgatiti pėr botim Hiqmet Meēaj

(Botuar nė “Gazeta e Athinės”, prill 2009)

 

POEZI NGA HIDA HALIMI

 

 

Hida Halimi u lind nė Radac tė Pejės (Burimi i Drinit tė Bardhė) mė 1948. Ajo ka botuar librat “Vendlindjen ma zgjodhe ti” (1993), “Ai qė nuk ishte Fidia” (roman, 1995)  “Njeriu im” (roman 1997), “Bijtė e Njeriut” (dramė, 2001), “Tri medaljonet e Franc Ferdinandit”(dramė, 2001), “Ato letra i shkrova vet”( novela dhe tregime, 2007).

Romani “Njeriu im” ėshtė botuar nė frėngjisht nga shtėpia botuese Publibook nė Paris me titullin “Tu marcheras derričre ton ombre” (2007).

 

HUMBESIT E GEZUAR 

 

Kur tė mbėrrini nė kėtė qytet.

Ju shkelni mbi shorte tė dhunuara

Mbi gazin e shuar tė breznisė. Nxitoni kush mė parė nė Log tė kuvendit,

Shtyheni  pėr tu ngjallė nė Marathonomak

Kush mė parė

Ta komunikojė fitoren,

Triumfalisht.

A do tė ketė dafina tė njoma? Me se do t’u thurin oreolin e Lavdisė!

Janė rralluar brishtat buzė Drinit, Ibrit dhe Lepencit

Hirėsi!

Verė e egėr mori sivjet.

 

Kur tė zgjohen humbėsit e gėzuar

T’ia thonė simfonisė sė tretė tė Bethovenit

Alegro apassionato

Me zėra tė shqyer, me duar tė shtjerra,

Mos ua zini pėr tė madhe, i kanė harruar akordet,

Mund tu lajnė me lot gėzimi

Tu terin me buzėqeshje tė pėrjargura...

 

Le pashė Zotin 

Sot ėshtė ditė feste, s’ka kuptim.

 

Prishtinė , 28 nėntor  ‘97

 

SKLLAVET E LIRISE

 

Thashė, ka rėnė borė e butė

Tė dalim nė kafeterinė e qytetit

Ta ēelim ditėn me “Skėnderbeg”

Esėll.

Kur tė ma mbash  fytyrėn nė pėllėmbė

Tė lutem mos rrah qerpik

Ta shoh edhe njė herė pastoralen e dashurisė,

Ta mėsoj nga bebėzat e tua; deri kur tė vijnė miqtė e vjetėr

Me Bahun e Moxartin tė na zgjojnė… Alegro assai

dhe hapa mbi borėn virgjėr…

Por... aty vjen Ajo kurvė  stėrkurve, liria

Rivalja e tė gjitha dashurive  tė botės

Si Medea

Tė merr… tė merr…tė merr…

 

Ndalem nė qetėsinė e kėsaj shtėpie

E lypi veten

Para se tė bie nė acarin e flakės tėnde

Para se tė dal nė vargun e grave

Nė atė parabolė fute, qė ngjitet nė varrezat e qytetit

Me nga’i degė qarri nė dorė

Pėr ta shėnuar varrin e dashur

Atė dhé tė ēelur pėr ngut

Dhe bie nė gjunjė ajo tufė sorrash qė zija e mortjes

E ka ē’graruar

Secila mbi varrin e dashur.

Aty dikur vjen edhe Ajo,

Liria

E butė,  virgjėr, e ėmbėl, e ndriēuar dhe e frikshme,

Si Zoti

E  lusim tė na i falė mėkatet qė s’i patėm,

Se ne, ia falim tė gjitha.

Etėrit, bijtė dhe dashnorėt… tė gjitha.

 

 Prishtinė, mars  ‘99

 

TI PAS MEJE  N’ATLANTIKUN 99

 

Tė kundroj, tek krisi gishtėrinjtė, nė skaj bote,

Nga njė kėnd i njė farė shtėpie,

Ē’ prej se tė lashė Prishtinė.

Ku jam e ē’ kohė bėn, pėr mua s’luan gjė,

Sa herė zgjohem nga ky shtrat mėrgate, qė Zoti e di

sa vetė gėrrhaten  nė te,

E lypi pamjen qė e lashė, po s’ mė braktisi.

Tė shoh ty:

Pas tercės me trėndafil tė ngrirė,

Shtresė e hollė bore qė gdhinė nė qytetin ku cicėrojnė fėmijėt,

Ku shahen pėr njė ēamēakėz,

Ndarė padrejtėsisht me dhėmbė…

 

DHE KREJT VETEM UNE E TI        

 

Ku e thyen qafėn miqtė e mirė,

Orė e heshtjes i shitoi, s’flet kush pėr

“Kanjushėn e Verdhė ” poetėt qė i vramė,

Pėrse i zdritėn netėt e Bartolomeut Dardan,

Dreqi e rroftė! Kemi frikė.

Ne s’i duam profetėt mėkatarė,

Diku u kėndon epitafe njė bariton i shqyer

Kujt akordi s’i pengon.

Borė marsi, prilli e maji 9,9 n’ kėtė pranverė

Dhe fėmijė qė hahen si gjelat

Pėr ndihma humanitare

Pampers, tambėl druri dhe… pak dashuri.

 

PRAPE TI PRISHTINE

 

Mesditė ėshtė dhe rrugėt janė shterė,

Ēfarė telefoni idiot!

Askush s’pėrgjigjėt nė te.

Memecėri e ndytė, nė gjithė kėtė qytet.

Ē’u bė ai det njerėzish?!

T’ ėmėn e s’ ėmės! Askujt buza n’ gaz s’i shkon,

Kush s’e di njė barsoletė tė mirė!

Sa pėr njė mahi tė hidhėt, nė kėtė pikė tė qetėsisė,

Vetėm pranverė 9,9,9 dhe 9

Ku era hedh qese najloni e fryn pantallona uniformash

Me folklor tė Shumadisė.

 

Dikush mė dha shenjė me buzėqeshje, dje nė varrim.

I dashur mu duk se ishe ti; edhe pse e di se nuk vjen aty

Ku tė gjallėt thėrrasin, “lum si ti”,

 E rrejnė njė kufomė.

Dikush preku n’ gaz, krejt si ti, mė dėrgoi puthje me gisht…

U ēart edhe poeti i mbarmė nė kėtė qytet!

Ēfarė arrogance pash Zotin, sikur s’kemi tjera punė,

I kalojmė ditėt nė ceremoni varrimi

Mbi arkivole prekem me shikim

Dokrra shpirti im, llafe.

Kush tha se gazi u shua?

Pėrse u ēnjerėzua njė poet!

Jo, aspak

Se jemi njerėz, gėzohemi si ēdo kafshė e butė:

Aty kur blejmė supė me kėste,

Kur e mashtrojmė patrullėn, me t’u shtėnė serbė…

Si the?!

Sa pare i ka fytyra pa leqe, nderi e...

Prano.

S’e vlejnė njė bukė fabrike, njė birrė Peje, jo se jo.

 

SHIH ĒFARE TE BERA PRISHTINĖ

 

Mu thaftė dora e Mira ime,

S’ta shkrova njė fjalė tė mirė,

Pėrherė njė dorė ethesh mė dridh.

Gjithė kjo borė nė gji!

Mu marrtė goja, s’ta thash asnjė varg,

Pėr erėn bli nė verė, udhėt e zėna me nektar e njerėz

Qė pėshtyjnė tri here Orėt e Liga n’ gji,

Sa shqip!

Belbėzimet qė t’i qesin njėmijė vargje nė ditė,

Gjithė kėta poet tė kėqij!

Por, s’kanė  ē’tė falin tjetėr, Prishtinė.

Mė plasshin sytė.

S’ta thura njė pikturė, aso qė laikėt i shesin nė rrugė, krejt lirė.

Pėr me tė marrė me tė mirė,

Me tė rrejt se s’na vjen era mut, kur shohim pika gjaku.

Se… se… deshėm diēka nė ty.

Ē’e do kėngėn time verdh si lakra!?

Pėr kėta fėmijė nervoz, qė grithen, ngrehen pėr flokėsh

Kur zihen pėr politikė

Apo pėr kėta etėr, qė aktrojnė qetėsi

Dehen me Kokakolė

Teren nė tym duhani Ballkanik

Me ambalazh “Marlboro”.

 

E di! S’ke pse mė ndien mua gjak humburėn,

Por, zė besė Kosovė

Se aty ku tė gjallėt e rrejnė njė kufomė,

Buzėqeshi i mbarmi poet. Vetė miku im.

 

Tash, thonė, ēka s’thonė ... se tė nxinė tokė e qiell,

Se  tė shprishin bombat Kosovė,

E kėtu, gjė nuk ndodh, pak kush bėn kryq,

E lėkundin dallgėt Atlantikun.

 

Cognace, Francė, korrik ‘99

 

Pėrgatiti pėr botim Hiqmet Meēaj

(Botuar nė “Gazeta e Athinės”, shkurt 2009)                      

 

POEZI NGA ALEKSANDER BODURRI

 

 

Mbushi 10 vjeē nė 17 Nėntor 2008. Mėson nė klasėn e pestė, nė Forest Hill Public School, Toronto, Kanada. I pėlqejnė shumė lojrat nė kompjuter, PS2, X-Box dhe pjesėn mė tė madhe tė kohės sė lirė e kalon pikėrisht me to. Ka nisur tė shkruajė poezi disa vite mė parė, si pjesė e detyrave nė shkollė ose thjesht pėr njė dėshirė tė brendshme tė tij, qė ai nuk mund ta shpjegojė dot. Ka shkruar gjithashtu edhe tekste kėngėsh dhe shpreson qė njė ditė tė takojė me ndonjė grup tė talentuar muzikantėsh qė t’ia kompozojnė. Por mendon, se ka njė ndryshim tė madh midis njė poezie dhe njė teksti kėnge. Sipas Aleksandrit, poezia duhet tė jetė e thellė, e bukur dhe nė gjendje t’iu flasė njerėzve nė njė nivel mė tė lartė mendimi, krahasuar me tekstin e njė kėnge. Shquhet pėr njė mendim tė tijin tė pavarur thuajse pėr ēdo gjė qė sheh dhe ka gjithashtu rezervat e tij pėr Teorinė e Krijimit. Mendon se Evolucioni ėshtė mė logjik dhe mė bindės sot pėr sot. Lexon libra tė moshės sė tij dhe i pėlqen t’i komentojė. Poezitė e mėposhtme janė shkruar nė anglisht, nė njė hark kohor njėvjeēar.

Majlinda Bashllari – nėna e Aleksandrit.

 

XIXELLONJAT

 

Xixėllonjat

kryqėzojnė tokėn

ndriēojnė qiellin

me njė zjarr drite.

 

Ditė gėzimi…

 

MBI NDRYSHIMIN

 

Ndryshimi

vjen

i vėshtirė

por turpi

dhemb mė tepėr.

 

Ndryshimi

vjen i turbullt

me dhimbje vjen

ndryshimi

e dhimbja

frikėn sjell…

 

Gjithēka i afrohet

njė fundi

sepse vetė ndryshimi

ėshtė Njė fund.

 

BRITMA E LUANIT

 

E sertė vėrtet

britma e luanit

e plotfuqishme!

Sa dėgjohet

edhe njė ag’mė larg.

 

Ti ndjen veē njė

grimcė tė asaj sokėllime

qė ndoshta mund tė jetė

fillimi i njė ėndrre

dhe aventurash tė reja…

 

DIELLI I LUMIT

 

Ujrat grabisin shpina.

 

Njė lumė ėshtė njė hauz

me njerėz tė kėnaqur.

Nė lumė gjėrat

shkėlqejnė si diej tė vegjėl.

 

I lumtur

ngjan njė vend

qė ka

njė diell lumi.

 

NJE MENGJES

 

Njė mėngjes

bota ime ndryshoi,

prej asaj qė ndjeva

duke parė njė lindje dielli.

Dita vjen qark rreth teje

e koha zhduket.

 

Kėtė mėngjes

edhe unė jam ndryshe.

Bota ime bėn spirale

rreth ditės.

 

Mos u shqetėso,

gjerat ndryshojnė.

 

Rri ai qė je,

ėshtė vetėm njė jetė

bėje mė tė bukur se sot.

 

QENUSHI IM

 

Zgjohem njė mėngjes

dhe shoh atė

mė lėpin si i ēmendur

mė jep puthje pa fund

dhe pėrqafime.

I jap dhe unė dashuri

 

Ai del tė shėtisė

lodhet dhe shtrihet

nė shtrat pranė meje,

ngadalė zhytet nė gjumė.

Qenushi im, ti je bėrė

pėr mua.

 

PER TY

 

Njė pėr mua

njė pėr ty

shijon mė ėmbėl- me ty

e shoh mė tė bukur- me ty

gjithēka mė e mirė- me ty.

 

Kjo ditė kur ti bėhesh pjesė e imja

pėr tė dy ne - mė e bukura!

 

DASHURI ME SHIKIM TE PARE

 

Dashuria me shikim tė parė

ėshtė mėnyra mė e mirė pėr

t’u dashur

nuk ka arsye pėr tė.

Ėshtė veē njė zė brenda teje

qė tė thotė tė duash.

 

Arsyet pėr t’u dashur janė tė pathėnshme

e dashuria mbetet ajo

qė ėshtė mė e drejta.

 

Ti e zbulon atė

vetėm kur ėshtė

e befasishme.

 

KY KRAH DHEMB

 

Ti rrėzohesh dhe ēdo gjė

merr fund pėr kėtė udhėtim.

 

Jeta rrjedh dhe ditėt e gėzimit

mbi ty do shkėlqejnė serish

ti shpreson pėr gjithė kohėn, por

ajo dhembje krahu rri strukur aty

pa u shėruar.

E kujtoj ēastin e rrėzimit dhe

ndoshta ky infeksion kurrė nuk

do shkojė

duke mė lėnė pėrgjithnjė

njė dhimbje tė lehtė aty.

 

SYTE

 

Me kėta sy

tė shoh ty

e ti mua.

 

Me kėta sy shoh njė test

me kėta sy shoh njė top

me kėta sy shoh njė avion

mund t’i bie fluturim

gjithė botės me sytė e mi.

 

Ti dhe unė nuk jemi

ata qė dukemi.

 

Kėta sy janė aty-

pėr tė parė njė ėndėrr

e pėrballur me frikėn.

 

MAMI

 

Njė mėngjes ti ēel sytė dhe sheh

ėngjėllin tėnd mbrojtės

qė vėshtron nė drejtimin tėnd.

Ėshtė ajo qė tė mbron,

sa herė ti bie nė gjumė a je nė agoni:

mos ki merak, ajo po tė kėndon njė ninullė

Fli, shpirt i vogėl, fli.

 

Nuk do e njohėsh frikėn, pėr sa kohė je nė krahėt e saj

ky ėngjėll do tė tė rrėfejė udhėn, do kujdeset pėr ty

ti ndjen siguri, ndjen se do tė fluturosh.

 

Do vijė njė ditė kur do tė kesh flatrat e tua

e do kujdesesh pėr dikė tjetėr, krejt si dikur

ėngjėlli yt. Tani ėshtė ēasti yt.

Dhe vetėm tė mendosh se ti je mbrojtėsi

i njė fėmije e bėn gjithė botėn

tė ketė kuptim.

 

E nėse ndodh tė bėsh njė gabim tė madh

kurrė mos e gėnje atė. E nė mos ditsh

ē’tė bėsh, e di ajo ē’ėshtė mė e mira pėr ty.

 

NGJYRAT E VERTETA TE KOHES

 

Ja dhe njė tjetėr pikė kthesė

ku jeta jote nis e lėviz.

Ngjyrat e tua ndryshojnė

dhe koha tė rrėfen se nga duhet shkuar.

 

Vėri veshin kohės, ose ndiq mė mirė,

ēfarė mendon se ėshtė mė e drejtė.

Sido qė tė bėsh ti mund tė rrėzohesh

ose tė gjesh shtegun tėnd

e tė rrezatosh dritė.

 

Do tė rritesh

e do bėhesh pėr mua

njė vėlla i shkėlqyer.

 

ERRESIRE

 

Nganjėherė nuk e kuptoj

pse ėndrrat e mia nisen fluturim drejt territ.

Errėsira gllabėron gjithēka.

Errėsira tė mbulon tė tėrin.

Shkatėrron ēarė i del pėrpara.

 

Errėsira mund tė jetė aq e fortė

sa gėlltit mendjen tėnde

e pėrhapet nė shpirt.

 

Vetėm nė tė rrallė ndodh, errėsira tė mos jetė

aq e zezė. Mund tė jetė nganjėherė edhe dritė

nė njė ditė tė pafund, errėsira mund tė jetė paqe.

 

VETETIMA

 

Aq shpejt sa vetėtima

aq fortė sa gjėmimi

ky tingull i tmerrshėm

vjen rreth e rrotull.

Shpejtėsi, fuqi,

nė fund Pushteti.

 

Vetėtima ka shpejtėsinė

gjėmimi ka fuqinė.

Ajo qė nuk kanė: Pushteti.

 

 Pėrgatiti pėr botim Hiqmet Meēaj

(Botuar nė “Gazeta e Athinės”, shkurt 2009)

 

         HEREZIA ARTISTIKE

        E POETIT GENC LEKA                            

 

                                                                    

 

Nga Astrit BISHQEMI

 

 "Lirika plot do lėnė pas poetėt"

 

Njė pasdite tė ngeshme, duke gėrmuar nė njė tog librash tė vjetra, gjej njė dyfletėshe me shkrim tė bukur, tė njohur, tė dashur. Sytė mė ndalen te vargjet kuptimplote:

"Lirika plot do lėnė pas poetėt

pėr mallin, helmin, gazin e pafund!"

Zemra mė drithėrohet.  Janė vargje tė njė tjetri Trifon Xhagjika, lirika qė la pas njė shoku im, njė miku im…

Quhej Genc Leka. Natyrė e shkathėt dhe e hedhur qysh nė fėmijėri. I zgjuar, gazmor plot ėndrra pėr jetėn. Por "Ah ėndėrrr’ e kaltėr u kėput nė mes!. . .".  Njė ngjarje e hidhur ia ngriu gazin nė buzė, ia errėsoi diellin, e tkurri e ngathtėsoi. I ati, Bardhoja, nėpunės i thjeshtė nė qytetin e vogėl tė Librazhdit, arratiset pėr t`u shpėtuar pėrndjekjeve politike. Ishte viti 1952. Atėherė familja u cilėsua me biografi tė zezė. Djali 10-vjeēar e ndjeu mungesėn e tė atit nė shtėpi e nė jetė. Nė zemėr iu krijua njė boshllėk qė nuk do i mbushej kurrė. Shokėt i druhen.  Fėmijėt e tjerė edhe nė lojė i largohen, sikur tė kishte zgjeben. Kjo braktisje e lėndon tepėr njomėshtakun e ndjeshėm. I tronditur, ai mblidhet nė vetvete.  Po shkollėn e ndjek. Gjithnjė shkėlqyeshėm nė mėsime. Duke u strehuar te ndonjė mik i dikurshėm i tė atit, me vėshtirėsi, me mungesa e sakrifica tė mėdha, vazhdon nė Elbasan padagogjiken. Pastaj mėsues, doemos nė zonėn mė tė thellė malore tė rrethit tė Librazhdit, siē ėshtė Ēermenika. Nė Orenjė (Gurrė-Gegė) e nė Zdrajsh. Tip i rregullt, i  thjeshtė nė veshje e nė sjellje, meditues, fjalėpak. Punon me pasion. I dashur, i ngrohtė e komunikues me nxėnėsit e kolegėt. Njihet me njė mėsuese, vajzė nga rrethi i Korēės, martohet e  krijon njė ēerdhe tė ngrohtė familjare. Duket sikur fati nuk po tregohet njerk me tė… Kohėn e lirė nuk e kalon kot. Ėshtė i apasionuar me letėrsinė. Rri deri natėn vonė sipėr librave, me dritėn e mekėt tė llambės sė vajgurit. Njeri i talentuar. Shkruan pa rreshtur vargje. Nga ato mundi tė botonte vetėm disa poezi te "Zėri i rinisė" e te "Pionieri" ("Rrethi i hėnės", "Harabelat" , "Kjo rrugė", "Oxhaku" etj). Pasdite e gjen nėpėr shtėpitė e fshatarėve, duke biseduar me tė moshuar. Mbledh folklorin e trevės: kėngė, pėrralla, gojėdhėna, legjenda, fjalė tė urta, doke e zakone pėr raste gėzimi e hidhėrimi, pėr dasma e kobe. I hedh pastėr nė fletore tė gjitha ato e i nis herė pas here pėr nė Tiranė. Qe njė bashkėpunim i frytshėm me Institutin e Historisė e tė Gjuhėsisė.

Po ja qė erdhėn ditė mė tė zeza pėr "tė deklasuarit". Nė valėn e hienės famėkeqe luftė  klasash, mė 1966 pushohet nga puna si intelektual me njollė nė biografi (Si mund tė edukonte me moralin komunist brezin e ri biri i njė tė arratisuri?!). Lė shkumėsin e rrok kazmėn. Punon nė fermė. Mė tej detyrohet tė kthehet nė fshatin e lindjes, Bėrzeshtė. I provon tė gjitha punėt: herė me shatė nė bujqėsi, herė bari lopėsh, herė punėtor ndėrtimi. Po nuk e lėnė tė qetė.

Reth viteve 1976-`77 nė kooperativėn bujqėsore tė fshatit Sigurimi zbulon "njė grup armiqėsor" qė kishte dėmtuar e vjedhur drithė, gėlqere, ēimento etj. Me sabotuesit, arrestojnė edhe Gencin, sė bashku me shokun e tė afėrmin e tij Vilson Blloshmi.

Edhe ky Vilsoni ishte djalė me vullnet. Mbaroi pedagogjiken, por nuk e lejuan tė punonte asnjė ditė mėsues. U detyrua tė shkonte punėtor nė minierėn e hekur-nikelit tė Prrenjėsit. Me gjithė lodhjen e skėterrshme tė nėntokės, pas turnit e gjeje pėrsėri mbi libra.  Pėrvetėsoi disa gjuhė tė huaja. Madje u zhvillonte kursin e gjuhės frėnge inxhinierėve tė minierės. Krijon aty-kėtu edhe vetė ndonjė gjė letrare, po mė tepėr pėrkthen. Veē citimet e barcoletat e tij cilėsohen si "helm i sheqerosur", se u vrasin veshin njerėzve tė piramidės moniste. Ndaj ata i gjetėn ditėn e i hodhėn prangat.

Muaj tė tėrė tortura ēnjerėzore. Akuza pėr dy kushėrinjtė ėshtė e rėndė, e paimagjinueshme, e pėrbindshme: "Keni shpifur pėr realitetin tonė tė mrekullueshėm, pėr jetėn tonė socialiste, pėr njeriun tonė tė ri: keni frymėzuar dėmtuesit e kooperativės, keni sharė kupolat, keni qenė tė pakėnaqur; keni shkruar poezi kundėr frymės socialiste, keni komentuar Khajamin, keni lexuar "Biografinė e Muhamedit" si dhe poezi dekadente tė Bodlerit me shokė, keni…". Njė gjyq i gjatė (6-13 qershor 1977), model, i montuar, i turpshėm. Me dėshmitarė nga mė tė pafytyrshmit. Me dashje e padashje, sollėn edhe mėsues letėrsie tė shkollave tė rrethit pėr tė "komentuar" poezitė e Gencit, pėr tė dėshmuar pėrmbajtjen disidente tė tyre. Pėr tė njėjtin qėllim paraqitėn para gjyqit edhe reēenca nga Tirana "tė shokėve" tė Lidhjes sė Shkrimtarėve dhe Artistėve. Dhe, sė fundi, dėnimi i paramenduar qysh nė fillim: me vdekje! O errėsirė e Mesjetės! O inkuzicion i tmerrshėm! Me vdekje, sepse guxuan tė mendonin e tė flitnin ndryshe nga mediokriteti i kuq! Nė pushkatim dy njerėz nė moshėn mė tė bukur! Genci as 36 vjeē, Vilsoni as 28. Mė 17 korrik 1977 plumbi i zi qėllon qorrazi zemrat e pafajshme, kėngėt e pakėnduara.

…Gishtėrinjtė mė dridhen nga emocioni. Sytė mė rrėmbushen. Gjoksi mė hidhet. Nė duar mė rėndojnė vargjet e poetit. Nuk janė nga mė tė spikaturat poezi tė tij, megjithatė mund tė dėshmojnė pėr talentinm e Gencit. Dhe unė ndjej detyrimin moral qė t’i bėj pronė tė tė gjithėve ato vargje, qė munda t’i shpėtoj nga pėrndjekja, nga gjuetia e shtrigave. Rreh njė zemėr e lėnduar aty, njė zemėr qė "dridhet si njė zog i vrarė". Vlon nė to "si det me dallgė shpirti me ballada". Ėshtė shpirti i poetit, qė nė vendin e panjohur ku e kanė groposur, ende nuk po gjen prehje, por gurgullon i nxehtė, si ujrat termale nga thellėsitė e nėntokės.

Sot, pas pesėmbėdhjetė vjetėsh, tė falem ty, Demokraci, qė mė dhe mundėsinė ta shqiptoj me plot gojėn emrin e shokut e tė mikut tim tė dikurshėm!

 

Dhe ja poezitė e Gencit:

 

1.

 

...Ēdo vjeshtė vinte njė varg me ciganė..

dhe kėndonte plot mall e trishtim:

" Se si janė, ca gra, se si janė…

… Ah, tė vrasin me fjalė, moj dade

dhe tė ngjallin veē me njė vėshtrim!. . ."

 

Dhe shkuan ciganėt nė rrugėt plot fletė,

me kėngė, me kuajt revanė…

dhe pas i pėrcillte plot duf njė gėrnetė,

siē ndizet veē shpirti cigan…

 

Ah,  prap er’ e vjeshtės m’i zgjoi kujtimet

me kėngėn e vjetėr cigane pėr gratė…

Nė vitet e brishtė mė ēojnė mendimet

(si vesė mėngjesi m’u tretėn gėzimet…)

dhe thinjat m`u shtuan ēdo natė!…

 

Se si janė ca gra se si janė!

gjithnjė mė mundon ky mendim….

Po pse, o ciganė, a gjetshi belanė.

me kėngė me kuaj ēuditni dynjanė

dhe vjeshtės kėndoni me mall e trishtim

Se si janė ca gra se si janė?!…

 

Shtator 1970

 

2.

 

KUJTIMI YT mė hodhi kėtė natė

nė thellėsinė e brengave pa fund…

(Ah, ėndėrr’ e kaltėr u kėput nė mes!…)

Dhe nis mendimi rrugėn mė tė gjatė,

por shteg’n e blertė nuk e gjen gjėkund,

ndaj VEZULLON ēdo mbrėmje…

                                      ēdo mėngjes!…

                                 

Pranverė 1972

 

3.

 

Kjo zemėr hidhet si njė zog i vrarė

si det me dallgė shpirti me ballada

Mė djeg kjo flak` e dashuris’ sė parė

Dhe dritė hedh tani mbi tri dekada.

 

Pranverė 1972

 

4.

 

Qyshkur rėnkon e hesht ti zemr’ e mjerė.

Qyshkur, ti shpirt plot derte s’je i qetė!

Veē . . . nw s’ju ēeli edhe kjo pranverė

. . . Pėr jetė jini tharė. . . ah,  pėr jetė!

 

 Janar 1971

 

5.

 

O ėmbėlsi e viteve rinore…

o pika lot, o drithma mallėngjimi

Pse ma tronditni botėn shpirtėrore

me brenga, mall e zbrazėti dyshimi?...

 

Nė cilėn zemėr hytė si pranverė

dhe nuk i sollėt zemrės lumturi?

Por kur derdh vjeshta fletėt nėpėr erė

pranverė na do zemra pėrsėri!…

 

Dhe sa mė shumė do shkojnė vjetėt

Zėmrat s’do ndjejnė qetėsi gjėkund`…

Lirika  plot do lėnė pas poetėt…

Pėr mallin, helmin, gazin e pafund!

 

O ėmbėlsi e viteve rinore,

nė cilėn zemėr hyre nė fillim?

Si erdhe ti prej viseve qiellore

Si brengė, gaz apo si ngushėllim?. . .

 

Pranverė 1972   

 

Pėrgatiti pėr botim Hiqmet Meēaj

(Botuar nė “Gazeta e Athinės”, shkurt 2009)                      

 

POEZI NGA NEXHAT HAKIU

(1917-1978)

 

 

Nexhat Hakiu u lind nė Vlorė mė 1917 nė njė familje me tradita patriotike. Ai ishte njė poet lirik i viteve ’30-40 dhe botoi me pseudonimet Ali Dervalla e Nexhat Mahmut Hakiu. Publikoi nė shumė organe tė shtypit tė kohės. Pas hedhjes sė bombės nė Ambasadėn Ruse filloi persekutimi ndaj tij duke e akuzuar se nxiste rininė nė disidencė. Nė fund tė viteve ’50-tė, arriti tė botojė librin: “Kėndoj”, mė pas “Zėri i fyellit”, 1959; “Fjala ime”, 1961; “Njė lule mbolla”, 1973; “Nė garė me stinėt”, 1977. Vdiq nė Tiranė nė moshėn 61 vjeē, mė 1978.

Njė poet qė mbeti deri nė fund poet. Lirik nė shpirt, lirik nė kėngėt qė kėndoi. Nexhat Hakiu debutoi nė poezinė tonė nga mesi i viteve '30. E nisi me atė grup vjershėtarėsh tė rinj, qė hodhėn hapat e parė nėn ndikimin marramendės tė poezisė sė L.Poradecit. Tė gjithė pothuaj u bėnė lasgushianė, epigonė tė tij dhe askush nuk arriti tė krijojė individualitetin e vet. "Pėrjashtim do tė bėnte vetėm Nexhat Hakiu, i vetmi nga shokėt qė do tė fitonte emėr nė poezinė shqipe tė kohės me zėrin e tij origjinal", shkruan Nasho Jorgaqi, qė ka mbledhur dhe redaktuar krijimtarinė e tij. Nexhat Hakiu kish lindur nė Vlorė mė 1917, ku kish kryer dhe shkollėn tregtare, prej nga dolėn dhe shkrimtarėt e ardhshėm Sh.Musaraj, P.Marko e A.Varfi. Pasi studioi nė Institutin e Lartė Teknik tė Selanikut, punoi si gazetar e mė vonė u bė mėsues i letėrsisė nė shkollat e Tiranės.

Ndoshta rastėsi, por ne u rritėm nė tė njėjtėn shtėpi, rrėzė kodrės sė Budakut, ku sot ndodhen varrezat e dėshmorėve. Babai e bleu atė pas lufte. Vonė mora vesh se Nexhati ishte rritur aty. Shtėpia qe e rrethuar me mure tė lartė. Dikur duhet tė kenė qenė saraje me pallate tė larta. Dukej tė ishte djegur me dhjetėra herė, sepse nuk mbaronin shtresat e hirit dhe tė tjegullave tė thyera. Qe e mbushur me pemė tė rralla e plot mistere: cisternė uji pėr kohė rrethimesh, njė pus i thellė me ujė tė ftohtė e tė kulluar, qypa tė mėdhenj, ēibukė balte tė pjekur, qė ndoshta pėrdoreshin pėr nargjile, strehime tė nėndheshme pėr raste bombardimesh. Unė shpesh fshihesha aty, mes lakuriqėve tė natės, dhe fantazoja, gjė qė padyshim e ka bėrė nė fėmijėrinė e tij edhe Nexhati.

U rritėm nė tė njėjtėn shtėpi, por pa e njohur njeri-tjetrin... Ndaj me respekt tė thellė po i botoj kėto poezi qė i gjeta me vėshtirėsi, sepse nuk kam asnjė nga librat e tij...

 

Ē'ĖSHTĖ DASHURIA

 

Ti nga gazi, nga mėrzia

Pyet ē'ėshtė dashuria

Por ajo nuk ka fytyrė,

Nuk ka tingull, nuk ka ngjyrė!

 

Ajo s'ndihet as me fjalė,

Vjen e fshehur dhe ngadalė,

Vjen njė herė' e prap s'e njeh

Brenda zemrės ti s’e sheh!

 

Po t' ish lule, fshehur barit,

Do kėputesh, do tė thahesh,

Po t'ish perlė, fij’ e arit

Do rrėmbehesh, do tė ndahesh;

 

Po t'ish zog, do tė vajtonte

Brenda zemrės nė kuvli,

Ta liroje, do kėndonte

Larg nga ty, nga ēdo njeri!

 

S'ėshtė lule pėr nė fushė,

S' ėshtė perlė pėr nė gushė,

S'ėshtė as zog pėr nė kuvli:

Ajo zemrėn ka shtėpi....

 

Ja se ē'ėshtė dashuria!

Ėsht' a s'ėshtė nuk e di,

Por un' di se lumturia:

Nuk ėshtė vetėm dashuri!

 

ZEMRA NĖ AKANT

 

Merrni zemėr kush do zemėr!

Ej, ju vasha, doni zemėr

E kish marrė lozonjarja

Nga kraharor' i njė poeti!

E si mund ta mbante zemrėn

Me tallazet e njė deti

Lundr' e thyer, pėlhur’-ējerrėe,

Pa timon e kiē tė shtrembėr?

 

Po bėrtet pėrsėri kasneci

Se nė dorė zemra i ngeci:

Ej ju vasha, doni zemėr?

Kjo nuk shitet, as nuk blihet,

Kini zemėr, o ju vasha,

Se me zemėr kjo shkėmbehet!

 

Ėshtė zemra nė furtunė,

Ėshtė zemra e njė poeti

Qė pėrplaset nė shkėmbinjtė

Posi vala e njė deti!…

 

Ja kasneci ēirret prapė,

Se njė vashė pas tij u kap:

Merre zemrėn, merre zemrėn

A dėgjove ti moj vashė?

Jepet zemra e njė poeti

Qė gufohet posi deti!

A dėgjove ti moj vashė,

Se tė dhimbsur ty tė pashė,

Merre zemrėn merre jetėn,

Ėshtė mall'i njė poeti!…

 

Prap' kasneci po bėrtet,

Se asnjė nuk qaset vetė:

Ėshtė zemra e njė poeti

Qė gufoi posi deti,

Posi vala qė lė valėn

Dhe lėkundet me tallas,

Kur mbi ranė vjen e ikėn,

Le guaska, shkumė pas,

Merre zemrėn, merre jetėn,

Esht' dėshir' e njė poeti!

 

Po kasneci ra nė hall,

Kush pėr zemrėn pyet vallė?

Qeshnin lozonjarėt, qeshnin

Vinin dorėn pėrmbi buzė,

Porse zemra s'mund tė lidhet

As me fjal' as me tėrkuzė,

Ajo hidhet e pėrdridhet,

Kėrkon zemėr, ngashėren

Dhe thesarėt porsi deti

I mban brėnda s'i rrėfen!

 

Ja kasneci mbet' i ngjirrur

Po nje nėn' i pati thirrur:

- Ej, kasnec, zemėr' e poetit

S'jepet kurrė me pahir,

Falma mua se mė ngjan

Porsi zemra e tim bir!

 

TOKA FLET.....

 

Gryk'e malit po gjėmon,

zemr'e fushės po rėnkon:

 

-Tė kam dhėnė pyje plot,

grur e misėr, pem' e lule,

ē'paska ngjarė qė ti sot

mua zemėrėn ma ēkule?

 

Foli mali, foli fusha,

u drodh lisi dhe gėmusha!

 

-O poet, mos fol pėrēartė,

penda jote flet mbi kartė,

s'mund tė flasė, jo ky dhe,

ėndėrro, po mos gėnje!

 

-Pėr agimin e lirisė,

pėr mėngjezin kur kam lindur,

pėr njė lot tė dashurisė,

flet vėrtet' e jam e bindur!-

 

U betua ky poeti,

fjal'e tij plot zemra gjeti...

 

Un'e dija se tėrmeti

e bėn tokėn qė tė flasė,

nga rrėmuja nga rrėmeti:

gjiri nis qė t'i buēasė,

po ē'po shohin syt' e mi

tundka tokėn njė njeri?

 

Ē'pon me sonda, me tyrjela,

pistoleta, hedh ēengela,

ēan shkembinjtė me dinamit,

i thotė tokės: "Dil, tė dal"

mali: fushė, fusha: mal!

 

Mali bėhet fushė,

fusha bėhet mal,

si gjerdan nė gushė

barin shoh tė dalė..

Gjethe, gjelbėrim,

lule bojalli

mbushin vendin tim...

 

Tok' e ēarė nxorri ar,

ar tė zi si katran:

shatėrvan qė spėrkati

lulet pranė..

 

Pranė shatėrvanit

mbijnė lulet pėrsėri

cirka-cirka kuq e zi!

 

Ngjyr' tė zezė nėpėr lule

s'kam dėgjuar, nuk kam parė,

qėkur zemrėn ti ja ēkule,

ndroi toka rrėnje'e farė!

 

Sa e bukur: kuq e zi,

lulja mbin pran' arit zi,

sepse ari, ar'i zi

ėsht' si nata plot yllsi,

porsi nata qė dha ditėn,

ar'i zi na fali : Dritėn!

 

NJĖ RE E BARDHĖ

 

Njė re e bardhė qenar- praruar

e zuri diellin,

po rrezet prapė puhia shpejt

do t'i zbulojė...

Do zhduket reja nga sytė tanė

vėrdallė qiellit

te Rrug' e qumshtit, ku prap' sputniku

diē do kėrkojė....

 

Sputnik po t'isha pėrveē nė qiell

pėr tė kėrkuar,

do tė kisha zgjedhur kraharorin tėnd

krijes- njeri!

Atje do kishte me mijra gjėra

pėr tė zbuluar,

atje njė botė mban tė panjohur :

Zemra-ēudi!

 

Pėrgatiti pėr botim Hiqmet Meēaj

(Botuar nė “Gazeta e Athinės”, janar 2009)

POEZI NGA POETESHA KOSOVARE

 

HIDA HALIMI

 

 

Hida Halimi u lind nė Radac tė Pejės mė 1948. Ajo ka botuar librat “Vendlindjen ma zgjodhe ti” (1993), “Ai qė nuk ishte Fidia” (roman, 1995) dhe “Njeriu im” (roman 1997).

 

PROFET I SHTHURUR

 

Pėr njė mijė vjet kurorė

Njė herė bėmė dashuri

Si Zeusi me tė bijėn e Argut.

Ti deshe tė mė vrasėsh.

Kur mė shpure nė Kurdistan

Mė shite e stėrshite

Pėr njė duē opium

Pėr njė turrė hurma

Pėr njė fjollė ėndrrash.

U shita me nder virgjėror.

Pėr dashurinė tėnde Xhibril Farishta.

 

NATĖ GJYQI

 

Gjithė natėn e lume

Desha tė them

Lava tesha

Fshiva troha

Dhe bėra shtrat me dy Profetė.

Nuk tė thashė

Shtrydhnin rrush e lėpinin verė

Nė trupin tim

Kur heshtnin, nga unė.

Nga strehėt e Madridit

Nga bursat e Bagdadit

I pashė tek vinin short

Natė varri ėshtė po

Nuk do tė them

Isha qyqe vetėm

Binte Temza erė meiti.

Falma ferrin

Pėrbuzja mė shkel nė fyt.

Ndoshta s’heshtėn, Imzot.

 

GURI I SHENJTĖ

 

Nė baletin e kaltėr tė nėntokės sime

Seance spirituale.

Me gurin e Rrozetės nė qafė

Edhe sonte loz pėr tė gjithė Lordėt e mi

Pikėn nė truallin e valė

Tėrė natėn e lume demonstroi

Enigmėn e varur mes gjinjsh

Orė e madhe letrare. Qeshje sintetike,

Sens historik me paqe dhune.

Cilit shenjtor t’i falem o Zot, tė gjithė janė

Fajdexhinj e pijanecė,

Kur vjen dita ikin nė shtėpi, mė lėnė

Me Virgjilin qė pat fėrfėlluar pelerinėn

Tek fsheh pjesėt e plleshme me cilindėr tė zi,

Me Sokratin e tretur nė lirinė e vetmisė

Qė i pėshpėrit kupės sė fundit, mua apo Fedonit

I gėnjyen kėta fėmijė.

 

DHE NISEM

 

Copė pergamene qė lėkundesh nė tymin e duhanit

Rrjetė e pėrhime e dyshimit tė pabesė.

Ia pashė vetėm dorėn nė xhamin e dritares

Qė i djersa me ethe vere.

 

Unė tha, e fsheha testamentin

Nė gjinjtė e bardhė tambėl

Tė reve qė hedhin shamitė e shpresės,

Ua pėrhumba shtrigave tė natės qė enden

Nė dimrin shterpė pa borė

Pėrgjojnė zėrat e fėmijėve tė messhekullit

Nėn rrėnjėt tėrthurė tė shelgut plak brejtur Drini,

E lidha me mėgjitė e unazės sime, pa rrokje,

Atė natė kur Zeusi mė zgjodhi pėr nuse

Nė shkėmbin e thepisur tė Risanit.

  

FLORA BROVINA

 

 

Flora Brovina u lind mė 30 shtator 1949 nė Skenderaj. Studimet nė Fakultetin e Mjekėsisė i mbaroi po nė Prishtinė. ka botuar disa vėllime me poezi: ”Vėrma emrin tim” (1973), “Bimė e zė” (1979), “Luleborė” (1988), “Mat e ēmat” (1995) dhe “Thirrje e Kosovė” (1999, nė kohėn kur ajo ishte nė burgun e Pozharevacit nė Serbi).

Nė vitin 1999, nė njė kohė kur fati i Flora Brovinės pas arrestimit ishte i panjohur, ajo mori Ēmimin Tucholsky pėr vitin 1999 ’in absentia’ nga PEN Klubi Suedez.

 

GRUAS

 

ē’ruan

nė zbehtėsinė e fytyrės

nė aneminė e fjalės

ē’fsheh

 

barrėn e dhjetė

apo vitet e tua

 

ē’ruan

nė zbehtėsinė e fytyrės

zėrin e t’yt shoq

apo nė pėrkėdhelje tė humbur

 

ē’ruan nė aneminė e fjalės

kėngėn e heshtur

apo njė pranverė tė sosur

 

ē’ruan

kur pėrkund kohėn nė djep

ē’ruan

ē’fsheh

 

LIRIA

 

Liria

Fluturim zogu

Nė dritare

 

Zgjim mėngjesi

Duar hapur

 

Ėshtė

Hėnė

Prapa grilave

Liria

Erėgruri

I porsakorrur

 

Lojė e fėmijėve

Gaz e vaj

 

Ėshtė

Grua

E ēliruar nga barra

 

Liria

Foshnjė kuqėrreme

Nė parzėm nėne

 

Si duket oh si duket

Liria

 

GJARPRI

 

Nė themel tė shtėpisė

I ftohtė

Nė kėmbė e dorė

Gjarpėr

Rrotull meje

Gjarpėr

Ndėrron lėkurė

Ti ndėrron lėkurė

E gjarpėr je

Rrotull meje

 

VĖRMA EMRIN TIM

 

Nėse mė njeh – e di emrin tim

ka emrin e fluturimit

nėse e di emrin tim mos mė thirr fluturim

Nėse mė ke parė – e di kush jam

i kam krihet e thėllėzės

nėse e di kush jam mos mė thėrrit thėllėzė

 

Nėse ke dėgjuar kėngėn time – e di si kėndoj

vėlla e kam bilbilin

nėse e di si kėndoj kėngėn mos ma ndal

 

Nėse lotėt i urren – e di se unė nuk qaj

qyqen nuk e kam fis

nėse e di se nuk qaj mos mė thuaj se nuk ndjej

  

EDI SHUKRIU

 

 

Edi Shukriu u lind mė 1950 nė Prizren dhe ndėr librat e botuara shėnohen “Sonte zemra ime feston” (1972), “Gjakim” (1979), “Lkeni i Hasit” (1980), “Syri i natės” (1986), “Kthimi i Eurikidės” (1987) dhe “Nėnqielli” (1990).

 

PĖRTEJ VETES

 

Pėrtej vetes me flatra ngrihem

zdirgjem errėsirave tė ferrit

 

nga thellėsitė e kohės

njomem e ngopem me urtėsi

e rrėnjėt kalben

therra shkurra e egėrsirė ngel

shēirrem pa frymė sy zgurdulloj

 

pėrtej vetes me flatra ngrihem

se si mė rrėmben marri e kohės

 

POEMA E HESHTJES

 

Kot jashtė bie shi

as e shton as e mungon

kotėsinė e sė pamundshmes

 

nga zhaurimė e thekamtė

asgjė s’bėzan s’pipėtin

 

heshtje e mallkuar

e ke me mua

 

vallė s’mund ta arrijė gjithėsinė tjetėr

 

hupnishtė e pamundėsisė fiktive

tė marrtė djalli

me gjiret qė rrėmbejnė

 

jashtė bie shi

se si e nxin poemėn e heshtjes

 

KTHIMI NĖ PRIZREN

 

Ec pėrgjoj

nė skuta kėrkoj nė ajėr

diku janė strukur

e frymojnė

 

dėgjoheshin denbabaden

rrugėve tė moshuara

hapėronin

deri te dyqani nė Arastė

pėrreth Shatėrvanit

 

e nxitonin tutje

S’ėshtė e mundur tė zhduken

tė gjitha llapashitjet e kėmbėve

tė zbathura

trake-truket e nallėnave

e gjurmėt e kėpucėve me shoje

 

gjallėrojnė

shtresumet e karabojės

te rrėzėt e ledheve

frymojnė nga kalldėrmi i ērrėnjosur

e rikthehen nga pullazet e pėrgjumura

vrujojnė nga arkadat e rempujve

e hapėrojnė nė kohė

 

gurėt e hamamit

i thithin nė vete

e motohen

 

MIRADIJE RAMIQI
 

Miradije Ramiqi u lind mė 1953 nė Pozharan tė Gjilanit, ka botuar “Drithėrime ngjyrash” (1981), “Shi nė pasqyrė” (1990) etj.

 

KLITHMĖ KOHE

 

Nė kufje zėri tingėllim

Nė anėn tjetėr alo Evropė alo Amerikė

Nė jetėn tonė kufijtė nuk kanė rėndėsi

Nė zgjedhjen e numrave tė shumtė

Zbusim dhembjen tonė tė thellė

 

Nė kufje tė thėlle prekemi

Nė njė natė Ėmbėlsi e largėt

 

Loti mbjell e shėron plagė

Dashuri pse rri aq larg

Dashuri pse ikėn aq shpejt

 

Nyje malli lidh ditėt-netėt

Ėndėrron pėrjetimet me ty

Nė kthimin tėnd Farė e fatit tonė

Mbjell dhembjen e bardhė

 

As shkrimet e kėtyre vargjeve

Nuk e sherojnė dhembjen tonė

Nga malli pėr ty o shpirt i trazuar

 

Ėmbėlsi e largėt Njė natė tė qetė

Thellė prekemi nė kufje telefoni

Nė anėn tjetėr zbusim dhembjen

Tingėllimė zėri

Alo Amerikė Alo Evropė

Alo, alo Kosovė Prishtinė Ulpianė Dardani

Alo Prishtinė Alo alo Kosovė

Thellė prekemi nė dheun e shtrenjtė

Kosovė Alo …

 

ETJE

 

Derisa krijova portretin tėnd

Loti i pėrzjeu ngjyrat

 

U shtjen gota

 

Lotin e dhembjes

Dashurinė e ngjyrės

I piu pėlhura

 

U thye gota

 

Derisa e hetoja praninė tėnde

Ngjyrat i pėrzien loti

Ku mbeti portreti yt i gjorė

 

Vallė, ē’u bė me etjen

 

URIA ARTISTIKE

 

Ēdo njėzetekatėr orė

Ndjejmė Uri

Hamė Gjuhė

Lėpijmė Buzė

Puthim Sy

Kafshojmė Veshė

Ngopemi Dashuri

Kėshtu

Pak nga pak

Ikim nga vetėvetja

Mbyllemi nė kornizė

Pak fare pak

Bėjmė

Vetėvrasje artistike

 

Pėrgatiti pėr botim Hiqmet Meēaj

(Botuar nė “Gazeta e Athinės”, dhjetor 2008)

 

POEZI NGA SEJFULLA MALESHOVA-(LAME KODRA)

 

 

Sejfulla Malėshova u lind mė 2 Mars 1900 nė fshatin Limar nė njė familje nėnpunėsi. I ati Tasim Hoxha, ish nėpunės dogane, nė disa pika doganore tė Perandorisė Turke. Lame Kodra (pseudonimi i tij letrar), mėsimet e para i mori nė shkollėn turke. Pasi mbaroi mėsimet nė shkollė unike, i ati e dėrgoi nė Itali nė Gjimnazin e "Shėn Mitėr Koronės". Po nė Itali filloi studimet pėr mjekėsi. Ai sė bashku me studentė tė tjerė nė Itali, si Anton Ashta, Odhise Paskali etj, themeloi revistėn "Shpresa e Atdheut", revistė cilėsore, me tematikė tė gjerė dhe tribunė e atdhetarizmės. Aty botoi poezitė e para. Me fillimin e Revolucionit tė Qershorit 1924 tė udhėhequr nga Fan Noli, Sejfullai ndėrpreu studimet dhe erdhi nė atdhe, ku megjithė kufizimet e moshės (ish 24 vjeē), u emėrua sekretar i pėrgjithshėm i Qeverisė. Me rėnien e qeverisė "Noli" dhe ardhjen e Zogut nė fuqi, nė dhjetor 1924, si shumė antizogistė tė tjerė, shkoi nė Bashkimin Sovjetik, Nė gusht tė vitit 1943 erdhi nė Shqipėri. Me ēlirimin e vendit drejtoi dikasterin e Arsimit, Propagandės dhe Kulturės Popullore, kurse nė Kongresin e I-rė tė Lidhjes sė Shkrimtarėve dhe Artistėve u zgjodh kryetar i saj. Mė 1955 internohet nė Ballsh dhe pasi bėri 3-4 muaj atje, transferohet nė Fier dhe vendoset nė punė si magazinier duhani nė ish Ndėrmarrjen e Grumbullimeve, ku punoi deri sa doli nė pension. Vitet e pensionit iu bėnė mė tė vėshtira, sidomos pas vitit 1966, kur si rezultat i Kongresit tė 5-tė u thellua "lufta e klasave" dhe mjaft njerėz nuk i bėnin mė shoqėri. Vetėm mė 2 mars 1995 nipit tė tij iu dorėzua Urdhri I Flamurit Kombėtar i klasit tė parė.

11 Qershori i vitit 1971 pėr qytetarėt e Fierit ka qenė njė ditė e jashtėzakonshme! Shumė prej tyre kujtojnė se si ecte pėrmes qytetit mbi njė karrocė njė arkivol dhe pas tij 3-4 veta drejt varrezave tė qytetit. Pėrcillte motra e vetme tė vėllain e shoqėruar nga miku i mirė e i gjendur, Xhafer Vokshi, nga miku tjetėr shekullor Mihal Kasneci etj.

 

UNĖ E DUA SHQIPĖRINĖ

(fragment)

 

S'kam ēiflik e s'kam pallate,

S'kam dyqan me katėr kate,

Po e dua Shqipėrinė

Pėr njė stan nė Trebeshinė,

Pėr njė shkarp e pėr njė gur,

Pėr njė gardh e pėr njė mur,

Pėr kasollen mbi Selishtė,

Pėr dy ara nė Zallishtė,

Pėr njė lopė e pėr njė gomar,

Pėr njė Balo, njė manar.

Unė e dua Shqipėrinė

Si bari dhe si fshatar.

 

Unė e dua Shqipėrinė,

Pėr tėrfilin mi lėndinė,

Pėr njė vajzė gjeraqinė,

Dhe pėr ujėt qė buron

Nga njė shkėm e gurgullon

Nėpėr lista gjetheshumė,

Edhe zbret pėrposh nė lumė.

Unė e dua Shqipėrinė

Pėr njė lule trėndelinė,

Pėr njė zok qė fluturon,

Pėr bilbilin qė kėndon

Nė ato ferra nė ato hije

Kėngė malli e dashurie,

Kėngė shpirti tė helmuarė.

Unė e dua Shqipėrinė

Si poet i dhemshuruarė.

 

Unė e dua Shqipėrinė

Qė nga Korēa e Vraninė,

Ku del bujku qė me natė

Me parmendė dhe me shatė,

Mbjell e korr me djell, me hėnė

Dhe s'ka bukė pėr tė ngrėnė,

Ku nallbani dhe samarxhiu

Mjeshtri, kallfa e kallajxhiu,

Krrusen ditė e krrusen natė,

qė tė hanė bukė thatė,

Ku hamalli nėpėr skela

Ngarkon hekur dhe varela,

Kėmbė zbathur,  ējerrė

Punon vetėm pėr tė tjerė.

 

Unė e dua Shqipėrinė

...................................,

Ku njė popull derėzi

Heq e vuan robėri

Po ka shpirtin luftėtar.

 

Unė e dua Shqipėrinė

Si shqiptar e bir shqiptar.

 

VETVRASJA E NJĖ TĖ DASHURIT

 

Hiqmu nga mendja, vajzė e shėnjtėruar

Pse mė pėr ty unė s’jam nė kėtė botė;

Si njė trup i hidhur mbeta i harruar

Qė fare s’vlen e drejta sot pėr sot.

 

Kėtej-andej vete i shkretė duke mejtuar,

Djalėrinė e bukur qė qaj me lot...

Ajo nėn e gjorė t’mos mė kish krijuar

Nė gojė s’do tė kishnja kaq mallkim tė plot.

 

Po ti vazhdo - tė lutem – n’kėtė jetė

Pemėt tė shijoē me njė kėnaqsi,

Dhe pėr mua tė shkretin fare mos mejto.

 

Vetėm nga nj’herė, n’hidhėrim, nė do

Kėsaj bote thueji se njė djalosh i ri

Nga faq’ e dheut u ēduk... po si ato retė...

 

SHTRĖNGATA

 

Dėgjoni, dėgjoni,

Nga deti shikoni

Si shfryn e tėrbohet,

Si vjen e zgjerohet

Nė qiell, nė dhé –

Kaluar mi ré,

Tė zeza si nata,

Shtrėngata.

 

Nga zalli po ngrihet

Si mal, e pėrzihet

Me breshėr, me shi,

Njė pluhur i zi.

Dhe rrotull nė det,

Nė fshat e qytet

Pėrhapet rrėmuja

Dhe kuja.

 

Kush pyet pėr djalin,

Pėr lopėn a kalin

Njė plakė qyqare

Kėrkon njė manare

Njė nuse shikon,

Mos duket pėrgjon

Nė detin e largė,

Njė barkė.

 

Po qielli dhe deti,

Tė dy si tėrmeti,

Dhe shpesėt i ndjek,

Dhe barkat pėrpjek,

Dhe pemėt rrėzon,

Dhe arat shkreton,

Dhe bie mandata –

Shtrėngata.

 

PAS TĖRMETIT

 

S'duken mė ar' e luadhe,

po balt' e vithisur,

dhe kasoll' e katundarit

shuar e gremisur.

 

Po nė mes tė asaj gremine

ujėt rjeth e shkon,

edhe dielli papushuar

rrėmbat i lėshon.

 

Poshtė e thellė dheu i lashtė

vlagė ka nė gji

edhe zemra e njeriut

zjarr e trimėri.

 

Do tė ngjallet prapė jeta

duke lulėzuar

anembanė do pėrhapet

duke gurgulluar.

 

Pėrsėri do tė shkėlqejnė

ara dhe bostane

do ja thotė kėngės prapė

zemra kapedane.

 

Do tė rrjedhė jeta-plakė

pa fund, pa kufi

dhe do ketė si kurorė

punė e dashuri.

 

LYPSI PLAK (GJYSHI PLAK)

 

Po del nga shpella ku e ka hedhur fati,

I mjeri plak i krusur nga mundimet,

I dridhen mjekra, kėmbėt, gjithė shtati,

Skalitur ka nė ballė hidhėrimet.

Ja, fill i vetėm udhėn merr nga fshati

I urtė, i shėmtuar nga mjerimet.

Trastėn nė krahė, shkopin mban nė dorė,

Shiu me breshėr bie e ka dėborė.

Udhės mendon kur ishte si tė tjerėt:

Me bukė, me kasoll’ e dashuri

Dhe psherėtiu: Oh! S’paska pėr tė mjerėt

Nė kėtė botė vallė Perėndi?

Po ndjen nė lukth njė posi tė prerėt

Edhe hedh kėmbėt plaku me fuqi.

Torbėn nė krahė, shkopin mban nė dorė.

Nė njė kasolle afėr sheh njė zjarr,

I ngrohet plakut shpirti si njė varr,

Dhe drejt kasolles niset me tė katra

Gėzohet edhe qesh edhe makar

Udhės kėrcen e hidhet shatra-patra.

Trastėn nė krahė, shkopin mban nė dorė,

Shiu me breshėr bie e ka dėborė.

I valon gjaku plakut edhe shikon

Pėrpara gjithnjė duke ēaluar.

Po te dera njė djepe ē’e shikon.

I dridhen buzėt; buzėt duke ngashėryer,

Njė gur atėherė kėmbėt i pengon

Edhe pėrmbys atje mbetet harruar.

Torbėn me krahė, shkopin mban me dorė,

Shiu me breshėr bie, e ka dėborė.

 

KRYENGRITJE NĖ QIELL 1)

 

I madhi Zot nė qiell tė shtatė rrinte

Me engjėjt, kryeengjėj ky rrethuar;

Ish mez’ i natės, flinte e gėrhinte

Si njė gjyryk vigan i shkatėrruar.

Po s’flinte Skėnderbeu: me dylbi

Pėrposh planetin - mėmė ky shikonte,

Dhe sytė i vanė drejt nė Shqipėri,

Ku fisi i tij nė zgjedhė po lėngonte.

Ja Leshi e Kruja, Mati e Sopoti,

Ja Drini e Vjosa, malet Argjėndare

Ku prapė sokėllinin si qėmoti,

Kudo lėvrinin turma kordhėtare,

Po pa flamur. Sa s’qau Skėnderbeu

Shėn-Kostantinit, shokut ilirian,

Tė gjitha njė mė njė ky ia rrėfeu

I tha kėshtu viganit ky vigan:

Nga gjum’ i thellė, mė duket Arbėria

Sikur po shkundet. A do ngrihet vallė

Qė lart nga malet po e ndjell liria

Po njeri s’duket me flamur nė ballė,

Sa herė qė kam dashur e kėrkuar

Tė shkoj atje, nė ballė tė luftoj,

I madhi s’mė ka lėnė; kam duruar,

Po mė nuk mė durohet – do tė shkoj.

U plaka, o Gjergj, - i tha ish perandori,

I fanitet me tmer kudo frėngjia,

Si djaj i duken vapori dhe motori,

Kujton ashtu mos bėhet Iliria.

Eja shkojmė t’i lutemi Shėn-Pjetrit

Mos mbyll njė sy. E gjetėn tejtėhu

Tek po merrej me punėn e njė tjetri,

Kyēet nė bres e mjekrėn gjer nė gju.

Po nuk dėgjoi. Atėhere si stuhi

Iu hodh Skėnderi: “Kur thėrret Atdheu,

Nuk pyes pėr Shėn-Pjetr’ e perėndi,

Edhe Shėn-Gjergjit ushtėn i rrėmbeu

Dhe qerren Shėnt-Elliut. Si rrufe

Zbriti nė Mat, pėshtjellė nė purpur

Po shkriu me tė gdhirė nėpėr re:

Mbeti vetėm njė usht’ e njė flamur.

 

(1968)

___

1)Shkruar me rastin e nėntėdhjetė vjetorit tė Lidhjes sė Prizrenit.

 

POETI

Muor Giove e l’inno del poeta resta

P. Carduēi

 

Pushoi lahuta, u pėrgjunj poeti,

Plagėt e shpirtit krahėt i shkurtuan;

Kundėr poetit u vėrsul rrėmeti,

Me sharje e shpifje jetėn i helmuan.

Po vargu i tij, qė popullin ngriti

Nė luftė pėr liri e pėr fitore,

Qė kurdoherė si kushtrim buēiti,

Nė zemra u skalit si pėrmendore;

Dhe, pa lavdi zyrtare e pa kurorė,

Me dritėn e Komunės vezullon –

Pse zhduken perėndi e perandorė,

Po kėnga e poetit s’perėndon.

 

(1955)

 

Pėrgatiti pėr botim Hiqmet Meēaj

(Botuar nė “Gazeta e Athinės”, dhjetor 2008)

 

POEZI NGA VAID HYZOTI

 

 

I  VOGĖL  NĖ  NJU  YORK

 

Me  bindjen  universale, instiktive  tė  ēdo  prindi,

Me  dashurinė e  pėrbotshme, se  fėmija  im

                           ėshtė  mė  i  miri,

Me  ėndrrėn  e  kahershme  qė  fshihja  nė  veten  time,

Erdha  nė  Nju  Jork  pėr  rritjen  e  tim  biri.

 

Erdha,

Ndonėse  e  kisha  lexuar  disa  herė  porosinė  e  Markezit,

Latinit  tė  ēmendur  pas  tė  vėrtetave  e  magjive,

Se  nė  kėtė  qytet  vijnė  ata  qė  vendosin  pėr  tė  vdekur…

E  kush  s’do  lumturohej  tė  vdiste  pas  fėmijėve!

 

Erdha tė  zvogėlohem, tė  shtrydhem,

veē   djali  tė  rritej  shpejt

Dhe  kurrė  tė  mos  ankohem  se  po  mė  bie  takati.

Ani pse  gjunjėt  mė  dridhen  aq  shpesh,

Ani  pse  shpesh  mė  dhemb  i  gjithė  shtati.

 

 Dhe  djali (zot, ma  ruaj!) sa  shtat  ka  hedhur,

Krejt  gjuhėn  e  kėtij  vendi  mori  pėr  vete.

Mė  pėrkėdhel, llaston, mė  mban  si  tė  vogėl,

Kur  them  diēka  anglisht, shpėrthen  nė  buzėqeshje…

 

Mė  mėson  tė  sillem, nuk  mė  lė  tė  nxehem

Kur  bosi  pa  shkak  mė  largon  nga  puna…

Duhet  t’i  them  “sėr” njė  zezaku  tė  dehur,

Qė  kalamendet  dhe  s’gjen  ku  ėshtė  udha;

 

Dhe  kuēkės  sė  droguar  polake  nė  hyrje  tė  apartamentit,

Qė  tėrė natėn bėrtet, qesh  e  kakaris,

Duhet  t’i  lutem  plot  edukatė:

Jam  nė  punė  nesėr, ule  pak  zėrin…miss!

 

Dhe  unė  bindem.

Si  manar, unė  i  vogli  bindem

Para  urdhrave  tė  tim  biri  me…edukatė  shtetore.

Mė  gėzon  qė  mė  llaston, kujdeset pėr  mua.

Ka  merak  dhe  ende  mė  mban  pėrdore.

 

E  SHTUNA  E  TREGUT

 

Tė  shtunave  me  gruan-pazar  i   radhės.

Ajo-me  menynė  familjare:

Pėr  djalin  fileta,sallam , mish  viēi,

Pėr  vajzėn  mė  pak-ėshtė  nė  dietė,

Pėr  mua:peshk , verė, fruta  deti,

Pėr  vete-ē’tė  ketė…

 

Kohėn  dhe  karrocėn shtyj-

Sa  e  bezdisshme!-

Gruaja-nervoze 

Pėr  rritjen  e  ēmimeve!

 

Dhe  nis  e  bėn  skontimin  e  listės.

Unė shtang  i  trembur, s’kam  mė  fuqi:

Njė  vajzė   mė  kalon  pranė…

Ish  vajzė a  ishte  perri!

Tremben  mos  i  kėputet  mesi,

Nė  mė ēik  me  gjoks-

Do  mė  zėrė  korrenti,

Nėse  pak  e  luan

Tė  hatashmen  qepallė,

Fryma  do  mė  merret,

Do  mė  mbysė tė  gjallė…

-Sille  karrocėn, ku  tė  hedh  frutat?

Unė  shkundem, ftillohem,

Kujtohem  pėr  gruan.

-Ē’pate  qė  u  zverdhe,-

Mė  thotė  me  nėnqeshje-

E  pe..

I  pe ,

Ēfarė  ēmimesh  tė  tmerrshme?

 

 Dhe  nė  ēast  gruaja

Merr  vendim  tė  prerė:

-Kėtė  javė  s’do  blemė  verė!

    

VJEHRRA  DHE  PRESIDENTI  I  AMERIKĖS

 

Vjehrra  kurrė  s’ėshtė  marrė  me  politikė,

Kurrė  deri  nė  fund  nuk  i  shkojė  gazetės.

Vetėm  prej  shumė  vitesh  pyet  pėr  Amerikėn,

Prej  shumė  vitesh  ndez  qirinjtė  e  shpresės;

 

Pėr  tė  bijėn  malli  e  ka  marrė,

“Vetėm  tė  tė  shoh  e  pastaj  tė  iki”.

Vitet  e  durimit  atė  e  kanė  tharė,

E  paska  njė  cak  qė  s’e  kalon  shpirti.

 

Se  e  di  qė  jemi si  nė  karantinė,

Se  e  di    qė s’luajmė, se  nuk  kemi  karta.

Presim  tė  mbarojnė  shkollėn  fėmijtė,

Vjehrrės  kurrė  vizė  s’i  dha  ambasada.

 

Dhe  kur  emigrimi, dhe  kur  avokatėt

Pėr  letrat  i  prenė tė  gjithė  shpresat  krejt…

Se  kush  i  tha  vjehrrės, tek  kthenin  filxhanėt:

Diēka  do  tė  bėjė  i riu  president!

 

Edhe  nga  dėshira  lutet  e  beson,

Ndez  qirinj. Me  pyetje  gjithnjė  na  griu:

Kush  ėshtė  mė  i  mirė, kush  mund t’mė ndihmojė,

I  vjetri , i  riu, i bardhi,i  ziu?

 

Nuk  e  ha meraku   ē’bėhet  nė Irak,

As  qė  do  tė  dijė  pėr  Uollstritin,

Pėr  ngrohjen  globale, Shqipėrinė  a  NATO-n…

Vetėm ngulmon: kur  mund  tė  shiheshim.

 

Dhe  beson  akoma  tek  Presidenti:

Thonė  se  ky  i  riu ėshtė mė   i  mbarė!

T’i  them  tė  vėrtetėn, s’mundem, ndaj  gėnjej:

Besoj  qė  sė  shpejti  kemi  pėr  t’u  parė!

 

Por  nuk  mė  zė  besė-kam  gėnjyer shpesh

Edhe  tėrė  inat   shpėrthen  nė  mallkime:

Mos  i  shoftė  fėmijėt, si  unė  le  tė  vuaj,

Nė  s’njeh  zemėr  nėne, si  kjo  zemra  ime!

 

Edhe  nuk  ka  frikė  se  pėrgjohet

S’druan  se  mund  tė quhemi  terroristė…

Lot  i  valė mbush  njė  rrudhė  nė  faqe,

Dylli  shpresės kullon  tek  qirinjtė!

 

FORT  PO  SHNDRIT  AJ  DIELL…

 

Fort  po  shndrit  aj  diell, por  unė  paskam  ftohtė,

Tek  shpejtoj  Manhatanit  nė  avenynė  e  peste…

Te  kisha  ca  para  tė  ngjitesha  nė “Empire  state”

Tek  mė  e  larta  ndėrtesė

Tė  afrohesha  me  diellin.

Jam  robtuar, qorruar, s’di  ku  mė  shpien  kėmbėt:

Avokati  telefonon  pėr  tre  mijė  dollarė.

Ėshtė  fund  muaji  dhe  nė  shtėpi  mė  prźt  landlordi-

Qeraja  duhet  larė.

Shkoj  i  jermuar, se  s’do  tė  dijė  ēifuti…

Jo  avull, po  nga  goja  nxirrte  tym  tė  zi,

Me  pozėn  e  tė  prekurit  :Faleminderit por  biznesi,

Uollstriti…mė  fal, por  ikni  nė  shtėpi…

 

Ku  tė  iki? Nė  ēast  tė  gjithė  grataēelat

Mė  ngjanė  me  male, me  Bjeshkėt  e  Namuna.

Dhe  rrezet  e  diellit  mė  tepėr  mė  dridhnin.

Ndihmomė, o  kėngė  e  popullit  tim,

Mė  gjej  njė  udhė  tė  piqem

Me  Mujin  dhe  Halilin!

 

VDIQ   NJE  FEMIJE…

 

Vetėm   pak  orė  pasi  si  engjėll  erdhi  nė  jetė,

Pasi  qau, e  pėrqeshi  duke  mbledhur  buzėt,

Pasi  i  prenė  kėrthizėn,uruan  tė  ėmėn.

I  ofruan  tė  pijė  pak  qumėsht…

Nuk  duroi  dhe  iku  prape  si  engjėll…

 

Me  dhimbjen  pėr  ėndrrėn  e  fikur  tė  nėnės,

Iku  nga  kjo  jetė.

 

Ishte  dy  pas  mesnate.

 

Punonjėsit  e  funeralit

Bene  detyrėn  tė  qetė

Pa  shpėtimin per  ikjen

Pa  bėrė  mėkate!

Ikim, biri im!

 

1.

Duhet tė nisemi sa mė parė

Nė njė rrugė pa kthim.

S’ka vend pėr ty kėtu, biri im!

S’ka rėnė shi, por toka ėshtė e butė,

Ne na duket se ėshtė dhé i hedhur.

Themelitė nuk po na zėnė,

Ēdo ēast mund t’ia behin rrufetė.

Biri im, jemi tė pėrndjekur!

 

2.

Shkuan rend vitet si tespihe

Edhe ti, sa shpejt u rrite!

Shih babain: i kanė rėnė flokėt,

Si njė gruaje me kancerin e gjirit!

Ti tmerrohesh tė mė shohėsh dorėn:

Thonjtė?

M’i morėn, bir, pėr kullat e fildishit,

Tė ngrenė kėshtjella disney tė rreme,

Kėshtjella kartoni marramendėse

Qė ne t’i thamė sa ishe i vogėl.

Na fal, bir, pėr ėndrrat e kota,

Qė tė “gatoi” babi, mami, motra!

 

3.

Po prapė je i vogėl, ndaj s’tė duan kėtu,

S’ka vend pėr ty, se ende ke prindėr.

S’tė veshin dot pėr Irak kapotėn,

Prindėrit aq keq e flasin anglishten.

S’je ende gati pėr kostum pėr tė rritur.

Kostumet qė priten nė rrobaqepėsitė ushtarake,

Je ende i mitur tė tė varin zinxhirin

Si medalion nė kakinė kollare!

 

4.

Tė morėm nė gjyq – ti vetėm 5 vjeē!

Gjyqtaren zezake e sjell ndėr mend?

Tė pyeti pėr emrin, tė pyeti pėr moshėn.

Tė vėshtirė e kish

Tė shqiptonte emrin tėnd.

Tė pyeti nė tė pėlqente kėtu.

Pse serioz i the njė “No” tė thatė?

Tė trembi zezakja me ryben e zezė,

Apo prisje tė kishte lodra nė gjykatė?

Si e parandjeve

Vendimin e zi qė do marrė?!

Tė morėm nė gjyq pėr tė pagėzuar:

Atje pėr ne ishte kisha e parė.

Tė morėm.

Kuptove qė kėtu s’tė duan.

Mė fal, biri im, ke baba tė marrė!

 

5.

Si tė bėjmė me dhomėn tėnde tė gjumit,

Pse ngulmon ta marrim me vete.

T’ia falim ndonjė tė gėnjyeri si ne,

Tė paguaj avokatėt e gėnjeshtrave

Tė tmerrshme!

Ti prapė ngulmon pėr lodrat e shumta.

Sigurisht, dikujt tjetėr t’ia lėmė pėrsėri!

Pėrndryshe dėnimin do ta kemi tė rėndė

Veē pse tė gėnjyem pėr tė tillė fėmijėri!

Ne t’i blemė lodrat, bir, t’i blemė,

Amerika t’i mori. Por ti mos shaj,

Se tė hidhen nė grykė, tė vrasin, tė urrejnė.

Fali shqiptarėt, bir, nuk kanė faj

Se janė si ne dikur, me ėndrra, me shpresė;

Pa ditur akoma – ah ėndėrr e pabesė!

Fali prindėrit qė me lodrat vetėm tė lanė,

Mos shto dhimbje pėr nėnėn dhe babanė!

Na duhej, bir, tė punonim aq gjatė

Dhe ty tė burgosur tė linim nė shtėpi!

Se mbete jetim me prindėr tė gjallė,

U rrite pa dhele, pa fėmijėri!

 

6.

Do tė ikim, bir, se ku s’e dimė akoma.

E ē’tė duhen lodrat, librat, dhoma,

Kur babin sapo tė dalim pėrjashta

Njė polic pa grada mundet t’i vėrė pranga!

Mund tė jetė kinez, italian, ēifut, spanjoll,

Polak ēubardhė, ose sykuq mongol,

Hundėpipė nga Xhamajka, a dreqi e di se ku,

Ka urdhėr qė tė huajt mos t’i lėrė kėtu.

 

7.

Si thua, bir, a shkojmė nga erdhėm?

Ikim atje ku emrin ta dinė,

Tė takosh gjyshen nga nėna,

Se edhe babi ėshtė pėrvėluar nga malli

Pėr prindėrit e tij qė jetojnė nė varreza.

Se i dėnova sa ishin tė gjallė:

Tė ēova larg, pėrkėdhelje s’tė dhanė.

E prapė ne do tė kėrkojmė falje

Derisa tė kuptosh ē’do tė thotė gjyshe,

Mami fshehtas do tė fshehė lotin

Se do t’i duhet tė punojė “pėrkthyese”.

S’pati kohė, bir, tė rrinte me ty gjatė,

Punonim pėr taksa, avokatė.

Po kemi frikė se edhe atje do tė trembesh,

Bombat e Gėrdecit shpėrthejnė ēdo ditė.

Ndonėse s’do shohėsh gjyqtare tė zezė

Qė tė “pandehur” tė marrė fėmijtė,

Se nė vendin tonė tė gjithė janė njėsoj,

“Tė pandehur” janė tė rriturit dhe fėmijtė.

(Sa tė rritesh, bir, tė kuptosh nga qeveritė.)

 

8.

E di qė malli mundet tė tė marrė

Pėr pėrrallat qė babi i kthente nė vjersha.

Pėr Edenin, mitin e rrallė,

Qė fėmijėrisė sate i gjeta...

Pėr Manhatanin qė qiellin ka ombrellė,

Statujėn e Lirisė me farin e ngritur.

Besomė mua: janė prej kartoni,

Tullumbace nė qiellin e verės.

Ne t’i zgjodhėm (sa rėndė gabuam)

Tė tė mbushnin fėmijėrinė e ėndrrės...

 

9.

S’pate fat pėr baba, more bir.

Nuk ke faj, fatin ta jep jeta.

Babin nuk e duan kėtu,

Se ai flet dhe shkruan tė vėrteta.

Babi s’di tė bindė me gėnjeshtra

Dhe sė zezės nuk i thotė e bardhė.

S’di pse emrin ende s’e ka ndėrruar;

Mbetet i pagėzuar, mysliman!

Ėshtė shqiptar, nuk ėshtė sicilian,

Madje s’hyn anėtar i Kubesė.

S’ėshtė sheik, nuk ėshtė arabian

Qė sė paku tė kish naftė tė shesė!

 

Gjithsesi, ne duhet tė ikim,

Jemi tė huaj, pa emėr kėtu.

Pėr ty, biri im, ne harrojmė vetveten,

Veē na trego udhėn.

Tė ikim,

Po ku?

 

2 Nėntor 2008

 

Pėrgatiti pėr botim Hiqmet Meēaj

(Botuar nė “Gazeta e Athinės”, dhjetor 2008)

 

POEZI DASHURIE PER VENDLINDJEN

 

FILIP SHIROKA

 

 

SHKO DALLENDYSHE...

 

Udha e mbarė se erdh pranvera,

shko, dallėndyshe tue fluturue,

prej Misirit n'dhena tjera,

fusha e male tue kėrkue;

n'Shqipni shko, pra, fluturim,

shko nė Shkodėr, n'qytetin tim.

 

Shėndet prej meje tė m'i falėsh

saj shpisė vjetėr ku kam le,

me ato vende rreth t'pėrfalesh,

ku kam shkue kohėn e re;

atje shko, pra, fluturim,

fal me shndet qytetit tim.

 

Me ato male, me ato kodra,

me ato prroje rreth t'pėrfalesh

n'ato fusha qė m'ka Shkodra

tė lulzueme, aty t'ndalesh;

tue kndue me ambėlcim,

fal me shndet qytetit tim.

 

T'mujsha dhe un' me fluturue

dojsha dhe un' me u nisė me ty,

dojsha n'Shkodėr me kalue,

m'e pa prap at'vend me sy!

Por... ti shko atje... fluturim

e ti qajma fatin tim.

 

Hil Mosi

 

 

 

Mall

 

Vend i dashtun , ku un'leva,

Sa sa her' me mall t'kujtoj!

Kurr si sot dashtni nuk ndjeva,

Shum' Shypni, un' ty t'dishroj!

 

Shpesh kujtimet m'shkojn' te shpia,

Ku me mall e shkush fmininė,

Zemrėn krejt ma grin dashtnia

E prej mallit mrend po zin.

 

Ah, at' votėr kur kujtova,

Ku qark saj un' jam rrethu...

Dy tri pika lot i lshova,

Ktu n'kėt vend ku jam mėrgu.

 

Kur ma thell' jam shty n'mendime