"building peace and upholding justice "

Young People’s Summit Declaration

Eden Nature Park, Toril, Davao City

29 October, 2004

We, the young people in Mindanao, representing more than 50 organizations of Indigenous Peoples, Moro, Settlers, after going through a series of consultations and consensus building in Southern Mindanao, Western Mindanao, Northern Mindanao and Central Mindanao Regions that lead to the Young People’s Summit, do hereby state the following:

The Young Peoples of Mindanao are significant stakeholders in Peace and development processes that affect the lives and future of our communities, our respective peoples and the entire Mindanao;
As young peoples, we have the rights, capabilities and commitment to participate in charting policies and other undertakings that promote our entitlement of survival, protection and development;
Being the representatives of the future generation, we are concern of the issues affecting the young people such as poverty, discrimination, lack of access or deprivation of basic social services, militarization, displacement and inadequate recognition of our rights.

Thus, we do hereby commit ourselves to work together to enhance and widen the solidarity among the Indigenous Peoples, Moro and Settlers towards attaining sustainable peace and development in Mindanao.

In particular, we bind ourselves to work for the following agenda:

For the Young People

Strengthen the link and network of the young people;
Encourage greater participation of young people to the grassroots ceasefire monitoring, particularly on its implications on young people;
Promote interfaith and intercultural dialogue, and conduct awareness raising activities;
Integrate the YPS agenda in the programs and plans of our respective organizations and networks;
Access to information eg., National Commission on IP for dissemination to the ranks of the young people;
Assist the Out of School Youth in accessing the government programs and services for OSY;
Review program and policies and come up with a position paper critiquing the policies on OSY;
Engage the National Youth Commission, LGUs, DILG, DSWD, DepEd, DOH and all other relevant government agencies, and access their programs and services;
Commit the total participation of the network in enhancing their capacity to implement programs for the youth.

For the Government of the Republic of the Philippines

· Integrate the history of the Peoples in Mindanao in the educational System;

· Promote Culture of Peace

· Reposition of military troops away from civilian communities consistent with their commitments with the ceasefire agreement on security aspect;

· Rehabilitation programs and design should be culturally appropriate and child responsive, and in consultation with affected communities;

· Review the textbooks and other learning materials to correct the information indicated therein pertaining to Mindanao history, culture of people, and aspirations;

· Ensure the mandatory recognition and representation of the indigenous people in the local councils as mandated in RA 8371;

· Urge GRP to conduct proper consultation among the stakeholders regarding their plan to integrate NCIP to the Department of Land Reform;

· Hold information campaign and consider the position of the affected communities, including the young people, on the impact of the Dam projects (Polangui Dam 5 in Bukidnon and 6 in Cotabato);

· Intensify action against illegal logging and for environmental protection;

· Improve policies and programs that address the needs of Out of School Youth;

· Conduct consultations with the youth to create or develop specific and culturally responsive curriculum;

· Urge the Council for the Welfare of Children (CWC), National Anti-Poverty Commission (NAPC), and the Commission on Human Rights-Child’s Rights Center (CHR-CRC) and other relevant government agency to take action on the monitoring and protection of children and young [people in Mindanao.

For both the GRP and MILF

Transparency and accountability on the peace process and agreements;
Conduct widespread information drive on the peace process to reach out to larger numbers of people especially the young people;
Access of the young people to information regarding the peace process;
Encourage both parties in conflict to ensure the inclusion of the concerns of the young people in the agreements;
Recognize and respect community-based initiatives on peace-building including culturally responsive ways of conflict resolution and management;
Recognize and promote “Children as Zone of Peace”

Signed by:

AKMK- Alyansa ng Kabataang Mindanao para sa Kapayapaan

AYM-LAFCCOD- Alliance Youth Movement-Lanao Aquamarine Fisheries Center for Community Development

BALAY Rehabilitation Center Inc.

CCCM- Campus Catholic Center Ministry-Iligan City

CCF- Christian Children’s Fund- Basilan

Chrislam- Christian Muslim Youth Organization (Pikit, Cotabato)

ChrisMusHigh

CYM- Catholic Youth Ministry

DYL- Democratic Youth League

GYO- Ginatilan Youth Organization

Katilingban sa Kalabuan

KYO- Kalakacan Youth Organization

LKM- Liga ng Kabataang Moro

LIHUK-Youth- Lig-ong Hiniusang Kusog sa Kabus-Dakbayan

LMK- Liga ng Makabagong Kabataan

MALUPA- Manobo Lumadnong Panaghiousa sa Arakan Valley

MSPC- Mindanao-Sulu Pastoral Conference- Youth Secretariat

MaguIL- Maguindanao Ilocano Youth Movement

MIYM- Minsupala Islamic Youth Movement

MIMA- Mindanao Integrity Muslim Association

MPC- Mindanao People’s Caucus

Nagdilaab Foundation

NIMUSFA-LAFCCOD- Nipa-Nipa Muslim Fisherfolk Association- Lanao Aquamarine Fisheries Center for Community Development

PAZ- Peace Advocates Zamboanga Foundation

PAKABANA- Pakighiusa Kabatan-onan alang sa Bag-ong Naawan

PMCYO- Panicupan Muslim Christian Youth Organization

PYA- Putuan Youth Association

PYAP- Pag-asa Youth Association of the Philippines

SABITAN

SKM- Sandigan ng Kabataang Moro

SubTriYO-NaTaBukFed- Southern Bukidnon Tribal Youth Organization

Suntuan Youth Association –Jolo

Task Force Kalilintad

TaYO- Takepan Youth Organization

TBYO- Tagabakid- Balay Youth Organization

TLYSA- Teduray-Lambangian Youth and Student Association

TUMAHIK- Tumpukan Makanak Hikahap- Basilan

UnYPAD- United Youth for Peace and Development

UnyPhil- United Youth of the Philippines

YPC- Yuhai Peer Club

ZYPO- Zamboanga Youth for Peace Organization

Pahayag ng Pinag-isang Pagtitipon ng mga Kabataan

(Young People’S Summit Declaration)

Eden Nture Park, Toril, Davao City

Ika-29 ng Oktubre, 2004

KAMI, ANG MGA Kabataan ng Mindanao, na kumakatawan sa mahigit 50 samahan ng mga katutbo, Moro at Settlers; matapos maisagawa ang ilang serye ng demokratikong konsultasyon at pagpanday ng nagkakaisang pagtingin sa mga rehiyon ng Katimugang Mindanao, Kanlurang Mindanao, Hilagang Miondana, at Gitnang Mindanao na ngayon ay nagdaraos ng Pagtitipon ng mga Kabataan, ay nagpapahayag ng mga sumusunod:

Ang mga Kabataan ng Mindanao ay mahalagang kalahok sa anumang prosesong pangkapayapaan at pangkaunlaran na makakaapekto sa buhay at kinabukasan n gaming mga komunidad, n gaming mga mamamayan, at ng buong Mindanao;
Bilang mga Kabataan, kahit ay may taglay na karapatan, kakayahan, at pagtatatalaga sa sarili na makilahok sa paghuhubog ng mga patakaran at iba pang gawain na magsusulong n gaming buhay, kaligtasan, proteksyon at pag-unlad;
Bilang mga kinatawan n gaming henerasyon sa hinaharap ay nababahala sa mga usapin na nakakaapekto sa mga Kabataan katulad ng kahirapan, diskriminasyon, kawalan ng pagkakataong makinabang sa batayang serbisyong panlipunan, militarisasyon, sapilitang paglilikas, at hindi sapat na pagkilala sa aming mga karapatan.

Kung kaya, itinatalaga naming ang aming mga sarili na sama-samang kumilos para pag-ibayuhin at palawakin ang pagkakaisa sa pagitan ng mga katutubo, moro at sewttlers para sa pagsusulong ng pangmatagalang kapayapaan at kaunlaran sa Mindanao.

Sa particular pinagbubuklod naming ang aming mga sarili para sa mga sumusunod na adyenda:

Para sa mga Kabataan

Paakasin ang mga samahan at ugnayan ng mga Kabataan;
Pasiglahin ang partisipasyon ng mga Kabataan sa pagmamatyag at pagsubaybay ng mamamayan sa tigil-putukan; lalo na sa pagbabantay sa implikasyon nito sa mga Kabataan;
Itaguyod ang dayalogo hinggil sa mga paniniwala at kultura, at magsagawa ng mga gawaing makapagpapalawak ng kamalaayan para sa respeto at pakikipagkaisa sa kapwa;
Ipaloob ang mga laman nga deklarasyong ito sa mga programa at plano n gaming mga samahan at ugnayan;
Tulungan ang mga kabataang wala sa paaralan (OSY) na magkaroon ng pagkakataong makinabang sa mga programa at serbisyo ng pamahalaan para sa kanila;
Pag-aralan ang mga programa at patakaran ng gobyerno hinggil sa OSY at maglabas ng mga panukala para maging higit na makabuluhan ito;
Makiharap sa tanggapan ng NaTIONAL Youth Commission (NYC), LGUs, DILG, DSWD, DepEd, DOH at iba pang ahensya ng pamahalaan para makinabang sa mga programa at serbisyo nila;
Italaga ang partisipasyon ng mga miyembro ng mga samahan at ugnayan upang mapalakas ang kanilang kakayahang magtaguyod ng mga programa para sa kabataan;

Para sa Gobyerno ng Republika ng Pilipinas

Ipaloob ang kasaysayan ng mga mamamayan sa Mindanao sa sistema ng edukasyon;
Itaguyod ang Kutura ng Kapayapaan;
Ilayo ang posisyon ng mga sundalo sa komunidad ng sisbilyan, sang-ayon sa itinakda ng kasunduan sa tigil-putukan hinggil sa aspeto ng seguridad;
Konsultahin ang mga komunidad sa disenyo ng mga programang pang-rehabilitasyon at tiyakin na ito ay angkop sa kultura ng mamamayan at mapagkalinga sa mga bata;
Suriin ang ang mga aklat at gamit sa pagtuturo sa paaralan para maitama ang mga imporamsyon na may kaugnayan sa kasaysayan, kultura at aspirasyon ng mga mamamayan sa Mindanao;
Tiyakin ang nakatadhanang pagkilala at representasyon ng mga katutubo sa local na konseho sanga-ayon sa RA 8371;
Hikayatin ang pamahalaan na magsagawa ng mga konsukltasyon sa mga maaapektuhan ng kanilang palnong ipasailalim ang NCIP sa isang Deartment of Land Reform;
Magpalaganap ng impormasyon at kilalanin ang osisyon ng mga maapektuhang komunidad, kabilang na ang mga kabataan, hinggil sa Dam projects(Polagui Dam 5 sa Bukidnon at 6 sa Cotabato);
Paigtingin ang ampanya laban sa illegal na pagtotroso at para sa proteksyon ng kapaligiran;
Pag-ibayuhin ang mga patakaran at programa na tumutugon sa mga pangangailangan ng mga kabataang wala sa paaralan (OSY);
Kunsultahin ang mga Kabataan sa pagapa-unlad ng mga curriculum na sensitibo at akma sa mga kultura ng mamamayan ng Mindanao;
Hikayatin ang Council for the WQelfare of Children (CWC), National Anti-Poverty Commission (NAPC), at ang Commission on HumaN Rights- Child’s Rights Center (CHR-CRC) at iba pang ahensya ng pamhalaan na magsagawa ng aksyon para masubaybayan at mapangalagaan ang mga bata at Kabataan sa Mindanao.

Para sa MILF at GRP

Magin bukas at may pananagutan sa proseso at kasunduang pangkapayapaan;
Magsagawa ng kampanyang pang-impormasyon tungkol sa prosesong Pang kapayapaan para maabot ang pinakamaramin bilang ng mamamayan, lalko na ang mga Kabataan;
Bigyang pagkakataon ang mga Kabataan na magkaroon na makakuha ng impormasyon kaugnay nang prosesong Pangkapayapaan;
Hikayatin ang mga sangkot sa usapang pangkapayapaan na isama ang mga usapin ng Kabataan sa kanilang mga kasnduan;
Kilalanin at igalang ang pagsisikap ng mga mamamayan sa komunidad sa pagpanday ng kapayaaan, kasama ang pagkilala sa mag katutubong pamamamaraan sa pagsasaayos ng tunggalian na naaayon sa kultura ng mamamayan; at
kilalanin at itaguyod ang mga bata at Kabataan bilang “Son ang Kapayapaan”.

Pinagtibay nagyong ika-29 ng Oktubre, 2004, Eden Nature ark and Resort, Toril, Davao City.