MINA:
SA BINGIT NG KAMATAYAN, SA TAO AT SA KALIKASAN
By: Teyoy Alum, Liga ng Makabagong Kabataan (LMK)
PANIMULA:
Ang kalikasan ang s’yang pinaka-mahalaga sa lahat ng bagay sa ating buhay. Ang sariwang hangin libre at walang bayad na kaygandang langhapin at nagpapagaan sa ating damdamin. Ang tubig at lupa na nagbibigay buhay sa lahat ng bagay. Ang sikat ni araw sa kalawakan ang s’yang nagbibigay ilaw sa buong sanlibutan.
Ang lahat ay naniniwala na ang lahat ng bagay sa planitang ito,ang tao,hayop,halaman at ang lahat ng may buhay ay magkaugnay (Interalatedness). Ang bawat isa ay mahalaga at ang pinaksentro ng kalikasan ay siyang nagdugtong (Interconnectedness) para sa pangkaramihan.
ANG KAMULATAN NG TAO SA SYINSYA AT MAKABAGONG TEKNOLOHIYA:
Sa kasaysayan ng buhay ng isang tao ay naranasaan ang masaganang pamumuhay sa pamamagitan ng pagkaka-ugnay sa buhay ng kalikasan. Kahit sa ating karanasan at kasaysayan ay nagsasabi kong paano tayo nabubuhay. At ng dumating ang makabagong kaisipan at kamulatan ng tao, hangga’t naisipan niya itong angkinin ang mga bagay sa buong sanlibutan. Naisipan niyang lumikha at tumuklas ng makabagong kagamitang pangyera : base militar at nakatakot na atomic nuclear bomb na s’yang ugat sa walang tuldok na digmaan. At higit sa lahat ang sakim na pag-angkin ng malalaking lupain, at itinaboy na parang masamang ispirito ang mga katutubo sa kanilang lupaing ninuno upang maipataguyod ang kanilang kapangyarihan at pagtataguyod ng kanilang HIGANTING MINAHAN.
SA KAMAY NG PAGMIMINA:
Ang Mina ay isang gawaing paghuhukay at pagkuha ng mga yamang likas sa kailaliman ng lupa. May tatlong klase ang gawaing mina Indigenous mining, Smalls scale mining at ang Larges scale mining.
Sa nararanasan ng karamihan ito’y nagdudulot ito ng malaking pinsala sa kaligtasan ng tao at sa kalikasan ayon sa tatlong batayan nito: Distructive, Exploitative and Aggressive.
A. Distructive ang mina ay nagdulot ito ng masamang epekto sa tao at sa kalikasan. Madalas na hinahalukay at pinapatag ang kabundukan na mayoryang dahilan sa pangkalahatang pag-iba ng panahong (CLIMATE CHANGE). Nalilipol ang mga hayop, halaman at ang tao, naglaho ang kanilang tahanan. N
awalan at walang katiyakan ang inumingtubig at pagkain para sa karamihan , nasisira ng mga palaisdaan (siltation), palayan (soil erosion), lumala ang maraming karamdaman dahil sa nakakalasong kimikal na galing sa minahan, pagkawala ng pinagkunan ng alternatibong gamot sa nangangailangan at ang pinakamasaklap sa lahat ang pagkawala ng banal at sagradong lugar para sa kanilang ritual.
B. Exploitative Sa karamihan ang mga kabataan ang ginigamit ng mga mining operators bilang workers at mga tagausig sa mga taong ayaw at tutol sa mina. Pagpilit at pagyurak sa karapatan ng kalikasan na di naman niya ito kagustuhan.
K. Aggressive maliwanag na batayan na ang mina ay ugat sa lahat ng pagyurak sa karapatang pantao dahil sa pagwasak ng kanilang kultura ,tradisyon, paniniwala, tahanan (displacement of their homes), paghati-hati ng ma pangulo ng tribu (divided council of elders)dahil sa kanilang maigting kampanya at malakas na militarisasyon. Labas himasok din ng ang mga birdogong salarin sa mga lugar na may mina, maraming tinuligsa, nabaril l at napatay sa pangunguna ng kampanya laban sa mina.
Ayon sa mga kasabihan sa pagmimina:
”Kung nasaan ang maraming patay; naroon din ang gutom at bangis na mga agilang salarin.”
Sa pagmimina ay napatunayan na walang kabuluhan, pinag-agawan lang at pinagpistahan ang likas na yaman sa ating bayan sa mga dayuhan, na kapwa Pilipino ang tanging pinaglaban-laban. Masakit isipin kay hirap tanggapin sa mga nararanasan na mga Lumad, Moro at Mayoryang Kristiano na pinagpipistahan ang Lupang Pangako at ang lupaing ninuno.
Sa kabubuang antas ng pakikibaka ng mga katutubo sa kanilang lupaing ninuno ay mahigit kumulang sa isang daang katutubo ng nakulong sa piitan na ang kadahilanan ang pagtanggi at pagbasura nila laban sa mina. Ang pinakamsaklap ay pinagbintingang criminal upang sila’y makulong na walang maliwanag na basihan, isa sa mga nabiktima ay ang mga Romanin Manobo sa Pigkawayan Cotabato, ito ang mga pamamaraan upang manahimik ang mga katutubo at ayaw silang tutulan at labanan.
Sumasapong taon na ang nakalipas sa ilalim ng Indigenous Peoples Right Act (IPRA) Law, wala parin silang napapala ang ating mga katutubo sa kanilang luping ninuno. Hanggang sa kasalukuyan ay walang batid ang kanilang patutunguhan at malabong pa rin silang maprotektahan.
Kadalasan ng mga menirong nagsasabing may magandang naidulot ang pagmimina sa sustinidong pangkabuhayan. Ito ang mga patibong sa matamis na salita ukol sa pagmimina para sa mga maralita. Sa katunayan ito’y kabalighuan at walang mabuting naidulot ang bastos na mina,
Ang karanasang malupit at nasapit ng mga katutubo at mamayang taga-Mt. Canatuan, Siocon Zamboanga del Norte na ang dating masiglang kapaligiran, ngayo’y mukhang sementeryo na animoy libingan ng mga taga-roon dahil sa panalasak ng large scale ng TORONTO VENTURES INCORPORATED (TVI).
Ang 168 FERRUM MINING, CEBU ORE MINING at labindalawa pang natalang mga mining operators sa Midsalip, apat (4) sa Sominot at pito (7) sa Dumingag na pinag-aari ng kapitalistang meniro na deriktang konektado ng pamahalaang Aroyo ito’y pumilit pumasok Zamboanga del Sur na gustong hatakin , pulbusin at halayin sa kanilang tilahiganting kagamitan sa pagmimina at ilan pang mga kabundukan sa Zamboanga del Sur Bayog, at Mt. Pinukis na tinaguriang water catchment.
South Cotabato , Surigao at sa lahat ng dako ng
Isa sa mga malawakang kampanya at layunin ng Alyansa ng Kabataang Mindanao para sa Kapayapaan (AKMK) at sa lahat ng sector ng mga kabataang Moro,Lumad at Kristiano na nanawagang kansilahin, ibasura ang R.A 7942 at wakasan, labanan ang mapang-aping uri ng lipunan na sumisira sa inang kalikasan
Tanda-an at pagnilaynilayan ang mga kasabihan na nagsasabing: ”Hindi mabubuhay ang tao sa tinapay lamang at lalong hindi mabubuhay kong walang kalikasan”. Mabubuhay pa ang kalikasan na walang tao kay sa tao na walang kalikasan. “
“Libo-libong palito ang makukuha mula sa isang punong kahoy…ngunit kayang sunugin ang libo-libong punong kahoy sa isang palitong posporo lamang.”
Refection: Ang magandang paraiso ay katulad ng isang matayog na puno darating ang araw na masusunog at mabuwal ito dahil sa kapabayaan at kalukuhan ng tao.
KAIBIGAN GUMIMISING NA…..LUMABAN, MANINDIGAN, KUMILOS AT MAGHASIK NG BINHI NG KABUTIHAN KATULAD NG MGA LIMOT NA BAYANI SA KABUKIRAN.
Hamon bilang isang kabataan….”KONG HINDI TAYO KIKILOS SINO PAMAN? KONG HINDI NGAYON KAILAN PA MAN.”?
To be involved in the struggle for the advancement of the tri-peoples’ rights and interest towards genuine peace is one of the many objectives of the Liga ng Makabagong Kabataan – La salle University (LMK-LSU) as it continues to serve as a venue for democratic discussions, awareness raising and collective responses on political, social and cultural issues and concerns that greatly affect the lives of the youth in Mindanao. In this line, LMK-LSU held many activities inside and outside the campus to empower students in taking part into the people’s struggle for justice and peace.
One of these activities was the recently conducted Culture of Peace Seminar last September 18, 20 and 22, 2006 at the College AVR. The said activity was attended by the members of the LMK-LSU and by some Moro and Subanen students who were identified and selected from the Index Card of Students of the University. With the help and support of Bro. Narciso S. Erguiza Jr. FSC, President of the La salle University, Mr. Fernando Sumundong, Dean of Student Affairs and with the guidance of our Adviser Dr. Danilo Daniel, , Director of Justice and Peace, , the said activity was highlighted and became a success.
A fellow youth leader, Mr. Vhong B. Fenis, the Secretary General of Alyansa ng Kabataang Mindanao para sa Kapayapaan (AKMK), was the speaker for the whole duration of the training. The training enabled the participants to realize that the struggle for peace is inadequate if it does not coincide with our actions and conscience, as shared by one of the participants that “Ironically, we cry for peace, we fight for peace yet based on our actions we can never savor the feelings of being at peace, for how can we promote peace when the steps we take are reek with malice?”. The participants also realized that they have to open their eyes and face reality and give the true meaning of peace.
During the discussions, the participants reiterated the importance of education in order to prevent what they call the “extinction of peace” in this world. They said that one excellent move is to foster education among the youth as the so-called pillar of the future. They said that education is our weapon in whatever path we take in life. If the youth are equipped with the proper education and fresh awareness of today’s realities, there is little doubt that the youth of our country can do so much in making a positive difference in the community.
But the issues confronting our educational system are seen by the participants as one of the hindrances in educating the people, particularly the youth towards the attainment of peace. One of the participants said that she still remember one of the statements of our school administrator in our student assembly that quality education is very expensive and nothing is for free, and that the school has to generate revenue to be used in answering the student’s needs amidst the steadily increasing prices of educational facilities, and that tuition Fee Increases (TFI) is even required by the Commission on Higher Education (CHED). At the end of the discussion, the participants expressed dismay over the sad realization that indeed, education is no longer a privilege. It has become an opportunity for those who can afford it, a COMMODITY
At the end of the activity, the participants recognized that there are several advantages of being youth, of which the most notable is their state of vigor and dynamism. The speaker challenged them that they have their whole lives ahead of them to pursue their dreams and make these a reality.
By: Alda Mary Zita Trias-Pongase
Chairperson, LMK-LSU Ozamis